Sống là chính mình không phải là hành xử bốc đồng hay muốn gì làm nấy; mà là sự tỉnh thức, chính niệm, tỉnh giác trong từng giây phút và thấy được tự tính của chính mình. 

Việc hiểu đúng và sống làm chủ chính mình sẽ mang lại sự bình an nơi nội tâm. Ngược lại, nếu ngộ nhận việc “sống là chính mình” với lối sống buông thả, con người sẽ dễ trở nên ngông cuồng, gây xung đột với gia đình và phải trả giá cho những quyết định sai lầm. 

Bài viết dưới đây sẽ giúp quý vị hiểu đúng bản chất của câu nói "sống là chính mình", đồng thời gợi mở những phương pháp ứng dụng lời Đức Phật dạy để thấu rõ tự tính của mình, tìm thấy sự an lạc trong cuộc đời.

Hiểu đúng bản chất của "sống là chính mình”

Sự ngộ nhận thường gặp ngày nay 

Câu nói “sống là chính mình” rất triết lý nhưng dễ khiến bị hiểu sai, dẫn đến hành động sai và hậu quả đau khổ. Nhiều người có những nhận thức chưa đúng, nghĩ rằng sống là chính mình nghĩa là tự do, thích ăn gì thì ăn, thích nói gì thì nói, thích thể hiện mình thế nào thì thể hiện như:

+ Về trang phục, lời nói: Tự do mặc trang phục không phù hợp; ăn nói sỗ sàng, cộc lốc và thô tục.

+ Về hành vi: Cho rằng “thật sống” là sống tự do, phóng túng, buông lung, sống theo sở thích; ứng xử một cách thoải mái, bất chấp, không giữ phép tắc;... khiến có thể làm ảnh hưởng đến nhiều thế hệ. 

Bản chất “sống là chính mình” dưới góc nhìn Phật giáo

Tâm trí chúng ta biến động thất thường (sáng yêu, chiều ghét, lúc vui, lúc buồn,...). Cho nên, phàm nhân chúng ta đều chưa thực sự sống là chính mình mà đang sống theo nghiệp, bị nghiệp sai sử, dẫn dắt. Như trong kinh Nghiệp Báo Sai Biệt, Đức Phật dạy: “Tất cả chúng sinh có liên quan với nghiệp, nương tựa nơi nghiệp, theo nghiệp của mình mà lưu chuyển…”.

Việc sống là chính mình một cách đúng nghĩa là phải ở trong trạng thái nhất như, không điên đảo, thất thường; giống như Đức Phật sống trong tỉnh giác, chính niệm.

Làm thế nào để sống là chính mình theo lời Phật dạy?

1. Tự rèn luyện và thực hành thanh lọc thân tâm

Để được sống là chính mình, mỗi chúng ta phải tự đưa mình vào khuôn phép, rèn luyện, tu tập và thanh lọc thân tâm; từ đó giúp tự sáng rõ chính mình. Cụ thể như sau:

- Điều phục thân: Chúng ta cần rèn luyện thân thể tốt từ việc tập thể dục, ăn uống điều độ để thân được khỏe mạnh; từ đó làm việc và cống hiến. Đó chính là quá trình điều phục thân, không để thân bị buông lung. 

- Rèn luyện tâm: Chúng ta phải tập đưa mình vào những hoàn cảnh khó khăn (như thử nhịn đói, đối diện với thất bại, thất tình,...). Bởi cuộc sống vốn vô vàn sóng gió, chông gai. Cho nên, mỗi chúng ta phải tự rèn luyện trong những hoàn cảnh đó để tâm được vững vàng, tự tại và có thể bước lên con đường thành công.

2. Nương tựa và gần gũi các bậc thiện hữu tri thức 

Chúng ta cần nương tựa bậc thiện tri thức để mở mang trí tuệ, học hỏi, lắng nghe và ứng dụng lời chỉ dạy vào đời sống, mang lại những điều tốt đẹp cho bản thân.

Như vậy, để "sống là chính mình", mỗi chúng ta cần không ngừng soi chiếu nội tâm, uốn nắn hành vi và làm chủ tâm trí trước những cám dỗ của cuộc đời. Việc kiên trì rèn luyện bản thân chính là chìa khóa giúp chúng ta thoát khỏi những quyết định sai lầm, tiến tới một cuộc sống tự tại, hạnh phúc và bền vững.