Ngày 21/6/2026
5 đức tính quý báu làm nên phẩm hạnh trang nghiêm của bậc sa môn
Ngày 21/6/2026
Mục lục [Hiện]
Sa môn là những người xuất gia theo Đức Phật, lìa bỏ đời sống gia đình, nỗ lực tu hành để gột rửa những cấu uế, phiền não, xuất gia với mục đích thoát khỏi luân hồi sinh tử, cứu độ muôn loài.
Tuy nhiên, có những vị xuất gia không phải vì mục đích cao thượng đó. Trong kinh Mi Tiên Vấn Đáp đã ghi nhận một thực tế rằng, vua Mi Lan Đà từng bày tỏ sự hoài nghi khi nhận thấy Tăng đoàn thời đó có những sa môn còn lười biếng, sống buông lung, không có chí nguyện cầu đạo giải thoát. Nhưng Tỳ-kheo Na Tiên đã giải thích rằng, Tăng đoàn không bao giờ bị cấu uế nhờ có 5 đức tính và phẩm chất cao thượng của bậc xuất gia; giúp “đẩy” những người xấu ra khỏi Tăng chúng, hoặc cảm hóa, thấm nhuần họ trở nên tốt đẹp hơn.
Sa môn là gì?
- Định nghĩa: Sa môn là người đã từ bỏ gia đình, vợ con, những thú vui trần gian, rời bỏ tham dục để tu hành, cầu Niết bàn giải thoát. Sa môn là người muốn thoát ly các trói buộc và khổ não.
Ngược lại, có những vị đã cạo tóc, xuất gia nhưng không tự điều phục mình, sống phóng túng, dối láo, buông thả, chất chứa đầy tham dục thì không xứng đáng được gọi là sa môn.
- Lưu ý: Thời Ấn Độ xưa, sa môn được dùng để chỉ tất cả những người bỏ gia đình, cạo tóc đi tu. Tuy nhiên, sau khi Đức Phật thành đạo và bắt đầu truyền đạo, Ngài đưa ra định nghĩa về sa môn một cách đầy đủ và đúng giá trị như trên.
Sau khi Đức Phật thành đạo và bắt đầu truyền đạo, Ngài đưa ra định nghĩa về sa môn một cách đầy đủ (ảnh minh họa)
Để trở thành một vị sa môn đúng nghĩa, người xuất gia phải có đủ 3 điều sau:
1. Xuất thế tục gia: Tức là sự rời bỏ, cắt đứt đời sống gia đình.
2. Xuất phiền não gia: Là phải gột rửa, loại bỏ được hết phiền não trong tâm mình như tham, sân, si,...
3. Xuất tam giới gia: Là thoát khỏi “ngôi nhà lửa” của tam giới (dục giới, sắc giới, vô sắc giới).
Xem thêm: Sa môn - Lý tưởng diệt tận phiền não, đạt hạnh phúc tối thượng
5 đức tính quý báu của Tăng tướng sa môn
Theo kinh Mi Tiên Vấn Đáp, Tỳ-kheo Na Tiên khẳng định Giáo hội không bao giờ bị cấu uế, bất tịnh. Bởi Tăng đoàn luôn có phẩm chất của bậc xuất gia, khiến kẻ mang tâm xấu ác rơi vào ba trường hợp: một là chỉ trong thời gian ngắn sẽ tự hoàn tục trở lại nếp sống cũ; hai là thấy nóng nảy bất an như khoác lò lửa mà sớm muộn phải hoàn tục; ba là sẽ được giáo Pháp cảm hóa để sống tốt đẹp hơn. Nguyên nhân là nhờ có 5 đức tính, phẩm chất quý báu và cao thượng như sau:
1. Phẩm mạo sang cả, có phước báu lớn
Một người xuất gia mang phẩm mạo sang cả và cao quý. Chính vì vậy, các vị sẽ được mọi người chắp tay và tôn làm Thầy. Điều này có thể ví như chiếc bình bằng vàng, luôn được đặt tại vị trí cao quý, quan trọng. Phẩm mạo người xuất gia cũng vậy, đó là hình tướng của chư Phật, các bậc Thánh, đòi hỏi phải phước đức sâu dày; bởi người ở địa vị này được làm thầy của chúng sinh.
Cho nên, giữa Tăng đoàn trang nghiêm, nếu như kẻ phàm tục chỉ mượn danh để xuất gia thì sẽ không thể an ổn, bị bồn chồn, mọi người cười chê; cuối cùng y sẽ nóng nảy, bất an, hổ thẹn mà xin hoàn tục, trở về cuộc đời.
Người xuất gia mang phẩm mạo sang cả và cao quý, được mọi người chắp tay và tôn làm Thầy (ảnh minh họa)
2. Phẩm mạo hàm chứa sự trong sạch, thanh tịnh
Khi nhìn vào hình tướng của bậc xuất gia, mọi người nghĩ ngay đó là người thanh tịnh, trong sạch. Nhờ tướng mạo ấy mà các vị được đặt niềm tin, sinh tâm quý trọng và cung kính. Ví như giọt mưa, hạt sương vương trên lá sen, chúng chỉ chạy lướt qua, rơi xuống chứ không thể dính hoặc ngấm sâu vào lá được.
Bậc xuất gia cũng vậy, nếu những kẻ lạm mạo Tăng tướng người xuất gia có tâm địa không tốt (lường láo, khoe khoang, gian manh) thì sẽ tự mình chuốc lấy sầu khổ. Một lúc nào đó, họ cũng phải rời đi, không tồn tại được trong giáo Pháp.
3. Không thân cận với người xấu ác
Theo đúng luật Phật, người xuất gia tuyệt đối không được thân cận, gần gũi với những kẻ mang tâm tính xấu ác. Tuy nhiên, người tu sĩ vẫn có thể giáo hóa cho họ. Bên cạnh đó, để giữ gìn oai nghi hình tướng, người xuất gia không được bước vào những chốn bất tịnh, trừ vô tình đi nhầm đường. Tướng mạo của người xuất gia đòi hỏi phải gắn liền với những chốn thanh tịnh và cao quý.
Do đó, với những kẻ bất tịnh, xấu xa, ác tâm, tà tâm, hung dữ, thô bỉ, trược hạnh, lười biếng, họ sẽ không thể tồn tại lâu dài trong Tăng đoàn. Giống như đại dương luôn dùng sóng xô đẩy các vật bất tịnh lên bờ, bản chất thanh khiết của phẩm mạo xuất gia cũng sẽ tự xô đẩy và đào thải những thành phần nhơ uế ra khỏi chúng Tăng.
Tướng mạo của người xuất gia đòi hỏi phải gắn liền với những chốn thanh tịnh và cao quý (ảnh minh họa)
4. Đắc những pháp cao siêu, cao thượng
Giáo Pháp của Đức Thế Tôn chứa đựng những chân lý vi diệu, cao siêu - là những điều thế gian khó thấy, khó hiểu và khó thấu đạt. Để hiểu những pháp môn này, giúp đắc quả Thánh A-la-hán, người xuất gia bắt buộc phải hội tụ đủ các phẩm chất: tinh tấn, kiên trì và chú tâm tỉnh giác.
Ngược lại, đối với những người căn cơ chậm lụt, kém ăn nói,... - là hệ quả của việc thiếu phước, tạo ác nghiệp trong nhiều kiếp - họ không có đủ trí tuệ để tiếp thu những đạo lý cao sâu của Đức Phật. Tương tự người học bắn cung không thành phải bỏ nghề, những người này cũng sẽ thấy giáo Pháp quá cao siêu, vượt quá khả năng tiếp nhận của mình mà dần bỏ đi và hoàn tục.
5. Có tứ thanh tịnh giới làm chỗ nương tựa
Bậc xuất gia có tứ thanh tịnh giới để làm nơi nương tựa vững chắc, làm sức mạnh cho chính mình, bao gồm:
- Giới Ba La Đề Mộc Xoa: Đây là nền tảng mang lại sự thanh tịnh.
- Giới thu thúc lục căn: Đây là giới luật giúp chư Tăng để gìn giữ oai nghi như đi đứng, nhìn, tiếp xúc với mọi người.
- Giới nuôi mạng chân chính: Người xuất gia nuôi mạng sống bằng việc khất thực hoặc nhận đồ từ đàn na thí chủ. Người xuất gia không được buôn bán hay chăn nuôi (lợn, gà, ao cá...) để thọ thực.
- Giới quán tưởng thanh tịnh: Khi chư Tăng thọ nhận tứ y (bốn vật phẩm gồm: ẩm thực, y áo, thuốc men và sàng tọa/mền nệm) từ đàn na thí chủ, bắt buộc phải giữ tâm quán tưởng thanh tịnh trong khi thọ dụng.
Việc gìn giữ trọn vẹn bốn điều trên giúp chư Tăng hành trì Tứ thanh tịnh giới trên con đường tu học.
Chính vì sự thanh khiết tuyệt đối ấy, nếu những vị xuất gia có tâm địa tráo trở, làm việc xấu xa, tà hạnh, bất chính,... sẽ có tâm sợ hãi, khiếp nhược khi sống giữa một hội chúng thanh tịnh. Sự thanh tịnh của phẩm mạo xuất gia toát ra một sức mạnh, khiến kẻ xấu ác khi đứng trong hội chúng sẽ cảm thấy run rẩy, khiếp sợ mà phải "quăng y bát" hoàn tục.
Như vậy, 5 đức tính của sa môn từ kinh Mi Tiên Vấn Đáp không chỉ là thước đo phẩm hạnh của bậc chân tu, mà còn bảo hộ cho sự thanh tịnh của Tăng đoàn. Từ đây, hàng Phật tử tại gia cũng cần trang bị cho mình chính kiến vững vàng; từ đó biết cách hộ trì Tăng chúng bằng trí tuệ, góp phần làm cho chính Pháp được hưng long, lan tỏa khắp thế gian.
Phật Pháp cơ bản🞄 14/6/2026
Bất cộng trụ là trọng tội nặng nề của người xuất gia, người phạm lỗi sẽ mất phẩm chất tu hành, không được sống chung cùng Tăng chúng và kiếp này không được xuất gia lại.
Phật Pháp cơ bản 🞄 14/6/2026
Bất cộng trụ là trọng tội nặng nề của người xuất gia, người phạm lỗi sẽ mất phẩm chất tu hành, không được sống chung cùng Tăng chúng và kiếp này không được xuất gia lại.
Phật Pháp cơ bản🞄 14/6/2026
Pháp trang nghiêm là những nét đẹp đức hạnh, thanh tịnh của Đức Phật và Tăng đoàn, khiến một vị vua cũng phải sinh tâm cung kính khi nhìn thấy.
Phật Pháp cơ bản 🞄 14/6/2026
Pháp trang nghiêm là những nét đẹp đức hạnh, thanh tịnh của Đức Phật và Tăng đoàn, khiến một vị vua cũng phải sinh tâm cung kính khi nhìn thấy.
Phật Pháp cơ bản🞄 08/6/2026
Lễ dâng nước cúng dường tắm Phật là nghi thức đặc biệt mùa Phật đản. Tham gia buổi lễ giúp người đệ tử bày tỏ lòng cung kính và gột sạch cấu uế trong tâm.
Phật Pháp cơ bản 🞄 08/6/2026
Lễ dâng nước cúng dường tắm Phật là nghi thức đặc biệt mùa Phật đản. Tham gia buổi lễ giúp người đệ tử bày tỏ lòng cung kính và gột sạch cấu uế trong tâm.
Phật Pháp cơ bản🞄 05/6/2026
Cửa bại vong là 12 lối sống sai lầm theo lời dạy của Đức Phật trong kinh Bại Vong. Những điều này dẫn con người đến sự thất bại và tiêu vong trong cuộc sống.
Phật Pháp cơ bản 🞄 05/6/2026
Cửa bại vong là 12 lối sống sai lầm theo lời dạy của Đức Phật trong kinh Bại Vong. Những điều này dẫn con người đến sự thất bại và tiêu vong trong cuộc sống.
Phật Pháp cơ bản🞄 04/6/2026
Kinh Mi Tiên Vấn Đáp là bộ kinh tổng hợp 244 câu hỏi - đáp sắc bén giữa vua Mi Lan Đà và Ngài Na Tiên, giải mã các nút thắt trong Phật giáo, được hỷ lạc vô cùng,...
Phật Pháp cơ bản 🞄 04/6/2026
Kinh Mi Tiên Vấn Đáp là bộ kinh tổng hợp 244 câu hỏi - đáp sắc bén giữa vua Mi Lan Đà và Ngài Na Tiên, giải mã các nút thắt trong Phật giáo, được hỷ lạc vô cùng,...
Phật Pháp cơ bản🞄 03/6/2026
Quán thân bất tịnh là đề mục đầu tiên trong pháp môn Tứ Niệm Xứ (gồm Thân, Thọ, Tâm, Pháp), giúp con người bớt tham đắm ngũ trần, dục lạc.
Phật Pháp cơ bản 🞄 03/6/2026
Quán thân bất tịnh là đề mục đầu tiên trong pháp môn Tứ Niệm Xứ (gồm Thân, Thọ, Tâm, Pháp), giúp con người bớt tham đắm ngũ trần, dục lạc.
Phật Pháp cơ bản🞄 31/5/2026
Chính ngữ (hay chánh ngữ) là những lời nói chân chính xuất phát từ tâm bao dung, yêu thương, mong mọi người được tốt đẹp và đem lại lợi ích.
Phật Pháp cơ bản 🞄 31/5/2026
Chính ngữ (hay chánh ngữ) là những lời nói chân chính xuất phát từ tâm bao dung, yêu thương, mong mọi người được tốt đẹp và đem lại lợi ích.
Phật Pháp cơ bản🞄 20/5/2026
A-la-hán là quả vị cao nhất trong hàng Thanh Văn đệ tử Phật; là người đã thoát khỏi luân hồi sinh tử; đoạn tận tham, sân, si; có tâm trí thanh tịnh và trong suốt.
Phật Pháp cơ bản 🞄 20/5/2026
A-la-hán là quả vị cao nhất trong hàng Thanh Văn đệ tử Phật; là người đã thoát khỏi luân hồi sinh tử; đoạn tận tham, sân, si; có tâm trí thanh tịnh và trong suốt.
Phật Pháp cơ bản🞄 19/5/2026
Kinh Hiền Nhân là bài kinh Đức Phật thuyết cho người cư sĩ tại gia về cách ứng xử sao cho lợi ích nhất và xứng đáng làm người trí trong đời.
Phật Pháp cơ bản 🞄 19/5/2026
Kinh Hiền Nhân là bài kinh Đức Phật thuyết cho người cư sĩ tại gia về cách ứng xử sao cho lợi ích nhất và xứng đáng làm người trí trong đời.
Phật Pháp cơ bản🞄 18/5/2026
Kinh Paritta là hệ thống các bài kinh có tính chất hộ trì và đem lại sự an lành cho người trì tụng.
Phật Pháp cơ bản 🞄 18/5/2026
Kinh Paritta là hệ thống các bài kinh có tính chất hộ trì và đem lại sự an lành cho người trì tụng.
Phật Pháp cơ bản🞄 15/5/2026
Tà kiến là nhận thức, hiểu biết sai lầm, không đúng với sự thật của mọi sự việc trên thế gian. Điều đó khiến chúng ta trở nên mê lầm, khổ đau trong luân hồi.
Phật Pháp cơ bản 🞄 15/5/2026
Tà kiến là nhận thức, hiểu biết sai lầm, không đúng với sự thật của mọi sự việc trên thế gian. Điều đó khiến chúng ta trở nên mê lầm, khổ đau trong luân hồi.
Phật Pháp cơ bản🞄 13/5/2026
Tam pháp ấn là khổ, vô thường, vô ngã. Vô minh khiến ta không hiểu vô thường (chấp mọi vật trường tồn), không hiểu vô ngã (tưởng rằng có cái “tôi”) nên ta đau khổ.
Phật Pháp cơ bản 🞄 13/5/2026
Tam pháp ấn là khổ, vô thường, vô ngã. Vô minh khiến ta không hiểu vô thường (chấp mọi vật trường tồn), không hiểu vô ngã (tưởng rằng có cái “tôi”) nên ta đau khổ.
Phật Pháp cơ bản🞄 10/5/2026
Vườn Lâm Tỳ Ni là nơi Đức Phật đản sinh, nằm tại quận Rupandehi (Nepal) - một trong tứ Thánh tích linh thiêng bậc nhất của Phật giáo.
Phật Pháp cơ bản 🞄 10/5/2026
Vườn Lâm Tỳ Ni là nơi Đức Phật đản sinh, nằm tại quận Rupandehi (Nepal) - một trong tứ Thánh tích linh thiêng bậc nhất của Phật giáo.
Phật Pháp cơ bản🞄 09/5/2026
"Bồ đề" nghĩa là giác ngộ. Tâm Bồ đề là tâm giác ngộ, là sự sáng tỏ, thấy được chân lý của cuộc đời. Đây là tâm căn bản của chúng sinh trên lộ trình đạt đến quả vị Phật.
Phật Pháp cơ bản 🞄 09/5/2026
"Bồ đề" nghĩa là giác ngộ. Tâm Bồ đề là tâm giác ngộ, là sự sáng tỏ, thấy được chân lý của cuộc đời. Đây là tâm căn bản của chúng sinh trên lộ trình đạt đến quả vị Phật.
Phật Pháp cơ bản🞄 06/5/2026
Tam thân Phật gồm: pháp thân, báo thân, ứng hóa thân. Pháp thân của Phật vô hình vô tướng, báo thân của Ngài có hình có tướng, ứng hóa thân là nhục thân của Đức Phật.
Phật Pháp cơ bản 🞄 06/5/2026
Tam thân Phật gồm: pháp thân, báo thân, ứng hóa thân. Pháp thân của Phật vô hình vô tướng, báo thân của Ngài có hình có tướng, ứng hóa thân là nhục thân của Đức Phật.
Phật Pháp cơ bản🞄 03/5/2026
Hoa sen trong Phật giáo mang 8 đặc tính cao quý. Đây là biểu tượng thanh khiết gắn liền với chư Phật, Bồ tát, thể hiện sự giải thoát giữa trần ai.
Phật Pháp cơ bản 🞄 03/5/2026
Hoa sen trong Phật giáo mang 8 đặc tính cao quý. Đây là biểu tượng thanh khiết gắn liền với chư Phật, Bồ tát, thể hiện sự giải thoát giữa trần ai.
Phật Pháp cơ bản🞄 28/4/2026
Kinh Thập Thiện là nền tảng căn bản cho mọi Pháp môn tu tập, giúp ta biết gieo hạt giống thiện lành bằng cách làm thanh tịnh mười nghiệp nơi thân, khẩu, ý.
Phật Pháp cơ bản 🞄 28/4/2026
Kinh Thập Thiện là nền tảng căn bản cho mọi Pháp môn tu tập, giúp ta biết gieo hạt giống thiện lành bằng cách làm thanh tịnh mười nghiệp nơi thân, khẩu, ý.
Phật Pháp cơ bản🞄 16/4/2026
Đồi Orajhar ở tại thành phố Sravasti, bang Uttar Pradesh, Ấn Độ. Đây là nơi Đức Phật biến ra con đường bảy báu để lên cõi trời, thuyết Pháp độ mẫu thân.
Phật Pháp cơ bản 🞄 16/4/2026
Đồi Orajhar ở tại thành phố Sravasti, bang Uttar Pradesh, Ấn Độ. Đây là nơi Đức Phật biến ra con đường bảy báu để lên cõi trời, thuyết Pháp độ mẫu thân.
Phật Pháp cơ bản🞄 13/4/2026
Thân tứ đại được hợp bởi đất, nước, gió, lửa. Để không bị phiền não khi quá cưng chiều hay đọa đầy thân thể, nên quán thân bất tịnh, tư duy về sự khổ của thân,...
Phật Pháp cơ bản 🞄 13/4/2026
Thân tứ đại được hợp bởi đất, nước, gió, lửa. Để không bị phiền não khi quá cưng chiều hay đọa đầy thân thể, nên quán thân bất tịnh, tư duy về sự khổ của thân,...
