Cửa bại vong chỉ 12 lối sống sai lầm (12 cánh cửa) theo lời dạy của Đức Phật trong kinh Bại Vong. Những điều này dẫn con người đến sự thất bại và tiêu vong trong cuộc sống. Việc nhận diện rõ ràng 12 cánh cửa này giúp chúng ta biết cách phòng tránh những lầm lạc, khiếm khuyết; từ đó mở ra con đường dẫn đến thành công bền vững.

Bài viết dưới đây sẽ giúp quý độc giả hiểu thêm về 12 cánh cửa bại vong theo lời Phật dạy và những giải pháp thiết thực để làm chủ hành vi và hướng tới một cuộc đời an lành, tốt đẹp!

12 “cánh cửa” dẫn đến bại vong: Bài học từ kinh Phật để đạt được thành công bền vững

Kinh Bại Vong thuộc Tiểu Bộ kinh có lưu lại lời dạy từ kim khẩu của Đức Thế Tôn về việc tránh xa chỗ bại vong để đi đến thành công, thành tựu hạnh phúc, an lạc ngay trong đời sống. Cụ thể những điều ấy như sau: 

1. Thù ghét chân lý

Trong kinh, Đức Phật dạy: “Thật dễ hiểu thành công, thật dễ hiểu bại vong, ưa mến pháp thành công, thù ghét pháp bại vong.” Đây là nguyên nhân tổng quan đưa đến thành công hay thất bại. 

Ở đây, Pháp chính là chân lý và sự thật khách quan của vũ trụ Pháp giới này. Người thù ghét Pháp, không thích nghe lời nói chân thật, mà chỉ ưa lời bợ đỡ, tâng bốc thì chắc chắn sẽ rơi vào cửa bại vong. Ngược lại, người yêu mến, tìm hiểu, tôn trọng và thực hiện đúng chân lý sẽ đi đến thành công. 

2. Thân cận người ác, xa rời bậc thiện

- Trên đời có hai pháp: thiện và bất thiện (hay còn gọi là thiện và ác).

+ Bản chất của người ác: Là tự hại chính mình và tự hại nhau. Ví như những quả gai xù xì, nếu được để vào chung một rổ rồi xóc lên thì những cái gai của chúng sẽ đâm vào nhau, tự làm nhau đau đớn. Cũng vậy, người ác ở cùng nhau thì sẵn sàng làm tổn thương, tự hại lẫn nhau.

+ Bản chất của người thiện: Là đem đến an lành và hạnh phúc. Người thiện giống như những hòn bi tròn xoe. Khi được để vào trong một rổ, chúng sẽ không tự đâm và làm khổ nhau. Tương tự, nếu chúng ta sống với những người hiền thiện thì cuộc sống sẽ được yên ắng, hạnh phúc, không có nhiều chuyện bất an.

- “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”: Chúng ta dễ bị lây nhiễm những điều xấu ác nếu mãi gần người bất thiện, và sẽ được nhiều điều tốt đẹp khi thường gần gũi bậc thiện lương. Như vậy,  gần người ác, sợ hãi bậc thiện là một pháp đưa đến chỗ diệt vong.

3. Ỷ lại và nóng nảy

- Thụ động, ỷ lại: Hoàn toàn không có tính chủ động, luôn dựa dẫm vào người khác trong mọi việc.

- Thường xuyên phẫn nộ: Người không biết nhẫn nhịn để vượt qua sóng gió sẽ khó có được thành công.

4. Bất hiếu với cha mẹ

Trong đạo Phật, hiếu hạnh là đứng đầu muôn hạnh. Cha mẹ là người sinh thành, nuôi dưỡng, yêu thương chúng ta vô điều kiện. Bởi vậy, việc không nghĩ đến báo đáp thù ân, phụng dưỡng cha mẹ chính là cánh cửa dẫn đến sự bại vong. 

Như trong kinh Phật có ý rằng, người bất hiếu thì trời tru đất diệt. Như vậy, người bất hiếu khó đạt được thành công; và dù có thành công thì cũng chỉ là nhất thời, sau cùng sẽ đi đến chỗ thất bại. 

5. Lừa dối người tu hành

Cũng trong bài kinh Bại Vong, Đức Phật dạy: “Ai nói dối lường gạt, Sa-môn, Bà-la-môn, hay các khất sĩ khác, chính cửa vào bại vong.”  Hành vi nói dối, lường gạt các bậc tu sĩ Phật giáo nói riêng hay những người chân thật tu tập nói chung là tội lỗi. Bởi họ đều là những người đang hướng đến đời sống đạo đức, phạm hạnh. 

Người lừa gạt bậc chân tu sẽ khiến phước báo bị tổn giảm, sự nghiệp không khởi sắc, chắc chắn đi đến thất bại. Như trong kinh Kinh Doanh Thành Công (kinh Tăng Chi Bộ), Đức Phật dạy: “...có hạng người đi đến vị Sa môn, hứa hẹn giúp đỡ nhưng không cho như đã hứa. Người ấy, sau khi mạng chung đi đến chỗ này, dẫu có buôn bán gì cũng đi đến thất bại, không thành tựu như ý muốn.”

6. Sống ích kỷ, hưởng thụ một mình

Người giàu có, sở hữu nhiều tài sản nhưng chỉ biết hưởng thụ “vị ngọt” một mình, mặc kệ người khác đau khổ, đói khát là người không có nhân tâm. Theo quy luật nhân quả, sự ích kỷ này sẽ dẫn đến quả cô độc; khi gặp hoạn nạn sẽ không có ai cứu giúp, dẫn tới chỗ bại vong.

Điều này đã được minh chứng trong kinh Pháp Cú Thí Dụ. Kinh kể về hai vợ chồng Bà-la-môn lớn tuổi, vốn từng là quan lớn giàu có. Nhưng vì họ chỉ lo ăn xài hoang phí, sống không có độ lượng, nên khi về già, hai vợ chồng phải chịu cảnh nghèo khổ, dắt nhau đi ăn xin. Đức Phật ví cảnh tượng ấy xót xa như con chim hộc già đứng canh bên cái áo trống rỗng, không kiếm chác được gì.

7. Kiêu mạn về dòng dõi cao sang

Theo lời Phật dạy, cánh cửa bại vong thứ bảy xuất phát từ việc bản thân quá tự hào về dòng dõi, gia tộc quyền quý và tài sản của mình để rồi nảy sinh thái độ khinh miệt bà con, mọi người xung quanh. 

8. Sa đà vào “tứ đổ tường”

Tứ đổ tường là bốn bức vách giam hãm, khiến con người không có lối thoát. Bốn bức tường đó là tửu (rượu chè), sắc (say đắm nhục dục), tài (cờ bạc), khí (nghiện hút). Dù là ai, việc dính vào bốn tệ nạn này đều khiến cửa nhà tan nát, sự nghiệp tiêu vong. Như trong kinh Bại Vong, Đức Phật dạy: “Người đắm say nữ nhân, đắm say rượu, cờ bạc, hoang phí mọi lợi đắc, chính cửa vào bại vong.” 

9. Không biết kiềm chế lòng dục

Người không chung thủy với vợ/chồng, lén lút quan hệ bất chính là người không biết tu, sẵn sàng để dục vọng sai sử. Việc buông thả, không biết tự tu dưỡng mình cũng là một nhân dẫn đến chỗ thất bại, diệt vong.

Cho nên, chúng ta phải biết kiềm chế, giữ mình và làm chủ bản thân để tránh xa con đường bại vong và đi đến chỗ thành công.

10. Có tâm lý ghen tuông

Trong kinh Bại Vong, Đức Phật cũng dạy: “Người tuổi trẻ đã qua, cưới vợ trẻ đa dâm, ghen nàng không ngủ được, chính cửa vào bại vong.”  Việc thường có trạng thái ghen tuông, chăm chăm giữ người trong hôn nhân sẽ khiến trí tuệ lu mờ, thể lực suy kiệt. Từ đó ta không còn đủ sáng suốt để quản lý sự nghiệp và sẽ đi đến thất bại.

11. Giao quyền cho người phá tán

Dù là người nam hay người nữ, nếu có tật rượu chè, ăn tiêu hoang phí mà được nắm giữ địa vị, quyền thế thì rất nguy hiểm. Bởi họ dễ sa vào lạm dụng công quỹ, dẫn đến tù tội và mất hết chức quyền, danh dự.

12. Tham vọng vượt quá năng lực

Người có tài sản ít, thế lực yếu nhưng lại tham vọng lớn (như muốn tranh đoạt ngôi vị, trị vì) thường sẽ bị tiêu diệt. Việc không biết lượng sức mình mà ham muốn tranh ngôi soán vị là một trong mười hai con đường dẫn đến chỗ diệt vong theo lời Phật dạy.

5 giải pháp để đóng cửa bại vong, mở cửa thành công

1. Nuôi dưỡng lòng ưa mến Pháp và trang bị chánh kiến

- Tôn trọng chân lý và sự thật: Ta cần học cách yêu mến, tìm hiểu và thực hiện đúng theo sự thật; dám lắng nghe những lời nói thẳng dù có thể “trái tai” thay vì chỉ thích những lời nịnh nọt.

- Trang bị chính kiến: Đức Phật dạy, bậc trí ở đời phải khéo quán sát những cánh cửa dẫn đến chỗ bại vong. Chúng ta phải biết tránh xa những cánh cửa ấy, và trang bị cho bản thân con mắt chính kiến để nhìn sáng tỏ con đường mình đi. Nhờ vậy, ta sẽ đi đến chỗ hạnh phúc, thành công ở cả trong đời và đạo.

- Chăm chỉ học Pháp: Thường xuyên nghe giảng và học hỏi giáo Pháp từ các bậc trí tuệ để nắm bắt, vận dụng và thuận theo những quy luật chung của pháp giới (như luật nhân quả, quy luật của xã hội loài người, quy luật vận động của tâm,...). Từ đó, chúng ta sẽ được nhiều điều tốt đẹp.

>> Xem thêm: 5 lợi ích khi nghe Pháp: Bí quyết để cuộc sống an lạc hơn mỗi ngày

2. Thường gần bạn tốt

- Thân cận bậc hiền thiện: Ta nên tìm kiếm và gần gũi những người thiện lương, có đạo đức để được bảo bọc và nuôi dưỡng hạt mầm thiện tâm.

- Tránh xa kẻ ác: Không giao du với người có tính cách bất thiện như gian xảo, trộm cắp, nghiện ngập,... để tránh bị lây nhiễm các thói xấu, dẫn đến đường bại vong.

3. Rèn luyện tính tự lực và kiểm soát cảm xúc

- Chuyển từ thụ động sang chủ động: Tự kiểm lại bản thân để khắc phục thói quen ham ngủ nghỉ, lười biếng và ỷ lại vào người khác. Thay vào đó, ta hãy luôn tích cực, sáng tạo và chủ động trong công việc cũng như cuộc sống.

- Kiềm chế sự phẫn nộ: Để đi đến thành công, ta cần biết nhẫn nhịn trước những điều bất như ý cũng như học cách vượt qua những sóng gió trong cuộc đời.

4. Thực hành đạo đức và lối sống trách nhiệm

- Thực hành hiếu đạo: Luôn quan tâm, phụng dưỡng cha mẹ khi họ già yếu. Như trong kinh Phước Báu Hiếu Dưỡng, Đức Phật dạy:

“Người nào theo thường pháp

Nuôi dưỡng mẹ và cha

Chính do công hạnh này

Đối với cha với mẹ

Nhờ vậy bậc Hiền Thánh

Trong đời này tán thán

Sau khi chết được sanh

Hưởng an lạc chư Thiên.”

>> Xem thêm: Mùa Vu Lan - cùng học cách báo hiếu cha mẹ, ông bà, tổ tiên đúng Pháp

- Sống chân thật: Tuyệt đối không lường gạt các bậc tu hành hoặc người đang hướng đến cuộc đời đạo đức. Thay vào đó, người tại gia chúng ta nên trân quý, cung kính và giúp đỡ họ; từ đó sẽ được phước báu lớn.

- Sống sẻ chia và từ bi: Không nên chỉ biết hưởng thụ một mình khi giàu có. Hãy tu tập tâm từ bi, yêu thương, học cách sống san sẻ và giúp đỡ những người khó khăn xung quanh để tạo nhân duyên tốt lành.

- Khiêm hạ: Luôn giữ thái độ khiêm tốn, không ỷ vào dòng dõi cao quý, danh gia vọng tộc mà khinh miệt người khác, đặc biệt là trong môi trường kết nối rộng lớn như mạng xã hội ngày nay.

5. Tiết chế dục vọng và tránh xa tệ nạn

- Tránh xa "tứ đổ tường": Tuyệt đối không đắm say, dính vào rượu chè, cờ bạc, say đắm nhục dục và nghiện hút. Thay vào đó, chúng ta nên tập giữ gìn năm giới của nhà Phật, để đóng cửa bại vong, mở đường đi đến thành công. 

- Chung thủy: Biết tiết chế lòng dục và sống thủy chung với vợ chồng sẽ giúp ta không bị dục vọng sai khiến, hướng đến một đời sống an lành nhất.

- Quản lý quyền lực và tham vọng: Chúng ta không nên giao quyền lực hay chức vụ cho người tiêu xài hoang phí hoặc nghiện ngập. Đồng thời, ta cần biết lượng sức mình, không để bản thân có ham muốn chiếm đoạt, trị vì dù thế lực, tài sản nhỏ.

Trên đây là những lời chia sẻ, phân tích của Thầy Thích Trúc Thái Minh về 12 cửa bại vong theo lời Đức Phật dạy trong kinh Bại Vong. Hy vọng rằng, qua bài viết này, quý vị biết cách tự khắc phục những thói hư tật xấu, để mở ra con đường đi đến thành công bền vững!