Ngày 20/9/2026
Nói thêu dệt là gì? Cách từ bỏ để được quý mến, kính trọng
Ngày 20/9/2026
Mục lục [Hiện]
Nói thêu dệt là một trong bốn nghiệp của khẩu mà nhiều người thường mắc phải. Đức Phật từng dạy, phàm là con người sinh ra đã có sẵn một “cái búa” trong miệng. Nếu nói lời độc ác, “thêm mắm dặm muối” hay thổi phồng sự thật,... thì chính cái búa ấy sẽ khiến chúng ta phải chịu tai họa, đau khổ.
Vậy nên, mỗi người cần xa lìa lời nói thêu dệt, thực tập nói đúng sự thật, lợi ích, nói lời yêu thương, từ bi,... để được mọi người thương mến, kính trọng, có trí tuệ,...
Nói thêu dệt là gì?
Nói thêu dệt (hay còn gọi là ỷ ngữ) nghĩa là:
- “Thêu” là đơm đặt, thêm mắm dặm muối, “tô hồng vẽ chuyện” lên khiến bản chất sự việc/câu chuyện bị thay đổi. “Dệt” là gom góp các chuyện với nhau, kết lại thành những chuyện tày đình.
- Thêu dệt còn được hiểu là dùng những từ ngữ bóng bẩy, mỹ từ để mô tả những việc tình ái sướt mướt, lâm ly để lay động lòng người, khiến họ sinh ra tâm đam mê sắc dục, dục lạc.
5 hiểm họa từ “chiếc lưỡi” thêu dệt
1. Làm sai lệch sự thật: Chúng ta đơm đặt, tô vẽ câu chuyện khiến người nghe hiểu sai bản chất của sự việc. Đây là việc vô cùng nguy hiểm.
2. Gây đổ vỡ và đau khổ: Có nhiều người với dụng ý xấu mà nói lời thêu dệt khiến người khác nghi ngờ lẫn nhau, dẫn đến tan nát, đổ vỡ. Ví dụ, thêu dệt chuyện chồng nhà hàng xóm đi cùng cô gái khác, khiến gia đình họ đổ vỡ.
Nói thêu dệt khiến gia đình tan nát, đổ vỡ (ảnh minh họa)
3. Làm ô nhiễm xung quanh: Người nói không suy nghĩ, nói lời ác, dối trá, nói lời chia rẽ, thêu dệt,... thì lời nói đó như “rác”, khiến ô nhiễm môi trường xung quanh.
4. Hao tổn phúc báu: Khi chúng ta có những lời nói khiến bản thân được hạnh phúc, an vui, phấn chấn - đó chính là lời nói mang lại phúc báu. Ngược lại, nếu chúng ta nói lời ác, không đúng sự thật,... khiến mệt mỏi, u ám - đó chính là lời nói làm hao tổn, mất phúc báu.
5. Xã hội điên đảo, mất lòng tin với nhau: Từ nơi miệng mà phát sinh những lời nói dối trá, thêu dệt,... khiến anh em, bạn bè, xã hội mất lòng tin với nhau.
Trong kinh Tiểu Bộ - Tập V ghi lại sự kiện về một vị Tỳ kheo Kokalika vì lòng ganh ghét nên đã vu khống Ngài Xá Lợi Phất và Ngài Mục Kiều Liên làm nhiều điều đồi bại. Ông đã đến gặp Đức Phật và khẳng định ba lần rằng, hai Ngài là những người "ác dục", mặc cho Đức Phật đã ba lần ngăn cản và khẳng định hai Ngài hoàn toàn thanh tịnh. Sau khi rời khỏi chỗ Đức Phật, toàn thân Kokalika mọc mụn nhọt to dần, vỡ ra và bỏ mạng, đọa địa ngục Sen Hồng.
Tỳ kheo Kokalika vu khống Ngài Xá Lợi Phất và Mục Kiều Liên (ảnh minh họa)
2 động cơ dẫn đến lời nói thêu dệt
Những người thường hay nói ba hoa, khoác lác, thêu dệt,... xuất phát từ 2 động cơ sau:
1. Xuất phát từ tâm tham:
- Người nói thêu dệt muốn người khác hiểu hết giá trị lời nói của mình, hoặc muốn người nghe nể phục, tăng phần hấp dẫn của câu chuyện. Họ muốn mọi người thấy lời nói, bản thân mình là quan trọng; muốn mình trở thành người đưa tin đặc biệt, bí mật cho người khác. Đó xuất phát từ tâm tham danh.
- Người nói thêu dệt thường thổi phồng, nói không đúng sự thật các sự việc để đề cao mình hoặc người mình định nói đến nhằm thỏa mãn mục đích, lợi ích cá nhân. Hay vì mục đích vụ lợi mà nhiều người thêm mắm dặm muối, nói khéo để tăng giá trị hàng hóa; nhưng thực tế bản chất sản phẩm không được như vậy.
Vì mục đích vụ lợi mà nói khéo để tăng giá trị sản phẩm của mình là nói thêu dệt (ảnh minh họa)
2. Xuất phát từ tâm ác hại, ghen tị, đố kỵ,...: Do tâm bất thiện mà thổi phồng, đơm đặt, thêu dệt sự việc từ nhẹ thành nặng, từ ít thành nhiều,... khiến các bên hiểu lầm, hãm hại nhau.
Xa lìa nói thêu dệt được 5 kết quả tốt đẹp
Nếu xa lìa lời nói thêu dệt, chúng ta được 5 kết quả tốt đẹp, thù thắng, được ghi lại đầy đủ trong kinh Thập Thiện, kinh Nghiệp Báo Sai Biệt, cụ thể:
1. Được bậc trí thương mến: Đây là kết quả có giá trị, vì không phải ai cũng được người trí mến thương, yêu quý.
2. Có thể dùng trí tuệ giải đáp mọi câu hỏi đúng sự thật: Người xa lìa lời nói thêu dệt, không khoác lác thì khi ai hỏi đến, họ sẽ có cách trả lời tuyệt vời, đúng sự thật.
Không nói thêu dệt sẽ giúp chúng ta có trí tuệ để giải đáp thắc mắc của mọi người (ảnh minh họa)
3. Có oai đức hơn hết, không hư dối đối với hàng Trời, người: Người này sẽ được cả Trời, người kính phục, kính mến, hộ trì.
4. Được quả báo làm người: Không nói lời thêu dệt là một trong 10 nghiệp khiến chúng ta được quả báo làm người trong kiếp vị lai.
5. Lời nói đúng đắn, chính xác, trở thành sự thật trong tương lai: Như Đức Phật là người nói đúng tuyệt đối, không sai sót bất cứ điều gì. Đó là kết quả từ công đức của việc không nói lời thêu dệt.
5 tiêu chuẩn của lời nói cao quý
Mỗi người nên thực tập, rèn giũa 5 điều sau để lời nói trở nên cao quý, có giá trị.
1. Nói hợp thời, đúng lúc: Đây là điều rất quan trọng. Ví như có người đang bực tức thì mình nên lựa lời để giúp họ xoa dịu cơn bực. Hay khi nói chuyện nên nhìn mặt mọi người, lựa hoàn cảnh để được đúng lúc, đúng thời,... Có nhiều người nói không đúng lúc, đúng thời mà mọi việc đổ vỡ.
2. Nói chân thật: Lời nói phải chính ngữ, chân chính, phản ánh đúng sự thật, không nói bừa bãi, cẩn ngôn.
3. Nói lời êm dịu, dễ nghe: Nói lời khiến người ưa thích, yêu mến,...; không nên nói lời khiến người khó chịu, ghét bỏ.
4. Nói lời lợi ích: Nói lời mang lại lợi ích cho bản thân và mọi người xung quanh.
5. Nói lời có năng lượng, từ bi: Lời nói có chứa chất liệu từ bi, khiến được dễ chịu. Nếu muốn góp ý cho người, chúng ta nên chỉnh tâm của mình, muốn cho họ tiến bộ, tốt đẹp thì lúc đó mới nên nói.
Lời nói có năng lượng, từ bi sẽ giúp mọi người dễ chịu (ảnh minh họa)
Trên đây là những phân tích của Thầy Thích Trúc Thái Minh về lời nói thêu dệt. Hy vọng rằng, qua bài viết này, mỗi người sẽ xa lìa lời nói đơm đặt, thực tập nói lời ái ngữ, chân thật,... để được mọi người kính trọng, yêu quý, an vui, hạnh phúc,...
Phật Pháp và đời sống🞄 28/9/2026
Khám phá 2 bài học từ loài chim cu qua kinh Mi Tiên Vấn Đáp: Quyết tâm dùng trí tuệ tiêu diệt “kẻ thù” vô minh và phòng hộ tâm trước phiền não cuộc sống.
Phật Pháp và đời sống 🞄 28/9/2026
Khám phá 2 bài học từ loài chim cu qua kinh Mi Tiên Vấn Đáp: Quyết tâm dùng trí tuệ tiêu diệt “kẻ thù” vô minh và phòng hộ tâm trước phiền não cuộc sống.
Phật Pháp và đời sống🞄 14/9/2026
2 vị Tỳ kheo sống không phóng dật, biết thiểu dục tri túc và đều đắc đạo. Sự kiện này sẽ giúp mỗi người rút ra bài học về sự tinh tấn, từ đó có thể hướng đến Thánh quả.
Phật Pháp và đời sống 🞄 14/9/2026
2 vị Tỳ kheo sống không phóng dật, biết thiểu dục tri túc và đều đắc đạo. Sự kiện này sẽ giúp mỗi người rút ra bài học về sự tinh tấn, từ đó có thể hướng đến Thánh quả.
Phật Pháp và đời sống🞄 14/9/2026
Học từ cái dù: Bí quyết dùng trí tuệ và giới đức làm “mái che” vững chắc cho nội tâm, giúp ngăn chặn phiền não, tà kiến và chuyển hóa “tâm bệnh” hiệu quả.
Phật Pháp và đời sống 🞄 14/9/2026
Học từ cái dù: Bí quyết dùng trí tuệ và giới đức làm “mái che” vững chắc cho nội tâm, giúp ngăn chặn phiền não, tà kiến và chuyển hóa “tâm bệnh” hiệu quả.
Phật Pháp và đời sống🞄 08/9/2026
Tu tập là quá trình nghe học giáo lý nhà Phật để hiểu lời dạy của Đức Phật; từ đó biết cách ứng dụng, thực hành giúp đời sống được tự tại, an nhiên hơn.
Phật Pháp và đời sống 🞄 08/9/2026
Tu tập là quá trình nghe học giáo lý nhà Phật để hiểu lời dạy của Đức Phật; từ đó biết cách ứng dụng, thực hành giúp đời sống được tự tại, an nhiên hơn.
Phật Pháp và đời sống🞄 03/9/2026
Tham dục là những ham muốn của chúng ta về ngũ dục lạc ở trần gian. Bản chất của ham muốn này là sự thiêu đốt, từ đó dẫn chúng ta tới chỗ đau khổ.
Phật Pháp và đời sống 🞄 03/9/2026
Tham dục là những ham muốn của chúng ta về ngũ dục lạc ở trần gian. Bản chất của ham muốn này là sự thiêu đốt, từ đó dẫn chúng ta tới chỗ đau khổ.
Phật Pháp và đời sống🞄 13/7/2026
Mâu thuẫn gia đình xuất phát từ khoảng cách thế hệ, sự bám chấp vào cái “tôi” ích kỷ và những nhân bất thiện đã gieo trong quá khứ.
Phật Pháp và đời sống 🞄 13/7/2026
Mâu thuẫn gia đình xuất phát từ khoảng cách thế hệ, sự bám chấp vào cái “tôi” ích kỷ và những nhân bất thiện đã gieo trong quá khứ.
Phật Pháp và đời sống🞄 24/6/2026
Theo góc nhìn đạo Phật, nỗi sợ ma, hay sợ bóng tối là một cảm thọ sinh ra trong tâm khiến chúng ta phát sinh những tưởng tượng ma quỷ.
Phật Pháp và đời sống 🞄 24/6/2026
Theo góc nhìn đạo Phật, nỗi sợ ma, hay sợ bóng tối là một cảm thọ sinh ra trong tâm khiến chúng ta phát sinh những tưởng tượng ma quỷ.
Phật Pháp và đời sống🞄 22/6/2026
Không trộm cắp chỉ hành vi không lấy đồ của người nếu không được họ đồng ý. Nhờ thực hành tâm này, ta sẽ nhận được sự yêu quý, tán thán của mọi người.
Phật Pháp và đời sống 🞄 22/6/2026
Không trộm cắp chỉ hành vi không lấy đồ của người nếu không được họ đồng ý. Nhờ thực hành tâm này, ta sẽ nhận được sự yêu quý, tán thán của mọi người.
Phật Pháp và đời sống🞄 20/6/2026
Phước báu đem lại cho ta nhiều sự tốt đẹp, may mắn trong cuộc sống. Để tạo phước báu mỗi ngày, ta nên tu học Phật Pháp, nuôi dưỡng tâm cung kính,..
Phật Pháp và đời sống 🞄 20/6/2026
Phước báu đem lại cho ta nhiều sự tốt đẹp, may mắn trong cuộc sống. Để tạo phước báu mỗi ngày, ta nên tu học Phật Pháp, nuôi dưỡng tâm cung kính,..
Bài viết Phật giáo🞄 18/6/2026
Các gia đình thường chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ để bày tỏ lòng thành dâng lên cúng Phật, các vị Thần linh và gia tiên.
Bài viết Phật giáo 🞄 18/6/2026
Các gia đình thường chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ để bày tỏ lòng thành dâng lên cúng Phật, các vị Thần linh và gia tiên.
Phật Pháp và đời sống🞄 13/6/2026
Hổ thẹn là nguồn tâm cần có đối với mỗi người. Khi biết hổ thẹn với tâm xấu, chúng ta sẽ biết quay lại sửa mình, quyết từ bỏ lỗi lầm để không bao giờ tái phạm.
Phật Pháp và đời sống 🞄 13/6/2026
Hổ thẹn là nguồn tâm cần có đối với mỗi người. Khi biết hổ thẹn với tâm xấu, chúng ta sẽ biết quay lại sửa mình, quyết từ bỏ lỗi lầm để không bao giờ tái phạm.
Phật Pháp và đời sống🞄 09/6/2026
Nhiều người xem ngày lành tháng tốt để buôn bán, cưới xin, xây nhà,... được suôn sẻ. Nhưng theo quan điểm đạo Phật, chọn ngày giờ không đem lại may mắn.
Phật Pháp và đời sống 🞄 09/6/2026
Nhiều người xem ngày lành tháng tốt để buôn bán, cưới xin, xây nhà,... được suôn sẻ. Nhưng theo quan điểm đạo Phật, chọn ngày giờ không đem lại may mắn.
Phật Pháp và đời sống🞄 04/6/2026
Tâm đố kỵ là tâm bất thiện, khiến chúng ta phải mệt mỏi, đau khổ, khó chịu. Để chuyển hoá tâm này, nên thực tập khen ngợi, giúp đỡ những người giỏi hơn mình,...
Phật Pháp và đời sống 🞄 04/6/2026
Tâm đố kỵ là tâm bất thiện, khiến chúng ta phải mệt mỏi, đau khổ, khó chịu. Để chuyển hoá tâm này, nên thực tập khen ngợi, giúp đỡ những người giỏi hơn mình,...
Phật Pháp và đời sống🞄 02/6/2026
Tết Đoan Ngọ (hay Tết Đoan Dương) có nghĩa là ăn Tết vào giờ Ngọ; thường được tổ chức vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hàng năm.
Phật Pháp và đời sống 🞄 02/6/2026
Tết Đoan Ngọ (hay Tết Đoan Dương) có nghĩa là ăn Tết vào giờ Ngọ; thường được tổ chức vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hàng năm.
Phật Pháp và đời sống🞄 31/5/2026
Giữ bí mật là làm cho những câu chuyện bí mật được tuyệt đối giữ kín.
Phật Pháp và đời sống 🞄 31/5/2026
Giữ bí mật là làm cho những câu chuyện bí mật được tuyệt đối giữ kín.
Phật Pháp và đời sống🞄 30/5/2026
Bậc hiền trí là người có trí tuệ và đạo đức sáng. Khi thân cận với người trí, chúng ta không chỉ tránh xa lầm lạc, mà còn nuôi dưỡng lý tưởng sống cao đẹp.
Phật Pháp và đời sống 🞄 30/5/2026
Bậc hiền trí là người có trí tuệ và đạo đức sáng. Khi thân cận với người trí, chúng ta không chỉ tránh xa lầm lạc, mà còn nuôi dưỡng lý tưởng sống cao đẹp.
Hoạt động Phật sự🞄 26/5/2026
Vào ngày 08/4/Bính Ngọ (tức 24/5/2026), chùa Ba Vàng đã long trọng tổ chức Đại lễ Phật đản PL.2570 – DL.2026.
Hoạt động Phật sự 🞄 26/5/2026
Vào ngày 08/4/Bính Ngọ (tức 24/5/2026), chùa Ba Vàng đã long trọng tổ chức Đại lễ Phật đản PL.2570 – DL.2026.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/5/2026
Những bài hát mừng ngày Phật đản đầy ý nghĩa, tán dương sự đản sinh cao quý của Đức Phật và giúp người nghe tăng trưởng thiện tâm, được an lạc.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/5/2026
Những bài hát mừng ngày Phật đản đầy ý nghĩa, tán dương sự đản sinh cao quý của Đức Phật và giúp người nghe tăng trưởng thiện tâm, được an lạc.
Phật Pháp và đời sống🞄 12/5/2026
Tâm hỷ là trạng thái tâm không buồn khổ và luôn vui vẻ với chúng sinh. Biểu hiện của tâm này là không đố kỵ mà biết tùy thuận với việc tốt lành của người khác.
Phật Pháp và đời sống 🞄 12/5/2026
Tâm hỷ là trạng thái tâm không buồn khổ và luôn vui vẻ với chúng sinh. Biểu hiện của tâm này là không đố kỵ mà biết tùy thuận với việc tốt lành của người khác.
