Hình nhân là những hình nộm giả người được làm từ các chất liệu khác nhau, dùng trong các nghi lễ cúng tế, giải hạn với niềm tin rằng: chúng sẽ thay thế người thật gánh chịu tai ương, bệnh tật. 

Tuy nhiên, dưới lăng kính đạo Phật, đây là quan niệm mê tín, không đúng nhân quả. Mà để chuyển hóa “vận mệnh”, sống đời an vui, cần tu nhân tích đức, thực hành đúng lời Phật dạy.

Hình nhân thế mạng là gì?

1. Định nghĩa: Hình nhân thế mạng là hình người giả, được làm bằng giấy, đất sét,... thường ghi tên người thật lên với niềm tin hình nhân sẽ gánh chịu tai họa thay thế.

2. Nguồn gốc: Việc đốt hình nhân thế mạng được bắt nguồn từ tập tục “tuẫn táng” cổ xưa, tức là chôn người sống theo người chết. Vào thời phong kiến, khi các vị vua chúa qua đời, người ta bắt chôn sống: hoàng hậu, cung phi, mỹ nữ, tiền bạc, ngọc ngà, châu báu theo vua.

3. Sự thay thế hình nhân: Khi xã hội tiến bộ và nhận thức được việc chôn người sống quá dã man, người ta đã nghĩ ra cách làm người giả; chôn hình nộm, vàng bạc giả theo người chết. Thế nhưng, việc làm này có nhiều bất cập nên người ta đã nghĩ ra cách đốt hóa (xuất hiện tục đốt vàng mã).

4. Ứng dụng trong đời sống: Ngày nay, hình nhân thế mạng thường xuất hiện trong các đàn lễ tà kiến, cúng giải hạn,... Bởi người ta tin rằng việc cúng hình nhân có thể giúp người thật thoát khỏi bệnh tật, cái chết,...

Tuy nhiên, theo quan điểm đạo Phật, việc đốt hình nhân để thế mạng là không đúng.

Lý giải quan niệm đốt hình nhân thế mạng

1. Tính phi lý về logic: Nếu việc đốt hình nhân thế được mạng sống thì thế gian không còn ai chết. Nhưng thực tế ai rồi cũng phải chết vì già, bệnh hoặc tai nạn.

2. Không ai thay thế được mạng sống: Trong thực tế, có những người con cực kỳ hiếu thảo sẵn sàng chết thay cha mẹ, hoặc cha mẹ muốn chết thay con. Tuy nhiên, điều này không thể giúp người chết sống lại được.

3. Dẫn chứng kinh điển:

- Trong kinh Mi Tiên Vấn Đáp có ghi chép về lời dạy của Đức Phật rằng, tất cả chúng sinh dù ở đâu cũng không thoát khỏi lưỡi hái tử thần. Đây là định luật vô thường đối với tất cả muôn vật, kể cả con người.

- Hay trong kinh Vô Thường, có nói rõ về quy luật vô thường:

“Mọi người sanh ra đều phải chết

Dung nhan tươi đẹp sẽ tàn phai

Mạnh khỏe rồi thì cũng mắc bệnh

Chẳng một ai nào thoát miễn đâu…”

Trong kinh điển Phật giáo, rất nhiều bộ kinh ghi chép về lời dạy của Đức Phật về sự vô thường, sinh diệt biến đổi như: kinh Gieo Nhân Gặt Quả, kinh Pháp Cú Thí Dụ, kinh Bát Đại Nhân Giác,...

Bởi vậy, việc đốt hình nhân để thế mạng là điều phi lý, không có căn cứ.

Cách chuyển hóa tai ương, kéo dài thọ mạng

1. Thực hành lời Phật dạy: Để tăng trưởng thọ mạng, chúng ta nên thực hành lời Phật dạy bằng các việc như: thực tập phóng sinh cứu mạng; giúp đỡ những người có hoàn cảnh đặc biệt; hiếu thuận, chăm sóc cha mẹ;...

Xem thêm: Phóng sinh là gì? Cách phóng sinh để cầu bình an và tăng phước báu

2. Giải thích: Thọ mạng của con người ví như ngọn lửa của cây đèn dầu. Bấc đèn tượng trưng cho thọ mạng và phúc báo đã tạo từ tiền kiếp - tức là định nghiệp quyết định thọ mạng dài hay ngắn. Dầu đèn chính là phúc báo hiện đời của mình. Nếu chúng ta biết tu nhân tích đức, làm các việc thiện thì giống như người đổ dầu vào bình đèn, bấc dẫu có ngắn cũng cháy được lâu.

3. Dẫn chứng kinh điển: Trong kinh Nghiệp Báo Sai Biệt, Đức Phật có dạy 10 điều khiến chúng sinh được quả báo thọ mạng kéo dài như sau:

(1) Tự mình không sát sinh 

(2) Khuyên người không sát sinh 

(3) Khen ngợi việc không sát sinh 

(4) Thấy người khác không sát sinh thì tâm vui mừng 

(5) Thấy người bị giết hại tìm cách cứu thoát 

(6) Thấy người sợ chết an ủi tâm họ, khiến cho họ không sợ hãi 

(7) Thấy người sợ hãi bố thí cho họ sự không sợ hãi

(8) Thấy người bị các thứ khổ khởi tâm thương sót

(9) Thấy người đang được cấp cứu khởi tâm đại bi 

(10) Dùng các đồ ăn thức uống bố thí cho chúng sinh.

Hay trong kinh Mi Tiên Vấn Đáp có ghi rằng, người có đức tin nơi Tam Bảo, có đức tin vào năng lực, những đức lành và dốc lòng trì tụng kinh Paritta thì có thể tiêu trừ bệnh tật, tai ương hoạn nạn, lại có công năng hộ trì an lành, ngăn ngừa được lưỡi hái của tử thần.

Xem thêm: Lời Phật dạy: 10 nguyên nhân gây tổn giảm thọ mạng mà bạn nên tránh

Trên đây là những phân tích của Thầy Thích Trúc Thái Minh về hình nhân thế mạng. Mong rằng qua bài viết, chúng ta sẽ biết thực hành lời Phật dạy, làm các việc thiện, để tăng trưởng phước báu được tuổi thọ, cuộc sống tốt đẹp, bình an.