trực tuyến [TRỰC TIẾP] "4 thứ khó có được ở đời" | Thầy Thích Trúc Thái Minh, ngày 08/11 Canh Tý
Giới thiệu Tin tức Bài viết Phật giáo Pháp âm Nghi lễ Câu chuyện chuyển hóa Truyện tranh Phật giáo Câu lạc bộ Tu học của Tăng chúng Giải đáp thắc mắc Videos Thư viện ảnh Đăng ký khóa tu Tam Tạng Kinh Điển
Nhận lỗi là gì? 2 cách vượt qua sĩ diện để sống thanh thản

Nhận lỗi là việc chúng ta nhận diện ra những việc làm không ổn, mong muốn được rút kinh nghiệm, từ bỏ lỗi lầm; từ đó sửa đổi để không chịu nhân quả không tốt về sau.

Thế nhưng trong đời sống, phản ứng của nhiều người khi đối diện với cái sai thường là sợ hãi, quanh co hoặc che giấu vì sĩ diện và chấp vào cái tôi. Sự trốn tránh và đổ lỗi không làm lỗi lầm biến mất, mà chỉ khiến ta bị day dứt trong tâm, lấy đi niềm hạnh phúc, sự an lạc của chính mình. Ngược lại, dũng cảm nhận lỗi sẽ giúp tâm được thanh thản, giảm bớt tâm kiêu mạn và không làm mất uy tín của mình.

Bài viết dưới đây sẽ giúp ta hiểu hơn về nguyên nhân, tác hại khi che giấu lỗi lầm và cách dũng cảm nhận lỗi, từ đó giúp tìm lại sự bình an trong tâm.

Nhận lỗi là gì? 

Nhận lỗi là sự nhận diện được hành vi, việc làm này của mình sẽ mang đến những nhân quả không tốt đẹp, huân tập những thói quen xấu, dẫn mình làm những việc gây nguy hiểm cho bản thân; từ đó mong muốn sửa đổi, sám hối lỗi lầm. Nhận lỗi là việc bản thân thực sự muốn bỏ lỗi đó ra khỏi tâm để tâm mình được thanh tịnh.

Nhận lỗi là sự nhận diện được hành vi, việc làm này của mình sẽ đưa đến quả báo xấu; từ đó mong muốn sửa đổi (ảnh minh họa)

Nguyên nhân của việc sợ nhận lỗi

- Do chấp ngã và cái tôi sĩ diện: Khi chấp ngã, sĩ diện của bản thân quá lớn thì sẽ không dám nhận lỗi.

- Do tập nghiệp chúng sinh: Sống ở trên đời, đã là phàm phu thì không ai tránh khỏi lỗi lầm, cử chân cất bước đều có lỗi. Chúng ta có thể không có tội lỗi kiếp này thì cũng có kiếp trước. Chúng sinh đều đang trả nghiệp, tức là đều có tội lỗi, có tham, sân, si, tập khí từ nhiều kiếp.

Tác hại của việc che giấu lỗi lầm

1. Làm tổn hại danh dự và mất đi uy tín: Hậu quả của việc nói dối, che giấu lỗi lầm là có thể khiến người khác chịu khổ, làm mất uy tín và danh dự của chính mình. 

2. Trở thành người bảo thủ: Người bao che lỗi lầm sẽ trở nên bảo thủ, không rút kinh nghiệm và sửa đổi. Bởi được người khác góp ý cho mình là để bổ khuyết những phần còn đang thiếu. Vậy nên, chúng ta luôn phải nhìn vào lỗi để sửa. Người mà không biết sợ hãi tội lỗi, ăn năn, day dứt là người không tốt, không thể tiến bộ được.

Người bao che lỗi lầm sẽ trở nên bảo thủ, không có tính chất rút kinh nghiệm và sửa đổi (ảnh minh họa)

3. Nguy cơ gây ra nhiều hệ lụy, vu oan cho người khác: Trường hợp chúng ta mắc lỗi mà che giấu thì kéo theo nhiều hệ lụy lớn, ảnh hưởng đến nhiều việc hay người khác, khiến cho họ có thể bị oan.

4. Vi phạm giới luật: Che giấu lỗi bằng cách nói dối, nói không đúng sự thật là phạm vào giới thứ tư trong năm giới của người Phật tử. Hậu quả của việc nói dối gây ảnh hưởng đến chính mình và mọi người xung quanh, sinh ra những nhân quả không tốt sau này. 

Như trong kinh Lương Hoàng Bảo Sám có đoạn: “Làm người ưa nói vọng ngữ, tuyên truyền điều xấu của kẻ khác, sau đọa địa ngục, bị quỷ sứ rót nước đồng sôi vào miệng, kéo dài lưỡi ra cho trâu cày…”

Lợi ích của việc biết nhận lỗi đúng cách

1. Giúp cởi bỏ áy náy, tâm thanh thản

Khi được nói ra hết lỗi của mình, bày tỏ sự thật, bản thân sẽ trở nên tốt đẹp, được thanh thản, tâm không còn áy náy. 

2. Tiêu trừ tâm kiêu mạn

Việc thường xuyên biết nhận lỗi giúp ta giảm đi sự chống đối, cãi cọ. Dù lời chỉ lỗi là đúng hay sai, ta đều tiếp nhận với lòng biết ơn. Vì ngay cả khi bị chỉ lỗi không đúng, ta vẫn có thể rút được bài học kinh nghiệm. Ví dụ, khi có người góp ý sai, mình được thực hành pháp nhẫn, hiểu được tâm mình như thế nào. Người luôn tự biết nhìn lại lỗi sẽ không có tâm oán hận vì tự thấy mình còn xấu xa, yếu kém; từ đó không sinh tâm kiêu mạn, không tự cho mình là giỏi nhất. 

3. Giúp tăng trưởng tâm từ bi, yêu thương

Một người biết yêu thương người khác sẽ luôn sẵn sàng nhận lỗi; từ đó giúp tăng trưởng tâm từ bi đối với mọi người và muôn loài chúng sinh. Khi dũng cảm nhận lỗi, ta không tự làm khổ mình trước nhân quả của việc chối lỗi gây ra, đồng thời không làm khổ người khác. Bởi lẽ, nếu né tránh hay đùn đẩy lỗi cho người, ta sẽ khiến họ vào đau khổ, đánh mất niềm tin vào lẽ phải và mọi người.  

Một người biết yêu thương mọi người sẽ luôn sẵn sàng nhận lỗi (ảnh minh họa)

2 cách để người mắc lỗi dũng cảm nhận lỗi

1. Thực hành chiếu vô ngã, hạ thấp cái tôi

Để vượt qua tâm lý ngại nhận lỗi, chúng ta cần phải tư duy và quán chiếu về giáo lý vô ngã (tức là tư duy về việc không có cái “tôi” ở nơi thân tâm này) để có bản lĩnh nói ra sự thật. Do đó, ta phải liên tục quán chiếu để dẹp bỏ bản ngã, hạ bớt sĩ diện thì mới dám thẳng thắn đối diện với lỗi lầm.

Để vượt qua tâm lý ngại nhận lỗi, chúng ta cần phải tư duy và quán chiếu về giáo lý vô ngã (ảnh minh họa)

2. Ứng xử khéo léo trong thực tế

- Trong môi trường lành mạnh, bao dung: Nếu đang sống trong môi trường cơ quan, tập thể tốt đẹp, lành mạnh, tiến bộ, đoàn kết và chan hòa tình yêu thương, thì khi có lỗi lầm, chúng ta phải dũng cảm nhận lỗi.

Bởi lẽ, khi ta chân thành nhận lỗi trong một môi trường như vậy, mọi người sẽ sẵn lòng giúp đỡ, uốn nắn để ta sửa đổi và ngày càng tiến bộ hơn. 

Nếu đang sống trong môi trường tập thể lành mạnh, thì khi có lỗi lầm, chúng ta phải dũng cảm nhận lỗi (ảnh minh họa)

- Trong môi trường phức tạp: Nếu chúng ta đang ở trong tập thể chưa có phẩm chất bao dung; nơi mà khi nói ra dễ bị trù dập, hãm hại thì ta chưa vội nói ra. Tất nhiên, việc này không có nghĩa là nói dối. Thay vào đó, chúng ta phải biết nhẫn nại chờ đợi và khéo léo tạo duyên, tạo cơ hội thích hợp để khi mình nói ra lỗi lầm, người nghe có thể mở lòng thấu hiểu và cảm thông cho mình. Việc nói ra sự thật và nhận lỗi cũng cần phải có trí tuệ, không phải bạ đâu nói đó. 

Qua những lời chỉ dạy sâu sắc của Thầy Thích Trúc Thái Minh về việc nhận lỗi, chúng ta có thể thấy đây không chỉ đơn thuần là một ứng xử thế gian, mà là một phương pháp thực hành thiết thực để quay về soi chiếu và làm trong sạch tâm hồn. Mong rằng qua bài học này, mỗi người sẽ luôn tinh tấn thực hành chính niệm, dũng mãnh nhận diện lỗi lầm để chuyển hóa thân tâm, từng bước trên con đường giác ngộ và giải thoát trọn vẹn.  

Bài liên quan