Vía (hay còn gọi là phách) theo quan niệm dân gian là phần linh hồn, tinh thần, năng lượng, khí chất trong thân xác, thường gắn liền với niềm tin về “ba hồn bảy vía”. 

Trong đời sống, ta hay gặp các khái niệm liên quan như “xin vía”, “trộm vía”, “yếu bóng vía”, “nặng vía”,... đi kèm với niềm tin vía sẽ mang đến may mắn hoặc kéo theo những lo sợ về số phận, sức khỏe, điều xui rủi,...

Tuy nhiên, dưới góc nhìn đạo Phật thì không phải như vậy. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn làm sáng tỏ những thắc mắc xoay quanh về vía.

Vía là gì?

Quan niệm dân gian

- Giải nghĩa: Theo quan niệm dân gian, vía (hay được gọi là phách) - tức là phần thần hồn trong thân xác. 

- Một số quan niệm dân gian khác:

+ “Ba hồn bảy vía”: Người ta cho rằng, mỗi người có ba hồn, bảy vía - sẽ đi chu du vào một số ngày. Nếu không biết cách hoàn hồn/vía thì có ngày mất hồn/vía, trở thành người ngây ngô. 

+ Hồn là trường cửu, vĩnh viễn, không thay đổi. Vía (phách) có thể là chết, mất đi.

Tuy nhiên, đối với đạo Phật, những quan niệm trên chưa chính xác và đạo Phật không có quan niệm về hồn phách.

Quan niệm đạo Phật

- Hiểu đúng: Đạo Phật không có quan niệm về linh hồn bất biến, trường cửu, vĩnh viễn.

- Bản chất: Con người được hợp thành bởi ngũ uẩn, gồm: Sắc, thọ, tưởng, hành và thức. Trong đó:

+ Sắc uẩn là thân xác.

+ Thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn tương đương với phần vía theo quan niệm dân gian.

+ Thức uẩn tương đương với phần hồn theo quan niệm dân gian.

Xem thêm: Ngũ uẩn trong Phật giáo: Hiểu bản chất con người để vơi bớt khổ đau

- Sự thật sau khi chết: Con người vẫn phải tái sinh đến các kiếp. Như trong kinh Pháp Cú Thí Dụ, Đức Phật dạy: “Khi người ta chết thần thức ra khỏi lại đi thọ thân mới”.

Xem thêm: Kiếp luân hồi: Sự tái sinh chuyển kiếp và cách thoát khỏi khổ đau

Thêm nữa, khi con người chết, thọ, tưởng, hành không tan biến mà lặn vào thức uẩn để đầu thai sang kiếp sau. Cũng như trong kinh, có ghi lại rằng: 

“Thân này là vật chết

Tinh thần vật vô hình

Thân chết, thức tái sinh

Tội phước vẫn không mất.”

Lý giải 3 vấn đề liên quan đến vía theo lời Phật dạy

1. Người “nặng vía” có mang đến “xui xẻo” không?

- Hiểu đúng: Theo quan điểm Phật giáo, không có việc người khác "nặng vía" mang đến “điềm xấu” cho mình. 

- Giải thích: Mọi thứ đến với chúng ta đều là phước duyên của bản thân. Chúng ta là chính báo, còn hoàn cảnh sống xung quanh là y báo. Chính báo quyết định y báo. Ra đường gặp ai, cả ngày hôm đó “xui xẻo” hay may mắn cũng từ chúng ta, là nhân duyên của mình, không phải do hoàn cảnh hay người mình gặp. 

Cho nên, trộm vía hay xin vía để mua may bán đắt, làm đẹp, mang thai,... đều không đúng sự thật. 

- Việc nên làm: Hãy sống thiện, làm thiện, nghĩ thiện thì quả tốt sẽ đến trong tương lai.

- Dẫn chứng kinh điển: 

Trong kinh Tăng Chi Bộ, Đức Phật dạy: Vào buổi sáng, trưa, chiều, thân làm việc thiện, nói lời nói thiện, ý nghĩ điều thiện thì sẽ được tốt đẹp.

2. Có cần tránh vía cho trẻ sơ sinh khi ra ngoài không?

- Quan niệm dân gian: Khi cho trẻ sơ sinh ra ngoài cần đánh dấu son đỏ hay dấu nhọ nồi lên giữa trán các bé (cách đánh dấu “chủ quyền”) để tránh tà ma hay vía dữ. Hay một số ý kiến khác tin rằng, ở giữa hai chân mày là chỗ ra vào của thần nhãn, nên cần chấm dấu son hoặc bôi nhọ nồi ở đó để đóng cửa thần nhãn của bé, không cho những thần nhãn ác của người khác xâm nhập.

- Hiểu đúng: Dưới lăng kính nhà Phật, việc tránh vía cho trẻ sơ sinh khi ra ngoài là chưa đúng. Nên cẩn trọng vì trẻ còn non yếu chứ không phải để “tránh vía”.

- Giải thích:

+ Tâm thức và thân thể trẻ còn non yếu: Trẻ sơ sinh có phần thân và tâm thức (tâm linh) đều rất yếu, chưa hoàn thiện cứng cáp. Do đó, trẻ rất dễ bị ảnh hưởng với ngoại cảnh bên ngoài, có thể bị các thế lực vô hình tác động.

+ Ảnh hưởng của từ trường (trường sinh học): Mỗi người đều có từ trường sinh học khác nhau - dữ và lành. Những người hiền đức, tâm tính tốt lành sẽ tỏa ra từ trường an lành. Ngược lại, những người có tâm tính không lành, tạo tác ác nghiệp hoặc có oán kết thường tỏa ra từ trường xấu (dân gian gọi là "vía dữ"). Vì trẻ còn non nên rất dễ bị ảnh hưởng bởi các luồng từ trường này.

- Dẫn chứng kinh điển: Kinh Đại Phương Tiện Phật Báo Ân tập VI có ghi lại về một con chim bồ câu bị chim cắt đuổi theo. Khi nó núp vào bóng của Ngài Xá Lợi Phất, nó vẫn sợ hãi; nhưng đến khi bồ câu nhảy sang bóng của Đức Phật thì nó được bình thản, an nhiên. Ngài Xá Lợi Phất hỏi Đức Phật về hiện tượng đó thì biết rằng: Ngài Xá Lợi Phất mới tu tập khổ hạnh trong 60 kiếp, còn Đức Phật đã tu hạnh Bồ tát vô lượng kiếp, nên năng lượng từ trường an lành mà Ngài tỏa ra là vô cùng lớn. Cho nên, chúng ta cũng nên gần gũi bậc trí, bậc hiền đức thì trẻ sẽ được an lành.

3. Hiện tượng bị "mất hồn, mất vía" có thật không?

- Hiểu đúng: Theo quan điểm đạo Phật, hiện tượng bị "mất hồn, mất vía" (hồn vía bay ra khỏi xác cần phải gọi về) là không đúng sự thật.

- Tư duy nhân quả (nghiệp báo):  Dưới góc nhìn của đạo Phật, việc một người hay bị giật mình, hoảng hốt, sợ hãi đến mức "mất vía" (ví dụ: nghe tiếng động lớn là ngã xe, tinh thần bất ổn) là do nghiệp báo từ các hành động trong quá khứ (có thể đã từng gieo nhân sợ hãi cho chúng sinh khiến họ kinh hoàng, sợ hãi tột độ.

- Cách chuyển hóa:

+ Sám hối và quy y Tam Bảo: Phát tâm sám hối các tội lỗi đã gây ra sự sợ hãi cho chúng sinh, nguyện với họ trong các kiếp đều tu theo chính lý nhân quả; làm việc phúc thiện nơi Tam Bảo. Như vậy, sẽ giúp chúng ta tiêu được nghiệp này. 

+ Tu tập tâm yêu thương (tâm từ): Thực hành yêu thương, chăm sóc người và vật, tha thứ cho người khác. Dùng lời nói ái ngữ, có lý có tình thay vì quát nạt, dọa dẫm.

Trên đây là những phân tích của Thầy Thích Trúc Thái Minh về vía, giúp quý độc giả hiểu vía là gì để không còn lo lắng, sợ hãi. Thay vào đó, chúng ta sống tốt hơn, biết cách thực hành lời Phật dạy, làm các việc phúc lành, để gặt hái an vui trong cuộc sống.