Tứ như ý túc là 4 nền tảng giúp thành tựu, viên mãn các thiện mong cầu. Thực hành đúng Tứ như ý túc, không chỉ giúp nội tâm được an ổn, trí tuệ khai mở, mà còn có thể kéo dài tuổi thọ, phát sinh thần thông, và hướng đến quả vị Thánh, có khả năng dẫn dắt chúng sinh thoát khỏi khổ đau.

Tứ như ý túc là gì? 

Tứ như ý túc (hay còn gọi là Tứ Thần Túc) là 4 điều phải thực hiện đầy đủ: dục như ý túc, tinh tấn như ý túc, nhất tâm như ý túc, quán như ý túc. Chữ “như ý” tức là được như ý, “túc” nghĩa là đầy đủ, sung túc. 

Tứ như ý túc là một trong bảy phần Đạo đế và cũng thuộc 37 Pháp trợ Bồ đề giúp người tu hành đi đến giác ngộ chân lý.

1. Dục như ý túc

“Dục” là mong muốn, mong cầu, ước nguyện, khao khát. Dục như ý túc tức của người tu là phải khởi tâm ham muốn, yêu thích, khao khát sự tu tập được tiến bộ, thành tựu được Phật quả, đạt giác ngộ viên mãn, công đức đủ đầy.

2. Tinh tấn như ý túc

Tinh tấn là nhiệt thành, khát khao, quyết tâm để thực hiện mong ước, khát khao của mình. Tinh tấn như ý túc là sự nhiệt thành đủ đầy, quyết tâm vượt qua mọi gian khổ, thử thách, không thối lui.

3. Nhất tâm (định) như ý túc

Nhất tâm như ý túc (hay còn gọi là định như ý túc) tức là một lòng, một chí hướng. Sau khi đã tinh tấn thì sẽ phát triển lên mức “nhất tâm như ý túc” - cố gắng, phấn đấu để vượt qua tất cả. Khi chúng ta khao khát , dấn thân thực hành vào một việc gì thì tâm sẽ chuyên nhất, không tán loạn. 

Ví dụ: Chúng ta quyết chí ôn thi đại học thì quyết tâm không nghe những lời rủ rê, đi chơi để tránh mất thời gian,...

4. Quán (tuệ) như ý túc

Quán như ý túc hay còn gọi là tuệ như ý túc. Khi đạt được định nhất tâm thì sẽ phát sinh trí tuệ quán chiếu các pháp đầy đủ gọi là “tuệ như ý túc”. Điều này giúp thiêu đốt các phiền não nhiễm ô, vô minh và thành tựu được Niết bàn.

Cho nên, các Đức Phật và các vị Bồ tát, Thánh Tăng đều như ý túc, các Ngài không thèm khát bất cứ điều gì, bởi tất cả đều thành tựu viên mãn. Vì vậy, bốn Pháp như ý túc giúp chúng ta đạt được mọi sở nguyện của mình, đó là thành tựu được Niết bàn.

3 lợi ích siêu nhiệm khi thực hành tứ như ý túc

1. Chứng đạt nhiều thần thông

Trong kinh Tương Ưng Bộ (II. Phẩm Lầu Rung Chuyển), Đức Phật dạy rằng, vị nào thực tập được tứ như ý túc viên mãn sẽ có kết quả đặc biệt là chứng được nhiều loại thần thông: 

- Thiên nhãn thông: Mắt có thể nhìn thấy khoảng cách rất xa của những vật lớn, vật nhỏ; thấy xuyên qua tất cả những vật ngăn cản như tường, vách, núi non; nhìn từ hành tinh này đến hành tinh khác; thấy rõ được sự sinh tử luân hồi của tất cả chúng sinh.

- Thiên nhĩ thông thanh tịnh, siêu nhiên: Có thể nghe hai loại tiếng, chư Thiên và loài Người, hoặc xa hoặc gần.  

- Tha tâm thông: Biết được tâm ý của mình và người khác.

- Thần túc thông: Có phép biến hóa. 

- Túc mạng thông: Biết được kiếp trước và vô số kiếp trước của mình và người khác.

- Lậu tận thông: Dứt sạch hết tất cả mọi phiền não, cấu uế, tâm thanh tịnh, trong suốt. Biết rõ nguyên nhân của sự khổ và con đường diệt khổ hoàn toàn để đạt giác ngộ giải thoát.

Xem thêm: 3 thành tựu siêu việt Đức Phật chứng đạt trong đêm Ngài thành đạo

2. Có thể kéo dài mạng sống

Trong kinh Trường Bộ tập I (16. Kinh Đại Bát Niết Bàn), Đức Phật dạy: “...những ai đã tu Bốn Thần Túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo, thời nếu muốn, người ấy có thể sống một kiếp hay phần kiếp còn lại.”

Như vậy, do tu tập sung mãn tứ như ý túc, người ấy có thể kéo dài mạng sống đến một kiếp hoặc nhiều kiếp.

3. Trở thành Thánh lãnh đạo, đi đến chỗ đoạn diệt khổ đau

Kinh Tương Ưng Bộ, tập V (Thiên Đại Phẩm), chương VII Tương Ưng Như Ý Túc, phẩm Càpàla, Đức Phật dạy: “Có bốn như ý túc này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, trở thành những Thánh lãnh đạo, dắt dẫn những ai thực hiện, đi đến chơn chánh đoạn diệt khổ đau.”

3 cách ứng dụng Tứ như ý túc để thành tựu mọi sở nguyện

1. Giảm thiểu, diệt trừ những tham muốn

Tu theo Pháp Phật chính là diệt dục. Chúng ta phải thực tập để giảm thiểu, xa lìa, diệt trừ những mong cầu nhàm chán về ngũ dục (tài, sắc, danh, thực, thùy) - những dục vọng khiến con người trở nên sa đọa.

Chúng ta phải chuyển hóa thành những ham muốn cao thượng - đó là được hoàn thiện, làm cho mình được tốt đẹp, cao thượng, giá trị. Chính mình không nên chùn bước trước chướng ngại bởi trên đường tu cũng sẽ có ma chướng nhưng nếu ngọn lửa quyết tâm tu tập của bản thân luôn nhiệt huyết, gọi là dục như ý túc thì sẽ vượt qua được khó khăn.

2. Tinh tấn diệt trừ thói lười biếng

Bất kỳ pháp môn nào cũng cần có sự tinh tấn. Trên bước đường tu dẫu có nhiều chông gai chướng ngại nhưng chúng ta không thối chuyển và biết rõ con đường mình đang đi thì đích đến sẽ tốt đẹp. Ví dụ: Sau khi học Phật Pháp thì khởi tâm mong muốn tu tập như: giữ giới, tu Bát quan trai, tụng kinh, lễ Phật,...

Người ta hay nói: “Trên đường thành công không có dấu chân của kẻ lười biếng”. Người lười biếng không tinh tấn không thể thành tựu được điều gì. 

Xem thêm: Lười biếng là gì? 6 cách rèn luyện giúp sống kỷ luật, thành công

Trong lịch sử Phật giáo có câu chuyện về Ngài Hiếp Tôn Giả xuất gia lúc 80 tuổi. Khi Ngài vừa vào chúng, nhiều vị Tăng trẻ tỏ ý xem thường vì tuổi Ngài đã cao. Nhưng Ngài Hiếp Tôn Giả chỉ khiêm tốn bày tỏ: con sẽ cố gắng tinh tấn tu hành giống như các Thầy; và phát nguyện ngày đêm chuyên tâm thiền tập, tinh tấn không gián đoạn. Suốt 3 năm liền, Ngài không nằm ngủ, “lưng không bén chiếu”, thân tâm luôn giữ trong sự tỉnh thức và hành trì nghiêm mật. Nhờ sự kiên trì và quyết tâm sắt đá ấy, Ngài đã chứng quả A-la-hán.

3. Phải có sự quyết tâm, khao khát

Đức Phật rất tán dương sự “nhất tâm”. Trong kinh 42 chương, Đức Phật dạy: “Chế tâm nhất xứ, vô sự bất biện”, nghĩa là: tâm mà trở thành một điểm thì việc gì cũng thành. Khi nhất tâm, mọi sở nguyện sẽ thành tựu. Như dân gian thường nói “tâm mà thành thì điểm đá còn hóa vàng”.

Tuy nhiên, để được nhất tâm không phải dễ, ví như chúng ta lễ Phật, miệng nói nhất tâm nhưng tâm còn nghĩ ngợi lung tung, tán loạn. Nhất tâm như ý túc phải có được sau hai quá trình: dục như ý túc và tinh tấn như ý túc.

Trên đây là những phân tích của Thầy Thích Trúc Thái Minh về tứ như ý túc - giúp người học Phật nuôi dưỡng ý chí, tăng trưởng tinh tấn và làm chủ tâm mình trên con đường tu tập. Mong rằng, qua bài viết này, quý vị có thể hiểu đúng và thực hành đúng lời Phật dạy; từ đó chuyển hóa phiền não, xây dựng nội tâm vững vàng, an ổn và thành tựu các thiện mong cầu của mình.