Thánh cầu là tìm kiếm điều không sinh, không già, không bệnh, không chết và tìm cầu sự bất tử, Niết bàn. Đời sống con người vốn là sự tìm cầu. Thế nhưng, phần lớn chúng ta thường đuổi theo những giá trị mong manh như danh vọng, tiền tài, địa vị xã hội,... mà ít khi dừng lại suy ngẫm xem điều ấy có thực sự mang lại hạnh phúc chân thật. Trong giáo lý nhà Phật, Đức Phật đã phân định rõ hai lối tìm cầu căn bản của thế gian: Thánh cầu và phi Thánh cầu. Trong đó, Thánh cầu là con đường sáng, đưa chúng ta đến chỗ an lành và hạnh phúc chân thật.

Bài viết dưới đây sẽ giúp quý độc giả nhận diện rõ sự khác biệt giữa hai lối tìm cầu này theo lời Phật dạy, từ đó biết nhìn lại mục tiêu sống của chính mình, từng bước buông bỏ những tham đắm tầm thường để hướng tới sự an ổn và bình yên thực sự trong tâm.   

Kính mời quý vị cùng đón đọc!

Phân biệt Thánh cầu và phi Thánh cầu trong đạo Phật

1. Thánh cầu - Con đường đưa đến an lạc

- Văn kinh: Trong bài kinh Thánh Cầu, Đức Phật dạy: “...này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh cầu? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tự mình bị sanh, sau khi biết rõ sự nguy hại của bị sanh, tìm cầu cái vô sanh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị già, tự mình bị bệnh, tự mình bị sầu, tự mình bị ô nhiễm, sau khi biết rõ sự nguy hại của bị già, bị bệnh, bị chết, bị sầu, bị ô nhiễm, tìm cầu cái không già, không bệnh, cái bất tử, không sầu, không ô nhiễm, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là Thánh cầu”.

- Định nghĩa: Thánh cầu là sự tìm cầu của những bậc Thánh, người có trí, có quyết tâm. Có những người tự mình bị sinh, bị già, bị bệnh, bị chết, sầu khổ, phiền não lại biết rõ sự nguy hại của nó; người này sẽ đi tìm điều không sinh, không già, không bệnh, không chết - tức hướng tới thoát khỏi các khổ ách, tìm cầu sự bất tử, Niết bàn an vui. Ví dụ, thân tôi, vợ con, tài sản của tôi,... đều là những thứ bị sinh, bị già, bị bệnh, bị chết thì ta sẽ không tìm cầu những điều này.

2. Phi Thánh cầu - Sự nắm giữ đưa đến khổ đau

- Văn kinh: Cũng trong bài kinh Thánh Cầu, Đức Phật dạy rằng: “...Chư Tỷ-kheo, và thế nào là phi Thánh cầu? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tự mình bị sanh lại tìm cầu cái bị sanh, tự mình bị già lại tìm cầu cái bị già, tự mình bị bệnh... tự mình bị chết... tự mình bị sầu... tự mình bị ô nhiễm lại tìm cầu cái bị sầu, bị ô nhiễm…”.

- Định nghĩa: Hiểu đơn giản, phi Thánh cầu là sự tìm cầu của phàm phu - tức người bị sinh lại tìm cầu cái bị sinh, bị già lại tìm cầu cái bị già,... Những thứ bị sinh, bị già, bị bệnh, bị chết là vợ con, đầy tớ nam, đầy tớ nữ, dê cừu, tài sản,... Nếu chúng ta (những kẻ vẫn bị sinh, bị già, bị bệnh, bị chết) tìm cầu, tham đắm và nắm giữ những điều ấy thì đó chính là phi Thánh cầu.

- Hậu quả: Sự tham đắm và bám chấp vào những mong cầu phàm phu sẽ đưa con người đến luân hồi và khổ đau mãi mãi.

3 nền tảng tư duy để hướng tới Thánh cầu

1. Biết trân quý thân người 

Chúng ta phải biết trân quý và sử dụng thân này một cách đúng đắn, để đạt được lợi ích tối thượng nhất và tránh uổng phí kiếp sống này. Bởi cuộc đời vô cùng ngắn ngủi, một khi mất thân người thì rất khó có lại được. 

Như trong Quy Sơn Cảnh Sách, Đức Phật dạy: “Nhất thất nhân thân, vạn kiếp bất phục” - tức một lần mất thân người, muôn kiếp khó được lại.

>> Xem thêm: Cùng suy ngẫm: Sống như thế nào ý nghĩa, không uổng phí kiếp người?

2. Quay về nội tâm

Con đường học Phật “đòi hỏi” chúng ta phải quay trở lại chính nội tâm mình để khám phá được Pháp như Đức Phật đã thấy. Bởi Pháp này rất sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tĩnh, vắng lặng, không có hình tướng để nắm bắt, nên chỉ khi chúng ta biết quay trở lại chính nơi nội tâm mình thì mới có hy vọng thấy được Pháp này.

3. Nương tựa vào giáo Pháp Phật

Đức Phật là người đã chứng ngộ và chỉ ra cho chúng ta phương pháp để thoát khỏi luân hồi khổ đau và đến được Niết bàn an vui - đó là giáo lý Tứ diệu đế và Bát chính đạo. Vì vậy, chúng ta nên phân định rõ ràng hai loại tầm cầu trên đời để có quyết tâm cao, hoài bão lớn hướng tới thoát khỏi những suy nghĩ tầm thường, bị giới hạn trong ham muốn dục lạc ở thế gian.

Từ đó, chúng ta hãy luôn tâm niệm và nỗ lực bước đi trên con đường sáng, đưa đến chỗ an lành, hạnh phúc mà Ngài đã chỉ dạy.

Trên đây là những phân tích, chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về hai loại tìm cầu ở thế gian theo kinh Thánh Cầu. Hy vọng rằng, bài viết giúp quý độc giả hiểu rõ hơn về sự khác biệt giữa Thánh cầu và phi Thánh cầu. Từ đó, mỗi chúng ta sẽ biết trân quý tấm thân người khó được này để nỗ lực tìm cầu sự bình an chân thật và hướng tới giải thoát tối thượng!