Cư sĩ Nanda là một người chăn bò giàu có, sống cuộc sống sung túc vào thời Đức Phật, tại vương quốc của vua Ba Tư Nặc (nước Kosala). 

Nhờ lòng khát ngưỡng chính Pháp, ông đã thành tâm thiết lễ cúng dường Đức Phật cùng Tăng đoàn suốt 7 ngày bằng những sản phẩm thượng hạng. Từ nhân duyên thù thắng này, ông đã đắc Thánh quả Tu-đà-hoàn. Thế nhưng, sau buổi thiết lễ, ông đã chết bất ngờ vì trúng một mũi tên lạc của người thợ săn. Với trí tuệ toàn giác, Đức Phật đã chỉ rõ nguyên nhân cái chết của ông vốn là định nghiệp trổ ra từ tâm hướng tà trong quá khứ. Dù hiện tại Nanda mang tâm cung kính và thiện lành, nhưng quả đã gieo từ vô lượng kiếp trước thì khó tránh khỏi.

Bài viết dưới đây sẽ giúp quý vị thấu rõ quy luật của nhân quả, đồng thời giúp chúng ta hiểu hơn về tầm quan trọng của hạnh bố thí; từ đó học được cách quay về điều phục, rèn sửa tâm mình và ngừng đổ lỗi cho hoàn cảnh để luôn làm chủ cuộc đời giữa thế gian đầy biến động.

Nanda - Cư sĩ chăn bò sở hữu khối tài sản khổng lồ

1. Thân thế và nghề nghiệp

Nanda là một cư sĩ chăn bò cho trưởng giả Cấp Cô Độc tại vương quốc Kiều Tát La (Kosala). Vì là người chăn bò của trưởng giả nên ông rất giàu có, tài sản dư dả và có nhiều thú vui trong cuộc sống.

2. Địa vị và uy thế

Ngoài việc trông nom đàn bò cho trưởng giả, ông còn được tin tưởng giao trọng trách quản lý tài sản cho vua Ba Tư Nặc (Pasenadi). Việc làm này giúp ông vừa có thêm thu nhập, vừa tạo dựng được uy thế để bảo vệ tài sản riêng bền vững.

7 ngày thiết lễ cúng dường viên mãn đến biến cố bất ngờ 

Đại tiệc cúng dường và quả ngọt giác ngộ sau 7 ngày

Nanda nhiều lần mang năm sản phẩm lấy từ bò đến nhà ông Cấp Cô Độc để được gặp Đức Phật, dâng cúng, nghe Pháp và thỉnh Ngài đến nhà riêng. Dù ông đã nhiều lần tha thiết thỉnh mời, nhưng Đức Phật không nhận lời ngay mà chờ đợi cho đến khi căn cơ phù hợp, trí tuệ của ông chín muồi mới tới. 

Khi duyên lành hội đủ, Đức Phật cùng chúng Tỳ-kheo đến khất thực tại gần nhà của Nanda. Ông đã xin cúng dường Đức Phật và chúng Tăng suốt 7 ngày liên tiếp với những thực phẩm cao cấp, thượng hạng từ sữa bò.

Vào ngày cuối cùng, Đức Phật đã hồi hướng công đức cho ông, giảng giải thêm về công đức của sự bố thí và cúng dường. Nhờ đó, cuối thời Pháp, Nanda đã ngay lập tức chứng quả Dự lưu (Tu-đà-hoàn) - quả vị Thánh đầu tiên trên con đường giác ngộ.

Sự thật về cái chết bất ngờ và lời giải mã của bậc Toàn Giác

Sau buổi lễ, với lòng cung kính tràn đầy, Nanda đã cầm bình bát tiễn Đức Phật một đoạn đường dài. Khi Đức Phật bảo dừng lại, Nanda mới quay đầu trở về. Trên đường đi, ông bất ngờ bị trúng tên của một người thợ săn và tử vong ngay tại chỗ.

Khi thấy sự việc, trong Tăng chúng xuất hiện những nghi ngờ, thắc mắc rằng, nếu Thế Tôn không đến thì có lẽ Nanda không phải chết như vậy. 

Đức Phật lý giải rằng: Dù ta có đến hay không, dù Nanda có đi bốn phương tám hướng, ông ta cũng không tránh khỏi cái chết. Bởi giặc cướp hay kẻ thù chỉ có thể làm hại chúng sinh trong đời này, nhưng chính cái tâm hư hỏng, tà vạy (bất thiện tâm) có thể theo ta mãi mãi, khiến chúng ta bị chiêu cảm quả khổ nhiều đời.

Như vậy, Nanda làm phước rất lớn trong đời này, nhưng chính tâm bất thiện trong quá khứ đã tạo ra ác nghiệp, trở thành định nghiệp không thể tránh khỏi; từ đó khiến Nanda phải chịu quả báo trúng tên. 

Và Phật nói kệ sau:

“Kẻ thù hại kẻ thù,

Oan gia hại oan gia,

Không bằng tâm hướng tà,

Gây ác cho tự thân.”

2 bài học đắt giá về định nghiệp và hạnh bố thí

1. Thấu hiểu về định nghiệp và tầm quan trọng của việc điều phục tâm

Dù kiếp này Nanda là người biết tu tập và làm phước lớn, nhưng ông vẫn bị bắn chết vì một định nghiệp từng gây ra trong quá khứ.

- Bài học: Đạo Phật chỉ rõ nhân quả không chỉ trong đời này mà vận hành qua ba đời (hiện báo, sinh báo, hậu báo). Có những quả sang kiếp sau mới ứng hiện - gọi là hậu báo. Do đó, mỗi chúng ta phải biết quay về uốn nắn, điều phục, tu dưỡng tâm mình, không đổ lỗi, trách móc hoàn cảnh; vì tâm phải chính thì mới sửa được thân. Việc tin sâu nhân quả, trở thành người biết làm chủ cuộc đời sẽ giúp cuộc sống chúng ta ngày càng tốt đẹp, đi đến con đường giải thoát luân hồi sinh tử. 

Xem thêm: Hiểu về tâm: Bí quyết để vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống

2. Thực hành bố thí giúp diệt trừ tham ái và ích kỷ 

Với lòng cung kính, Nanda đã hoan hỷ thiết lễ cúng dường Đức Phật và Tăng chúng trong suốt 7 ngày liền bằng những thực phẩm chọn lọc thượng hạng. Sau khi nghe Đức Phật thuyết Pháp về công đức cúng dường, ông đã chứng quả Thánh Tu-đà-hoàn. 

- Bài học: Trong lục độ Ba-la-mật (bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) và trong 10 phước báu, bố thí luôn được xếp ở vị trí đầu tiên. Thực hành bố thí giúp diệt trừ tâm xan tham, ích kỷ. Chính việc thấu hiểu sâu sắc bài Pháp về bố thí đã giúp Nanda hiểu về tầm quan trọng của diệt trừ tâm tham, phá bỏ được "thân kiến" (sự bám chấp nặng nề vào thân mạng); đủ công đức chứng quả Dự Lưu. Như vậy, từ việc tập xả bỏ những tài sản nhỏ nhặt bên ngoài, chúng ta mới dần học được cách hy sinh vì người khác. 

Trên đây là những phân tích sâu sắc về cuộc đời cư sĩ Nanda chăn bò qua lời giảng của Thầy Thích Trúc Thái Minh. Câu chuyện về Nanda là minh chứng cho quy luật vận hành của định nghiệp. Bởi vậy, mỗi chúng ta không nên đổ lỗi cho hoàn cảnh hay than trách “số phận”, mà là phải quay về để điều phục và rèn sửa tâm mình. Chỉ khi tâm được chân chính, thiện lành và biết buông xả, thực hành bố thí, lan tỏa tình yêu thương, thì chúng ta mới có thể tìm thấy sự bình an, tự tại và đảm bảo một tương lai an lành trong lộ trình giác ngộ.