trực tuyến
Chương trình số 2: Chu kỳ 6 - Tụng kinh tu tập theo 3 tháng an cư của chư Tăng

Chủ Nhật, 26/6/2022

tức 28/5 Nhâm Dần

Cuộc đời và sự nghiệp của Sư Tổ chùa Ba Vàng

Chia sẻ :

Đức Tổ Sư Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác là đệ tử của Thiền Phái Trúc Lâm Yên Tử và là người tiếp nối dòng thiền thời Trần sau 400 năm bị thất truyền

08/10/2020

Chia sẻ :

Đức Tổ Sư Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác là đệ tử của Thiền Phái Trúc Lâm Yên Tử và là người tiếp nối dòng thiền thời Trần sau 400 năm bị thất truyền. Bên cạnh đó, Ngài cũng có công lao rất lớn trong công cuộc trùng tu ngôi Bảo Quang Tự được xây dựng từ thời Phật Hoàng Trần Nhân Tông vào thế kỷ XIII (nay là chùa Ba Vàng - ngôi chùa có tòa chính điện trên núi lớn nhất Đông Dương). Hướng tới kỷ niệm ngày giỗ của Tổ Sư, ngày 23/8/âm lịch hàng năm, kính mời quý Phật tử cùng tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Ngài qua bài viết dưới đây.

Tiểu sử của Sư Tổ chùa Ba Vàng

Tổ Sư Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác có pháp danh là Trúc Lâm Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác. Ngài sinh ngày 06 tháng 01 năm Mậu Tuất (1658) vào thời vua Lê Hiển Tông. Ngài xuất gia tu hành từ khi còn ít tuổi và sau đó trở thành hậu duệ của Tam Tổ Trúc Lâm.

Tôn tượng Đức Tổ Sư Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác

Tôn tượng Đức Tổ Sư Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác

Sinh ra và lớn lên trong thời kỳ Lê Mạt, nhà Lê là đỉnh cao của chế độ phong kiến tập quyền, vì vậy để củng cố địa vị của mình, nhà cầm quyền phong kiến đã coi trọng Khổng giáo và coi nhẹ Phật giáo (đưa Phật giáo xuống hàng thứ hai sau Khổng giáo). 

Trong thời kỳ đó, Sư Tổ đã chứng kiến biết bao thăng trầm của lịch sử: Nội chiến Nam Bắc triều, Trịnh Nguyễn phân tranh,... đã đẩy lịch sử Việt Nam vào con đường tăm tối. Chính trong bối cảnh lịch sử ấy cùng với dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử đang bị thất truyền sau 400 năm thì sự xuất hiện của Sư Tổ như ngọn đèn thắp sáng những ngày đêm u tối với mong nguyện làm sống lại dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử đã bị lu mờ gần ba thế kỷ để đạo Pháp được sáng tỏ, đất nước bình yên. Vậy nên, Ngài đã quyết định ly gia cắt ái, xả thân cầu đạo để thành tựu được sở nguyện tiếp nối mạng mạch Phật Pháp do chư Tổ truyền trao. Đạo lực vững vàng, Ngài dời non thiêng Yên Tử đến Thành Đẳng sơn để lập am tu tập và hoằng truyền Phật Pháp. 

Tại ngôi chùa Ba Vàng ngày xưa từng có một thảo am thờ Phật

Tại ngôi chùa Ba Vàng ngày xưa từng có một thảo am thờ Phật

Đến năm 1757, vào một đêm trước mưa to gió lớn, bầu trời u ám, sấm chớp rền vang, cây cối ngổn ngang, đất đá chắn đường,... Lúc ấy, ai ai cũng lo lắng và cầu mong thảo am tại chùa Ba Vàng của Sư Tổ được an toàn. Ngay sáng hôm sau, từng đoàn người di chuyển lên chùa thăm Sư Tổ, khi đến nơi rất nhiều điều lạ kỳ hiện ra: ánh sáng phát ra như ánh hào quang, khói hương nghi ngút như làn mây bay lượn trên không trung,.. điều đó càng tô thêm vẻ uy nghi tráng lệ cho ngôi Bảo Quang Tự.

Tiến sâu vào chính điện, một khung cảnh trầm lắng, da diết bao trùm tại nơi đây, hình ảnh Sư Tổ đang tọa thiền khiến nhiều người xúc động, cung kính đảnh lễ tri ân Đức Sư Tổ. Lúc sau, khi đã đông người dân lên chùa, một Sư Thầy bước ra báo tin: Sư Tổ đã an nhiên về cõi Niết bàn vào giờ Tý khi sao Khuê bừng sáng ngày 23 tháng 8 năm Đinh Sửu (1757), đời vua Lê Hiển Tông. Vậy là Ngài trụ thế 100 tuổi.

Sự nghiệp hoằng Pháp độ sinh của Sư Tổ Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác

Dân gian truyền rằng, vào một đêm trong lúc tọa thiền, Ngài hướng tâm quán chiếu nhân duyên độ chúng sinh và biết rằng Thành Đẳng sơn là nơi hội tụ tinh hoa trời đất, rất thích hợp cho việc tu hành và cứu độ chúng sinh. Vì vậy, Ngài đã không màng khó khăn, gian khổ, một mình băng rừng, lội suối vượt đèo, quyết chí đến nơi đây thực hiện chí nguyện cầu đạo giải thoát. Tại đây, Ngài đã dựng am thất để tu tập, uống nước suối, lấy rau quả làm thức ăn, một mình miên mật tu hành. 

Trong suốt hơn nửa thế kỷ hành đạo, Sư Tổ luôn hướng đến sự nghiệp tiếp Tăng độ chúng. Ngài đã cứu giúp rất nhiều người, nhất là những người không nơi nương tựa và có hoàn cảnh khó khăn. Vì thế, để tỏ lòng tri ân cũng như hiểu giá trị Phật Pháp, nhiều người đã theo Ngài học đạo. Từ đó, số lượng học chúng ngày càng tăng, Ngài đã cho thành lập các đạo tràng để các Phật tử cùng nhau tu tập. 

Không những vậy, Ngài tùy thuận gieo duyên cho chúng sinh bằng việc kết hợp Tam giáo đồng nguyên là Phật giáo, Nho giáo và Khổng giáo, hình thành nên giáo lý gần gũi, dễ hiểu, phù hợp trong việc truyền tải tới Phật Pháp tới nhiều đối tượng. Vì thế mà dễ dàng cảm hóa chúng sinh, vì biết ơn Ngài mà rất nhiều Phật tử, nhân dân đã phát tâm cùng với Ngài trùng tu ngôi Bảo Quang Tự vào thời Vua Lê Dụ Tông (1705) khi Ngài 48 tuổi.

52 năm nhất tâm tu tập tại non thiêng Thành Đẳng, Ngài đã kiến lập, phát triển Tăng đoàn và trong số đó, gần 100 vị Thiền tăng đã thành tựu và mang giáo Pháp truyền tải khắp muôn nơi. 

Mặc dù tu hành nơi núi rừng thanh vắng nhưng những người thiết tha cầu đạo thì không ai là không biết đến Ngài. Chính nhờ công đức tu hành của Ngài mà dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử ngày càng phát triển rực rỡ tại Thành Đẳng sơn trong suốt thời gian Sư Tổ trụ trì ở Bảo Quang tự.

Di sản Sư Tổ để lại cho hàng hậu thế sau này

Những ngày cuối đời, Sư Tổ lặng lẽ ra đi, an nhiên thị tịch không một lời di chúc, nhưng cuộc đời Ngài là một tấm gương sáng, để lại muôn vàn ân đức cho thế gian, đặc biệt là những di sản vật thể và phi vật thể vô cùng quý giá.

Những di sản vật thể mà Ngài để lại tiêu biểu như: bia đá, rùa đá, cây hương,... đến nay vẫn còn được lưu giữ tại chùa Ba Vàng.

Những hiện vật mà Sư Tổ để lại được chùa Ba Vàng trưng bày ngay ngắn trong bảo tàng

Những hiện vật mà Sư Tổ để lại được chùa Ba Vàng trưng bày ngay ngắn trong bảo tàng

Một số cổ vật được tìm thấy và hiện đang được lưu giữ tại bảo tàng chùa Ba Vàng

Một số cổ vật được tìm thấy và hiện đang được lưu giữ tại bảo tàng chùa Ba Vàng

Một góc lưu giữ những cổ vật trong bảo tàng chùa Ba Vàng

Một góc lưu giữ những cổ vật trong bảo tàng chùa Ba Vàng

Một trong số đó, tấm bia đá mà Ngài để lại gần 300 năm về trước thể hiện tinh thần và hồn cốt của Ngài. Bởi chính nhờ tấm bia đá này mà chùa Ba Vàng được công nhận là di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh, nhờ đó chùa mới có thể mở rộng quỹ đất, từ 150 mét vuông lên tới 123 hecta tăng, gấp trăm nghìn lần so với diện tích đất ban đầu. Từ đó đến nay, trải qua nhiều lần trùng tu, chùa Ba Vàng trở thành trung tâm Phật giáo, thu hút hàng nghìn Phật tử và nhân dân thập phương. 

Cây hương đá nay vẫn còn được lưu giữ tại chùa Ba Vàng

Cây hương đá nay vẫn còn được lưu giữ tại chùa Ba Vàng

Bên cạnh đó, câu chuyện của Sư Phụ Thích Trúc Thái Minh với tấm bia đá, với Sư Tổ có lẽ là mối nhân duyên thật đặc biệt. Khi Sư Phụ về chùa Ba Vàng, sau khi thắp hương lễ Phật tại ban thờ và ra trước tấm bia đá Tổ Sư, Sư Phụ bỗng nhiên nghe thấy tiếng trong hư không rằng: “Phải về và chịu trách nhiệm ở nơi đây”. Sư Phụ cảm nhận đó như là lời mong nguyện và giao phó trách nhiệm của Tổ Sư tới Sư Phụ tại ngôi chùa Ba Vàng. Từ nhân duyên đó mà Sư Phụ càng có động lực vượt qua mọi chướng ngại để giữ gìn và hoằng dương chính Pháp. 

Tấm bia đá trên lưng rùa khắc tên Ngài Tuệ Bích

Tấm bia đá trên lưng rùa khắc tên Ngài Tuệ Bích

Có thể nói, những tài sản phi vật thể (tài sản tinh thần, đạo đức) mà Ngài để lại mang giá trị, ý nghĩa vô cùng to lớn cho hàng hậu thế sau này. Bởi nhờ ân đức của Ngài trong việc khơi dậy và tiếp nối hoằng truyền Phật Pháp mà gần 300 năm về sau, chư Tăng Ni, Phật tử chùa Ba Vàng, với tinh thần tri ân và đền ân đã tiếp tục nối tiếp mạng mạch Phật Pháp mà Sư Tổ để lại. Nhìn lại tấm gương tu hành của Ngài mà ngày nay, chúng ta phải luôn bền bỉ, kiên cố, vững tâm trên con đường cầu đạo giải thoát. Đó chính là việc làm chân thật để đền ơn Tam Bảo, đền ơn Sư Tổ, hơn cả là bảo vệ và giúp Phật Pháp vững mạnh, trụ lâu dài ở thế gian bởi chỉ có Phật Pháp mới đem lại nguồn chân hạnh phúc cho thế gian.

Chư Tăng chùa Ba Vàng ngày đêm miên mật tu tập, vững tâm trên con đường cầu đạo giải thoát.

Chư Tăng chùa Ba Vàng ngày đêm miên mật tu tập, vững tâm trên con đường cầu đạo giải thoát.

Với tinh thần tri ân và đền ân, chư Tăng chùa Ba Vàng đã và đang tiếp nối mạng mạch Phật Pháp mà Sư Tổ truyền trao

Với tinh thần tri ân và đền ân, chư Tăng chùa Ba Vàng đã và đang tiếp nối mạng mạch Phật Pháp mà Sư Tổ truyền trao

Cuộc đời và sự nghiệp của Sư Tổ Trúc Lâm Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác mãi là tấm gương đạo đức sáng ngời cho hàng hậu thế sau này noi theo. Đã hơn 200 năm kể từ ngày Tổ Sư Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác - vị Sư Tổ khai sơn chùa Ba Vàng nhập Niết bàn, nhưng những giá trị Ngài để lại cho nhân thế vẫn còn mãi.

Bài liên quan
Chia sẻ :
Chia sẻ :
Xem thêm

07 'nút nhấn lớn khôn' trong Khóa tu mùa hè chùa Ba Vàng

Hoạt động khóa tu🞄 25/6/2022

Xa rời các thiết bị điện tử thông minh, xa rời những thú vui không lành mạnh, Khóa tu mùa hè chùa Ba Vàng có lẽ là một điểm đến đầy bổ ích cho hàng nghìn bạn trẻ trong dịp hè

Hoạt động khóa tu 🞄 25/6/2022

Xa rời các thiết bị điện tử thông minh, xa rời những thú vui không lành mạnh, Khóa tu mùa hè chùa Ba Vàng có lẽ là một điểm đến đầy bổ ích cho hàng nghìn bạn trẻ trong dịp hè

Chùm ảnh: Những khoảnh khắc tình bạn đáng yêu của các bạn nhỏ trong khóa tu mùa hè

Hoạt động khóa tu🞄 22/6/2022

Những cô bạn gái thì lại nhẹ nhàng, tỉ mẩn tết cho nhau những bộ tóc điệu đà. Những tiếng cười, tiếng nói, tiếng gọi nhau í ới, những tiếng trêu đùa nhau không ngớt rộn vang khắp các nơi trong chùa

Hoạt động khóa tu 🞄 22/6/2022

Những cô bạn gái thì lại nhẹ nhàng, tỉ mẩn tết cho nhau những bộ tóc điệu đà. Những tiếng cười, tiếng nói, tiếng gọi nhau í ới, những tiếng trêu đùa nhau không ngớt rộn vang khắp các nơi trong chùa

Chuyện về những bóng huỳnh y: Cao quý nhưng thật gần gũi và đầy tình yêu thương

Hoạt động khóa tu🞄 18/6/2022

Khi màn đêm đen bao trùm núi rừng Thành Đẳng, khi các khóa sinh đang dần chìm vào giấc ngủ cũng là lúc bóng huỳnh y của chư Tăng xuất hiện.

Hoạt động khóa tu 🞄 18/6/2022

Khi màn đêm đen bao trùm núi rừng Thành Đẳng, khi các khóa sinh đang dần chìm vào giấc ngủ cũng là lúc bóng huỳnh y của chư Tăng xuất hiện.

Hơn 3000 bộ đồng phục được giặt sạch sẽ mỗi ngày

Tin tức🞄 16/6/2022

Với mong muốn giúp cho các bạn khóa sinh không bị nhầm, mất đồng phục trong suốt 7 ngày tham gia khóa tu mùa hè, các Phật tử ban Đời sống hàng ngày giặt sạch, vắt, phơi khô, gấp gọn cẩn thận,...

Tin tức 🞄 16/6/2022

Với mong muốn giúp cho các bạn khóa sinh không bị nhầm, mất đồng phục trong suốt 7 ngày tham gia khóa tu mùa hè, các Phật tử ban Đời sống hàng ngày giặt sạch, vắt, phơi khô, gấp gọn cẩn thận,...

Tin vui: Mở đăng ký bổ sung tham gia Khoá tu mùa hè, tiếp nhận 5.000 bạn/khoá

Thông Báo🞄 14/6/2022

Ban Tổ chức nhận được rất nhiều tin nhắn của các bậc phụ huynh, khóa sinh mong muốn được tham gia khóa tu mùa hè... sẽ mở đăng ký bổ sung khóa sinh cho đến số lượng 5.000 bạn/khóa...

Thông Báo 🞄 14/6/2022

Ban Tổ chức nhận được rất nhiều tin nhắn của các bậc phụ huynh, khóa sinh mong muốn được tham gia khóa tu mùa hè... sẽ mở đăng ký bổ sung khóa sinh cho đến số lượng 5.000 bạn/khóa...

Con ăn gì sáng nay? - Bữa sáng ngày thứ 3 của Khóa tu mùa hè chùa Ba Vàng 2022

Hoạt động khóa tu🞄 14/6/2022

Món ăn được các cô bác Phật tử chế biến từ sợi phở tươi, nêm nếm nước dùng đậm đà vô cùng hấp dẫn, khiến ai ăn cũng thích. Nhiều bạn khóa sinh sau khi thưởng thức một tô phở thấy ngon miệng, các em đã xin thêm phở để ăn.

Hoạt động khóa tu 🞄 14/6/2022

Món ăn được các cô bác Phật tử chế biến từ sợi phở tươi, nêm nếm nước dùng đậm đà vô cùng hấp dẫn, khiến ai ăn cũng thích. Nhiều bạn khóa sinh sau khi thưởng thức một tô phở thấy ngon miệng, các em đã xin thêm phở để ăn.

Con rèn luyện đạo đức qua bài học nhân quả từ Sư Phụ kính yêu!

Hoạt động khóa tu🞄 14/6/2022

"Điều hạnh phúc nhất trong ngày hôm nay của con là được gặp Sư Phụ và được Sư Phụ dạy học. Sư Phụ dạy con là làm việc thiện thì sẽ được quả tốt, làm việc xấu thì sẽ nhận quả báo xấu.

Hoạt động khóa tu 🞄 14/6/2022

"Điều hạnh phúc nhất trong ngày hôm nay của con là được gặp Sư Phụ và được Sư Phụ dạy học. Sư Phụ dạy con là làm việc thiện thì sẽ được quả tốt, làm việc xấu thì sẽ nhận quả báo xấu.

Lại là cơn mưa mùa hè bất chợt nhưng vẫn đầy tình yêu thương

Hoạt động khóa tu🞄 13/6/2022

Chuyện được kể vào một buổi chiều tối ngày 13/6/2022…

Hoạt động khóa tu 🞄 13/6/2022

Chuyện được kể vào một buổi chiều tối ngày 13/6/2022…

Hơn 3000 bạn nhỏ tham gia lễ phóng sinh cứu gần 6000 chú chim bị giam cầm

Hoạt động khóa tu🞄 13/6/2022

Sau buổi phóng sinh hôm nay, Thầy rất mong các con sẽ không đi bắt chim nữa, không ai đi bắn chim, phá tổ chim nữa...

Hoạt động khóa tu 🞄 13/6/2022

Sau buổi phóng sinh hôm nay, Thầy rất mong các con sẽ không đi bắt chim nữa, không ai đi bắn chim, phá tổ chim nữa...

“Chúng con đi khám phá Ba Vàng siêu vui luôn ạ!”

Hoạt động khóa tu🞄 13/6/2022

Với sự hướng dẫn từ quý Thầy, các nhóm đã cùng nhau khám phá nhiều địa điểm tại “Nhà Lớn” với nhiều “thử thách” tại các điểm như: nhảy lò cò, chuyền bóng, cô Tấm thời nay…

Hoạt động khóa tu 🞄 13/6/2022

Với sự hướng dẫn từ quý Thầy, các nhóm đã cùng nhau khám phá nhiều địa điểm tại “Nhà Lớn” với nhiều “thử thách” tại các điểm như: nhảy lò cò, chuyền bóng, cô Tấm thời nay…

Trưa nay các con ăn gì? - Ngày thứ 2 của Khóa tu mùa hè chùa Ba Vàng 2022

Hoạt động khóa tu🞄 13/6/2022

Đặc biệt dành tặng những món ăn thật ngon và bổ dưỡng cho các bạn khóa sinh trong bữa trưa nay, các cô bác Phật tử đã dậy từ rất sớm để sơ chế và nấu ăn. Những món ăn được chuẩn bị kỹ lưỡng, đảm bảo dinh dưỡng và vô cùng hấp dẫn.

Hoạt động khóa tu 🞄 13/6/2022

Đặc biệt dành tặng những món ăn thật ngon và bổ dưỡng cho các bạn khóa sinh trong bữa trưa nay, các cô bác Phật tử đã dậy từ rất sớm để sơ chế và nấu ăn. Những món ăn được chuẩn bị kỹ lưỡng, đảm bảo dinh dưỡng và vô cùng hấp dẫn.

Ngày đầu tiên: Con đã làm được những điều con chưa từng làm tại Khóa tu mùa hè!

Hoạt động khóa tu🞄 12/6/2022

Sự “khởi đầu” đối với các bạn khóa sinh vốn là những điều vô cùng giản dị và ngây ngô.

Hoạt động khóa tu 🞄 12/6/2022

Sự “khởi đầu” đối với các bạn khóa sinh vốn là những điều vô cùng giản dị và ngây ngô.

Phá bỏ rào cản tự ti qua buổi sinh hoạt nhóm đầu tiên tại Khóa tu mùa hè chùa Ba Vàng 2022

Tin tức🞄 12/6/2022

Vượt qua sự ngại ngùng, mặc cảm tự ti, hôm nay trong buổi đầu tiên sinh hoạt nhóm, các em khóa sinh đã được làm quen với những người bạn đồng trang lứa...

Tin tức 🞄 12/6/2022

Vượt qua sự ngại ngùng, mặc cảm tự ti, hôm nay trong buổi đầu tiên sinh hoạt nhóm, các em khóa sinh đã được làm quen với những người bạn đồng trang lứa...

Ấm áp tình yêu thương dành cho các con khóa sinh

Hoạt động khóa tu🞄 12/6/2022

Với tình yêu thương, chư Tăng đã đến từng lớp để kiểm tra xem các con khóa sinh có ngủ ngon không, có thiếu chăn gối gì không,... Chư Tăng cũng ân cần răn dạy các bạn khóa sinh phải ngoan ngoãn, đi ngủ đúng giờ...

Hoạt động khóa tu 🞄 12/6/2022

Với tình yêu thương, chư Tăng đã đến từng lớp để kiểm tra xem các con khóa sinh có ngủ ngon không, có thiếu chăn gối gì không,... Chư Tăng cũng ân cần răn dạy các bạn khóa sinh phải ngoan ngoãn, đi ngủ đúng giờ...

Ấn tượng đêm khai mạc: Khóa tu mùa hè chùa Ba Vàng chính thức quay trở lại!

Hoạt động khóa tu🞄 12/6/2022

Thu hút hàng vạn khóa sinh đăng ký tham gia, đêm Khai mạc của bốn khóa tu mùa hè năm 2022 tại chùa Ba Vàng đã chính thức được diễn ra với những khoảnh khắc ấn tượng vào 19h30 ngày 11/6/2

Hoạt động khóa tu 🞄 12/6/2022

Thu hút hàng vạn khóa sinh đăng ký tham gia, đêm Khai mạc của bốn khóa tu mùa hè năm 2022 tại chùa Ba Vàng đã chính thức được diễn ra với những khoảnh khắc ấn tượng vào 19h30 ngày 11/6/2

Khắp các tỉnh thành trên cả nước, cha mẹ đưa con đến Khóa tu mùa hè và những câu chuyện yêu thương

Hoạt động khóa tu🞄 11/6/2022

Ngày 11/6/2022, đã có rất nhiều bậc phụ huynh đến từ rất nhiều tỉnh thành khác nhau cùng đưa con về tham gia Khóa tu mùa hè lần 1 tại chùa Ba Vàng.

Hoạt động khóa tu 🞄 11/6/2022

Ngày 11/6/2022, đã có rất nhiều bậc phụ huynh đến từ rất nhiều tỉnh thành khác nhau cùng đưa con về tham gia Khóa tu mùa hè lần 1 tại chùa Ba Vàng.

Tổ chức tập huấn phòng cháy chữa cháy - chuẩn bị khóa tu mùa hè chùa Ba Vàng 2022

Hoạt động Phật sự🞄 10/6/2022

Được sự chỉ dạy trên Sư Phụ Thích Trúc Thái Minh, chùa Ba Vàng đã mời lực lượng cảnh sát Phòng cháy Chữa cháy (PCCC) TP. Uông Bí để tập huấn về cách cứu нỏа an toàn.

Hoạt động Phật sự 🞄 10/6/2022

Được sự chỉ dạy trên Sư Phụ Thích Trúc Thái Minh, chùa Ba Vàng đã mời lực lượng cảnh sát Phòng cháy Chữa cháy (PCCC) TP. Uông Bí để tập huấn về cách cứu нỏа an toàn.