Tam thân Phật bao gồm: pháp thân, báo thân và ứng hóa thân. Đức Phật không chỉ hiện hữu trên thế gian qua nhục thân bằng xương thịt (ứng hóa thân) mà Ngài còn sở hữu pháp thân bất sinh bất diệt và báo thân vô lượng công đức. Đồng thời, Đức Phật khẳng định chúng sinh cũng có đầy đủ tam thân như Ngài. 

Mặc dù Đức Phật là bậc toàn giác, chứng đắc đạo quả nhưng trong kiếp sống cuối cùng trên thế gian, nhục thân của Ngài vẫn chịu sự chi phối của luật vô thường. 

Để cùng tìm hiểu sâu về tam thân của Đức Phật và chúng sinh, cũng như lý giải việc Đức Phật chứng đạo nhưng vẫn nhập diệt, xin mời quý vị theo dõi bài viết sau.

Hiểu về tam thân Đức Phật

Đức Phật có tam thân, bao gồm: pháp thân, báo thân và ứng hóa thân.

1. Pháp thân

Pháp thân Phật còn có các tên gọi khác trong kinh là Tỳ Lô Xá Na, Ngọc Như Ý, Ma Ni Bảo Châu, Của Báu Trong Nhà,... Pháp thân của Phật đồng với pháp giới này, vô hình vô tướng, bất sinh bất diệt. Tức thân vật chất thì sẽ vô thường, hoại diệt; nhưng bởi Đức Phật tu hành và chứng đạt Niết bàn, chứng đạt pháp thân nên hết kiếp sống này, Ngài chấm dứt hoàn toàn sinh, lão, bệnh, tử; không còn phải tái sinh trong luân hồi.

2. Báo thân

Báo thân Phật hay còn gọi là Lô Xá Na. Báo thân Phật rất đặc biệt, to lớn, có tuổi thọ vô lượng. Báo thân của Đức Phật là kết tinh của vô lượng công đức trong vô lượng kiếp mà Ngài tu hành. 

3. Ứng hóa thân

Ứng hóa thân Phật tức là nhục thân của Đức Phật Thích Ca. Thân ấy tùy duyên của chúng sinh cơ cảm mà ứng hiện ra đời để cứu độ chúng sinh. Theo kinh điển của Phật giáo phát triển, Đức Phật Thích Ca không chỉ xuất hiện ở mỗi thế giới này, mà đồng thời Ngài xuất hiện ở trăm ngàn vạn thế giới khác để giáo hóa chúng sinh. Ví như Đức Phật lên cung trời thuyết Pháp cho mẫu thân - đó chính là ứng hóa thân. 

Hiểu về tam thân chúng sinh

Chúng sinh cũng có tam thân, bao gồm: pháp thân, báo thân và ứng hóa thân.

1. Pháp thân

Pháp thân của chúng sinh đồng với pháp thân của chư Phật. Và chúng sinh đều có pháp thân như chư Phật. Do chưa tu hành, không chứng pháp thân nên chúng ta không nhận ra, không biết và không dùng được pháp thân ấy. Chúng sinh chỉ mê mẩn, đắm đuối thân xác thịt nên mãi trôi lăn trong luân hồi sinh tử. Tu hành Phật Pháp sẽ giúp chúng ta tìm về pháp thân. 

2. Báo thân

Báo thân chính là thân xác thịt của chúng sinh. Thân này là tổng báo của vô số các nghiệp thiện và nghiệp ác kết lại thành. Báo thân của Đức Phật là vô lượng công đức kết thành, báo thân của chúng sinh đa phần do nghiệp ác tạo nên. 

3. Ứng hóa thân

Ứng hóa thân là những suy nghĩ, vọng tưởng, mộng mơ biến hóa liên tục của mỗi người. Ví như khi đi ngủ, chúng ta thường mơ được đi chơi các nơi, hoặc hóa thân làm con bướm, con chim,... Hay chúng ta từ một người tốt nhưng sau đó trở thành la sát. 

Lý giải việc Đức Phật đắc đạo nhưng vẫn phải chịu vô thường

Tất cả các pháp hữu vi đều chịu sự chi phối của luật vô thường; sinh, trụ, hoại, diệt. Pháp hữu vi là những pháp có hình tướng, được tạo tác ra, do nhân duyên hội tụ mà thành, bao gồm: thân xác, máy ảnh, núi, mặt trời, trái đất,...  

Nhục thân của Đức Phật Thích Ca là vật chất, xương thịt giống như chúng sinh. Cuộc đời của Ngài thị hiện đầy đủ bốn quá trình sinh, lão, bệnh, tử. Ngài sinh ra; sau đó da nhăn nheo, chân tay mỏi mòn; chịu những cơn đau của căn bệnh kiết lỵ và cuối cùng nhập diệt. Thân xác của Đức Phật là pháp hữu vi, chịu chi phối của luật vô thường. Đức Phật đản sinh, Ngài chỉ dạy cho chúng sinh về trí tuệ để nhận diện và đoạn trừ khổ đau. Mọi pháp thuộc quy luật tự nhiên, Đức Phật không can thiệp mà thuận theo.

Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về tam thân Phật, tam thân chúng sinh và lý giải nguyên nhân vì sao Đức Phật đã đắc đạo nhưng vẫn chịu vô thường. Mong rằng, qua bài viết trên, quý vị có thêm những kiến thức, hiểu biết, tăng trưởng chính tri kiến trên con đường tu học Phật Pháp.