Lời nói thô ác là những lời nói cay độc, đay nghiến, gây tổn thương sâu sắc tới mọi người xung quanh, gây oán thù oán kết, để lại những ám ảnh tâm lý, vết thương lòng không thể xóa nhòa. Vậy nên, ta phải từ bỏ nói lời thô ác, thay vào đó nên thực tập nói lời tốt đẹp, để nhận được nhiều lợi ích: lời nói ra được chắc chắn, hợp lý; được mọi người tin theo, yêu quý, không ai chê trách,...

Nói lời thô ác là gì?

Lời thô ác hay còn gọi là ác khẩu, ác ngôn, thiếu kiểm soát. Trong đó, “thô” là chưa được tinh luyện, chưa được chắt lọc và gọt giũa; “ác” là những lời không lành, gây khổ đau cho bản thân và mọi người xung quanh. 

Lời nói thô ác bao gồm những lời chửi rủa, mạ lỵ, xúc xiểm, mắng nhiếc, tục bậy, nguyền rủa, gièm pha, chế giễu, vu khống,...

Nói lời thô ác là một trong bốn khía cạnh của khẩu nghiệp (bao gồm nói dối, nói hai lưỡi, nói thêu dệt và nói lời ác độc).

Lời nói thô ác: 8 hiểm họa từ những lời chửi rủa, mắng nhiếc

Lời nói thô ác không chỉ làm tổn hại bản thân mà còn khiến mọi người xung quanh đau khổ. Dưới đây là 8 tác hại của lời nói thô ác: 

1. Tổn hao phúc báu

Nếu khẩu không tu tập, thường phê bình, chỉ trích, nói xấu, nói những lời ác độc sẽ khiến bản thân tổn hao phúc báu. Đôi khi, chúng ta phát ngôn về một người và sau đó cảm thấy mệt mỏi, u ám, thì có thể là do chúng ta đã nói lời thô ác. Đó là biểu hiện của ác nghiệp, bị mất phúc. Đức Phật cũng từng dạy: “Phủ tại khẩu trung, sở dĩ trảm thân”. Câu này có nghĩa là ở đời “cái búa”, “con dao” nằm ngay trong miệng của chúng ta. Nếu chúng ta nói lời ác, lời độc thì chính những lời ấy sẽ quay lại làm hại mình. 

2. Oán kết, oán thù theo nhau, gây đau khổ

Trong kinh “Lương Hoàng Bảo Sám” có đoạn: “Than ôi! Người đời, tâm ôm lòng ác độc, miệng nói lời ác độc, thân làm việc ác độc. Do ba điều ấy mà hại chúng sanh, chúng sanh bị độc hại liền kết oán hận, thề quyết báo thù hoặc đời này toại nguyện, hoặc chết rồi mang theo. Chúng sanh kết oán như vậy khắp cả lục đạo để báo thù nhau, không bao giờ cùng tận”.

3. Hủy hoại, đổ vỡ các mối quan hệ

Lời nói thô ác rất nguy hiểm, khiến gia đình tan nát, chia ly; cơ quan đoàn thể rối loạn; tình bạn đi xuống,...

4. Để lại những “vết thương lòng”

Vết thương ở thân thể bởi đao binh, vũ khí đôi lúc dễ lành hơn vết thương bởi lời nói. Nhiều khi lời nói ác được phát ngôn vào tâm của mọi người, sẽ không thể lành lại. 

5. Ám ảnh tâm lý

Nếu ta thường xuyên mắng chửi con trẻ bằng những lời như “mày là đồ ngu”, những lời nói ấy sẽ gây ra áp lực, khiến trẻ bị ám ảnh tâm lý, luôn nghĩ mình ngu dốt và không thể phát triển được.

6. Đọa lạc vào cõi dữ, đau khổ

Đây là điều đã được khẳng định trong kinh “Tăng Chi Bộ II” (chương 5, phẩm Mắng nhiếc, phần Người nói nhiều): Nói láo; nói hai lưỡi; nói lời độc ác; nói lời phù phiếm; sau khi thân hoại mạng chung sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Hay trong kinh Tăng Nhất A-Hàm (Tập 3, phẩm Thiện Ác, Bài kinh số 1), Đức Phật có dạy: “...nói dối, nói thêu dệt, nói lời ác, nói hai lưỡi đâm thọc gây rối đôi bên, tật đố, sân hận, tà kiến. Ðó là mười pháp, chúng sanh thực hành mười pháp này, sẽ đọa trong đường ác”.

7. “Thức ăn” độc hại cho tâm hồn: Con người có sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý) và cả sáu căn đều có thức ăn. Thức ăn của tai là âm thanh. Lời nói thô ác thuộc về âm thanh. Khi tai chúng ta “ăn” phải những lời nói ác, độc địa, có thể chúng ta sẽ mệt mỏi, đau khổ. 

8. Thân hình xấu xí, tàn tật

Trong kinh Nhân Quả, Đức Phật có dạy:

“Đời xưa chửi mẹ mắng cha,

Rủa lời tục tĩu cùng là ác tâm,

Nay thì mồm méo miệng câm,

Rụng răng thụt lưỡi tính hâm tỷ ngàn.”

Nguồn cơn phát sinh những lời nói thô ác

1. Tâm tham lam, ích kỷ hoặc tâm sân hận: Lời nói thô ác bản chất là ác ở trong tâm, tâm phải đầy tham lam, ích kỷ, sân giận,... mới phát ngôn ra những lời nói đó.

2. Xem thường, khinh chê người.

3. Sự đố kỵ và ganh ghét: Thấy người khác thành công hoặc có điều tốt đẹp hơn mình, chúng ta có thể tìm cách nói xấu đối phương.

Xa lìa lời nói thô ác để được tin tưởng, yêu quý

Trong kinh Thập Thiện Nghiệp có viết: Nếu xa lìa lời nói thô ác thì liền thành tựu được tám việc làm trong sáng. Những gì là tám việc?

1. Nói năng luôn chừng mực.

2. Nói ra đều được những điều lợi ích.

3. Nói điều chắc chắn hợp lý.

4. Nói lời hay đẹp.

5. Nói ra người khéo có thể tiếp nhận được.

6. Lời nói luôn được tin theo.

7. Lời nói không ai có thể chê trách.

8. Nói ra người rất ưa thích.

Đây là tám việc, nếu có thể đem hồi hướng lên quả vị Bồ-đề vô thượng thì sau khi thành Phật, sẽ được tướng của tiếng Phạm âm nơi Như Lai.

6 cách từ bỏ nói lời thô ác, tập sống lành thiện

Chúng ta nên thực tập 6 cách sau đây để xa lìa lời nói thô ác, để được yêu quý, tin tưởng và lợi ích. 

1. Suy nghĩ kỹ trước khi phát ngôn (cẩn ngôn): Thân mình bị tổn hại là do nói những lời thô ác, ác khẩu (như cái búa sắc bén ở miệng). Cho nên, phải hết sức cẩn ngôn. Chúng ta nên suy nghĩ kỹ càng, kiểm soát điều mình nói trong đầu trước, sau đó mới xuất ngôn. 

2. Ý thức được nhân quả của mỗi lời nói: Trước tiên, ta nên ý thức được tầm quan trọng của lời nói. Sau đó, ta cân nhắc thật kỹ xem mình nói lời này ra có làm người đau khổ, tổn thương, bị tổn hại về thanh danh, tiền bạc,... hay không. Nếu những lời đó giúp người phấn khởi, yêu đời, tiến bộ thì nên nói ra. Khi thực hành như vậy, ta sẽ dần dần chuyển hóa được khẩu nghiệp của bản thân. 

3. Tu tập, thực tập thiền quán: Chúng ta nên tu tập, thực tập chánh ngữ và ái ngữ. Bên cạnh đó, ta biết thiền quán, khi có việc xảy ra, chúng ta quay lại quán tâm mình hoặc quán âm thanh. Khi quán âm thanh, người đối diện có thể nói lời gay gắt, ta quán đó chỉ là âm thanh dao động, không để ý đến nghĩa của từ thì sẽ không bức xúc. Đồng thời, ta quán nhân duyên, người ta như vậy cũng là nhân duyên giả hợp mà thành, âm thanh cũng là giả hợp mà thành. Được như vậy, tâm chúng ta bớt bực, tránh được lời nói không đúng, không lợi ích.

4. Học cách nói như chính Pháp và nín như chính Pháp: Đức Phật dạy nên nói đúng sự thật, đem lại lợi ích cho mọi người; còn những sự thật khiến tổn hại, gây đau khổ cho mình, cho người thì không nên nói. 

5. Nguyện nói những lời tốt đẹp, không làm tổn thương ai: Ta nên phát nguyện nói những lời tốt đẹp, chánh niệm, không làm tổn thương ai, không gây chia rẽ, không xúc phạm,... Ta thường khen ngợi, tán dương, ca tụng,... những gương tốt việc tốt.

Bên cạnh đó, chúng ta không nên nói bậy, nói tục, nói những lời không tốt đẹp. Bởi người nào có thói quen nói tục, nói bậy đã là khẩu nghiệp không tốt, dù người nói không hướng đến ai. Những lời nói ấy là bất thiện, lời nói không cao quý đều là khẩu nghiệp bất thiện. Khi nói những lời như vậy sẽ dẫn đến kết quả không tốt.

6. Văn minh trên mạng xã hội: Khi tham gia mạng xã hội, chúng ta cần hết sức tỉnh giác để bản thân không biến thành người ác ở trên mạng, không tạo ra những ác nghiệp, không làm khổ người khác. Chúng ta chỉ lên tiếng khi biết rõ sự thật khách quan, không hùa theo đám đông để thóa mạ, chỉ trích người khác.

Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về những lời nói thô ác. Hy vọng rằng, chúng ta hiểu hơn về những tác hại của việc nói lời ác, cũng như lợi ích thù thắng của việc từ bỏ lời nói đó. Từ đó, chúng ta sẽ có thêm động lực, biết cách thực hành, rèn luyện để có những lời nói tốt đẹp mang lại lợi ích cho mình và cho người.