An cư kiết hạ là khoảng thời gian ba tháng chư Tăng tập trung tu học, bàn luận Thánh điển, thúc liễm thân tâm và trau dồi giới đức theo đúng truyền thống từ thời Đức Phật; nhờ đó năng lượng tỏa ra khắp Pháp giới vô cùng to lớn. Nương vào ân đức đó, mỗi người Phật tử chúng ta nên cùng nhau tu sửa thân tâm, đồng thời hộ trì chư Tăng tu hành. Những việc làm thiện lành này không chỉ sinh ra phước báo, khai mở trí tuệ tới chúng ta mà còn giúp thân nhân quá vãng cùng chúng ngạ quỷ thoát khỏi cảnh khổ, sinh về cõi lành. 

Để hiểu rõ về nguồn gốc, ý nghĩa cũng như biết cách tu tập tại gia theo chư Tăng trong mùa an cư để được lợi ích lớn, kính mời quý vị cùng đón đọc bài viết dưới đây!

An cư kiết hạ là gì? Nguồn gốc của ba tháng an cư kiết hạ

- Khái niệm: An cư kiết hạ là việc chư Tăng vân tập về một nơi, cùng ôn tập giáo Pháp, sách tấn nhau thúc liễm thân tâm và trau dồi giới đức trong ba tháng mùa mưa. Trong đó: 

+ An cư: Là ở yên một nơi, một nhóm; tập trung, quây quần với nhau trong ba tháng mùa mưa. 

+ Kiết hạ (hay kết hạ): Tức là kết giới lại - chỉ trong phạm vi giới đàn đó, không đi ra ngoài.

- Nguồn gốc: Truyền thống này bắt nguồn từ thời Đức Phật tại thế. Ở Ấn Độ xưa, ba tháng mùa mưa là thời gian các loài côn trùng (như ếch, nhái, giun, dế...) bò ra ngoài nhiều. Để chư Tăng tránh giẫm đạp, vô tình sát hại chúng, khiến lòng từ bị tổn hại, Đức Phật đã chế ra kỳ an cư kiết hạ. 

Mùa an cư kiết hạ vào tháng mấy?

Trong Phật giáo, mùa an cư kiết hạ chủ yếu được chia làm hai kỳ: tiền an cư và hậu an cư, với thời điểm bắt đầu (nhập hạ) và kết thúc (kiết hạ) khác nhau.

- Tiền an cư: Bắt đầu từ Rằm tháng Tư và kết thúc vào Rằm tháng Bảy âm lịch.

- Hậu an cư: Kéo dài từ Rằm tháng Năm đến Rằm tháng Tám âm lịch.

Ý nghĩa mùa an cư kiết hạ

1. Đối với chư Tăng

Ba tháng hạ này rất quan trọng đối với chúng Tăng.

- Thời điểm trau dồi giáo Pháp và tích lũy phước báu: 

+ Sau chín tháng đi khắp nơi giáo hóa chúng sinh, đây là lúc chư Tăng tập trung về một trú xứ để cùng sách tấn nhau về kiến thức, pháp hành, văn - tư - tu tuệ và chia sẻ kinh nghiệm tu tập. 

+ Mùa an cư là dịp để hàng hạ tọa (những vị có tuổi đạo nhỏ hay các chú tiểu Sa-di tập sự xuất gia) được học thêm giáo lý nhà Phật và tích lũy công đức qua việc chấp lao, thị giả, phục vụ các bậc trưởng lão. 

- Được thêm một tuổi đạo: Sau khi kết thúc ba tháng hạ, chư Tăng sẽ được tính thêm 1 tuổi đạo (còn gọi là tuổi hạ). Trong nhà Phật, việc được thêm tuổi đạo rất quý, bởi nó đại diện cho đạo lực và kinh nghiệm tu hành của một hành giả.

- Tu hành chứng đắc: Khi xưa, chư Tăng thường chọn an cư ở nơi có Phật để được học hỏi thêm giáo lý. Nhờ sự chuyên tâm tu giới đức và khai mở trí tuệ nên rất nhiều vị chứng đắc Thánh quả trong ba tháng này.

2. Đối với Phật tử

- Tháng đại phúc của chúng sinh: Trong ba tháng này, chư Tăng khắp nơi tập trung về một trú xứ, cùng chung một ý chí trau dồi giới đức. Do đó, khi ta làm việc phước thiện nơi Tăng chúng vào thời gian này, thì phước báu rất lớn sẽ phát sinh tới chúng ta. 

Trong kinh Người Đọc Được Tâm có kể về một nữ cư sĩ đã chứng quả A-na-hàm nhờ tinh tấn tu tập, nghe Pháp và hộ trì, giúp đỡ chư Tăng các điều kiện thuận lợi để tu tập trong suốt ba tháng an cư.

- Cầu siêu cho thân nhân quá vãng: Trong Kinh Tôn Giả Mục Kiều Liên Cứu Mẹ, Đức Phật dạy Ngài Mục Kiều Liên về cách cứu giúp mẹ thoát khỏi cảnh khổ rằng: “Nay mùa an cư cũng sắp mãn, Tăng chúng hiện nay ở Kỳ Viên và ở Lộc Mẫu có đến ba ngàn vị. Nếu bà con quyến thuộc của ông, có khả năng đặt bát cúng dường đến ba ngàn vị trong ngày lễ tự tứ; sau khi chư Tăng thọ nhận rồi, họ sẽ chú nguyện quả phước thanh tịnh đến cho bà. Do nhờ vật thí thanh tịnh, do nhờ thân khẩu ý thanh tịnh của ông và bà con quyến thuộc, do nhờ công đức tu trì thanh tịnh của ba ngàn Tỳ-khưu Thánh phàm Tăng sau ba tháng an cư - nhất định mẹ ông sẽ được siêu thoát, này Con Trai!”.

- Giúp chúng hương linh ngạ quỷ sinh về nơi tốt lành: Kinh Tôn Giả Mục Kiều Liên Cứu Mẹ giúp chúng ta hiểu được rằng: Vào ngày tự tứ, nếu ta làm việc phước thiện đến chúng Tăng, rồi các ngài hồi hướng tới chúng hương linh ngạ quỷ thì họ cũng được hưởng phước, sinh lên cảnh giới bớt đau khổ hơn.

Cách tu tập trong ba tháng hạ để được lợi ích lớn

Nương vào công đức phước báu của chư Tăng mùa an cư kiết hạ, Phật tử nên phát tâm tu tập; nhờ đó giác ngộ và chuyển hóa được nghiệp lực ngay trong hiện tại. Và chúng ta càng giác ngộ bao nhiêu thì càng nhanh chuyển hóa những nỗi khổ thân tâm.

Dưới đây là những cách tu tập quý Phật tử, Nhân dân có thể thực hành:

- Hướng tâm vào tu tập: Trong ba tháng này, ta nên chuyên tu giới đức, tụng đọc kinh, nghe Pháp, hành thiền và rèn sửa thân tâm. Sự hướng tâm như vậy giúp phát sinh phúc báu và trí tuệ.

- Có quyết định tâm trong việc tu tập: Trong Phật Pháp, quyết định tâm vô cùng quan trọng; không chỉ loại trừ tất cả phiền não và buông lung phóng dật, mà còn đưa chúng ta đến sự thành tựu trên con đường tu hành.

- Chọn môi trường tu tập thích hợp: Như con nai có bản năng tự vệ trước nguy hiểm, hành giả đệ tử Phật cũng phải biết tự phòng hộ mình. Chúng ta nên tránh xa những nơi nguy hiểm, có thể xảy ra nguy nạn về phạm hạnh; đồng thời biết gần gũi, thân cận với những bậc giới đức, có trí tuệ và chí nguyện tu hành để nuôi lớn thiện căn của mình.

Chương trình tu mùa hạ dành cho Phật tử, Nhân dân

Mời quý vị vào link sau để tìm hiểu chương trình tu tập trong ba tháng mùa hạ dành cho Nhân dân, Phật tử:

https://chuabavang.com/chuong-trinh-tu-mua-ha-d5269.html#b_nghi_thuc

Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về an cư kiết hạ. Mong rằng, qua bài viết trên, quý độc giả có thêm những hiểu biết về nguồn gốc, ý nghĩa của mùa an cư kiết hạ; đồng thời biết cách nương theo công đức của chư Tăng để tu tập và làm các việc phước thiện nơi Tam Bảo trong thời gian này để nhận được lợi ích lớn!