Ngày 12/11/2019
Giáo dục: Nền tảng xây dựng nhân cách và sự hạnh phúc cho con người
Ngày 12/11/2019
Mục lục [Hiện]
Trong xu thế hội nhập hiện nay, giáo dục giữ vai trò vô cùng quan trọng, trở thành kim chỉ nam hình thành nhân cách và đạo đức cho thế hệ trẻ, góp phần mang lại hạnh phúc cho cá nhân và thúc đẩy sự phát triển bền vững của toàn xã hội.
Để hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của giáo dục và vai trò của người thầy trong việc giáo dục thế hệ trẻ, xin mời quý vị cùng đón đọc bài viết dưới đây.
Giáo dục là gì?
“Giáo” là dạy dỗ, việc dạy dỗ nên phải nghiêm khắc; “dục” là dưỡng nuôi. “Giáo dục” nghĩa là dạy dỗ và dưỡng nuôi; hiểu một cách đầy đủ hơn thì giáo dục tức là loại bỏ những tính xấu và vun bồi những tính thiện trong mỗi con người.
Tầm quan trọng của giáo dục
1. Đối với sự hình thành đạo đức, nhân cách của con người
Con người là trung tâm của xã hội, vũ trụ; là yếu tố quyết định mọi sự thành công và thất bại. Để thành tựu một con người thì giáo dục là điều tối quan trọng, bởi giáo dục làm nên nhân cách, dạy dỗ, đào tạo nên những con người có phẩm chất, có giá trị.
Thực tế, hầu hết các bậc vĩ nhân, bậc hiền tài đều thành công và trưởng thành từ nền giáo dục nề nếp và tốt đẹp. Trên thế giới, những tên tuổi như Albert Einstein, Thomas Edison, Marie Curie,... là các ví dụ điển hình. Tại Việt Nam, có thể kể đến những nhân vật tiêu biểu như: Bác Hồ, Nguyễn Trãi, Chu Văn An,...
Trong bài thơ “Nửa đêm”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết:
“Ngủ thì ai cũng như lương thiện,
Tỉnh dậy phân ra kẻ dữ, hiền,
Hiền, dữ phải đâu là tính sẵn,
Phần nhiều do giáo dục mà nên”.
Bốn câu thơ trên nhấn mạnh rằng: “Phần nhiều do giáo dục mà nên” - tức bản tính hiền, dữ (thiện, ác) phần lớn được định hình và thay đổi do giáo dục, nhưng giáo dục không phải là yếu tố quyết định hoàn toàn. Nó vẫn chịu ảnh hưởng của các yếu tố khác như di truyền, ảnh hưởng của kiếp trước.
Chúng ta nên biết, đối với đạo Phật, yếu tố di truyền là một nhân duyên nhỏ; tất cả chúng ta đều thừa hưởng “gia sản” nghiệp từ trong tiền kiếp đã gây tạo. Giáo lý đạo Phật chỉ ra rằng, con người có sự tương tục; hiện tại là sự tiếp nối của quá khứ và đồng thời là tiền đề cho tương lai. Kiếp hiện tại là kết quả của những suy nghĩ, hành động từ quá khứ. Chúng ta sinh ra đời này, da trắng hay da đen, sinh vào nhà giàu hay nhà nghèo, cao hay thấp, đẹp hay xấu,... đều chịu ảnh hưởng, chi phối của nghiệp tiền kiếp. Đồng thời trong kiếp này, chúng ta tạo tác các suy nghĩ, hành động thiện, ác; đó sẽ là nhân để chịu quả ở kiếp sau.
Như trong bài kinh “Nhân Quả”, Đức Phật dạy: “Tất cả nam nữ ở thế gian, giàu sang hay nghèo hèn, chịu khổ vô cùng hoặc hưởng phước vô lượng đều do nhân duyên từ trước mà cảm quả báo”.
Hay trong bài kinh “Nhân Quả Ba Đời”, Đức Phật dạy:
“Muốn biết nhân đời trước
Xem thọ nhận đời này
Muốn biết quả đời sau
Xem tạo tác đời này”.
Tuy nhiên, từ nhân đến quả phải có duyên, gọi là nhân - duyên - quả. Nếu nhân không tốt nhưng gặp được duyên lành thì có thể tạo ra kết quả tốt đẹp. Ví dụ, ban đầu, một đứa trẻ sinh ra trong gia đình không có giáo dục, nhưng nếu được thay đổi cảnh sống, được nuôi dưỡng, cho ăn học tử tế thì đứa trẻ vẫn có thể trở thành người tốt.
Qua đây, một lần nữa khẳng định: Tính cách, phẩm chất của chúng ta chịu tác động của môi trường giáo dục rất nhiều. Tuy chúng ta thừa hưởng tính bẩm sinh của tiền kiếp, nhưng sự tác động của môi trường kiếp này ảnh hưởng rất nhiều đến việc hình thành nhân cách mỗi người. Cho nên, vai trò của giáo dục vô cùng quan trọng.
2. Đối với xã hội
Giáo dục là gốc phúc của xã hội. Mục đích của xã hội là đưa con người đạt đến tự do, hạnh phúc. Và để đạt được điều đó, mỗi cá nhân cần phải qua giáo dục, phải là người có trí tuệ thì mới biết về hạnh phúc. Người không có trí sẽ không hiểu được giá trị của hạnh phúc. Người xưa có câu “Nhân bất học bất tri lý” - Người không có học thì không biết đạo lý, không cảm nhận được hạnh phúc. Hay “Học ăn, học nói, học gói, học mở”, học tất cả mọi thứ, học cảm nhận về cuộc sống, học sống để trở thành người hạnh phúc,...
Vai trò và trách nhiệm của người thầy
Vai trò của người thầy vô cùng quan trọng, rất đáng quý, đáng được tôn vinh. Trong dân gian có câu: Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy.
Khi đã làm thầy, chúng ta không còn được tự do, phóng túng như người bình thường mà phải hướng đến là bậc mô phạm: “Mô” là biểu tượng, điển hình; “phạm” là phạm hạnh, đạo đức tốt.
Chúng ta nên cẩn trọng và chú ý trong cách ăn mặc, oai nghi,... Bởi bất cứ hành động, lời nói của chúng ta đều ảnh hưởng, tác động đến nhận thức của con trẻ. Bên cạnh việc trang nghiêm hình thức bên ngoài, chúng ta cũng cần phải trau dồi tâm hồn. Nếu chúng ta hay giảng đạo đức nhưng cách hành xử chưa tốt (lời nói và hành động bất nhất); học sinh có thể sẽ xem thường, không vâng lời. Cho nên, trách nhiệm của người thầy là dạy người (khẩu giáo) và phải “dạy” cả chính bản thân mình (thân giáo). Chính điều ấy là sức mạnh truyền tải của người thầy, dạy từ tâm chứ không phải chỉ nói miệng, lý thuyết suông.
Thầy/cô giáo cần chú ý trong cách ăn mặc, oai nghi (ảnh minh họa)
Chúng ta nên giữ vững phẩm chất người làm thầy trong lương tâm để cùng phát triển sự nghiệp trồng người, đào tạo ra những công dân có ích cho xã hội. Hãy luôn rèn luyện, không ngừng học hỏi, hoàn thiện bản thân để trở thành tấm gương sáng để các em noi theo.
Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về vai trò của giáo dục và đạo đức của người làm thầy. Mong rằng, dù ở thời đại nào, ngành giáo dục vẫn được đề cao và chú trọng, để xã hội được hạnh phúc, phát triển bền vững.
Phật Pháp và đời sống🞄 01/3/2026
Cúng Rằm tháng Giêng đúng cách theo lời Phật dạy sẽ được hộ trì, gặp được thuận lợi, may mắn trong cuộc sống.
Phật Pháp và đời sống 🞄 01/3/2026
Cúng Rằm tháng Giêng đúng cách theo lời Phật dạy sẽ được hộ trì, gặp được thuận lợi, may mắn trong cuộc sống.
Phật Pháp và đời sống🞄 21/02/2026
Việc mua vàng vào ngày vía Thần Tài không thực sự mang đến tài lộc. Đức Phật dạy: Để có được nhiều tài lộc, ta nên tu tập, giữ giới và làm các việc bố thí.
Phật Pháp và đời sống 🞄 21/02/2026
Việc mua vàng vào ngày vía Thần Tài không thực sự mang đến tài lộc. Đức Phật dạy: Để có được nhiều tài lộc, ta nên tu tập, giữ giới và làm các việc bố thí.
Phật Pháp và đời sống🞄 13/02/2026
Khi mùa Xuân gõ cửa, những bản nhạc Tết lại rộn ràng khiến cho ngày xuân trở nên ấm áp, mang màu sắc tươi sáng của ngày đoàn viên đầy ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống 🞄 13/02/2026
Khi mùa Xuân gõ cửa, những bản nhạc Tết lại rộn ràng khiến cho ngày xuân trở nên ấm áp, mang màu sắc tươi sáng của ngày đoàn viên đầy ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống🞄 12/02/2026
Lễ tạ đất là nghi thức thể hiện lòng tri ân đối với các vị chư Thần đã bảo hộ gia đình bình an suốt một năm và mong cầu được hộ trì trong năm mới.
Phật Pháp và đời sống 🞄 12/02/2026
Lễ tạ đất là nghi thức thể hiện lòng tri ân đối với các vị chư Thần đã bảo hộ gia đình bình an suốt một năm và mong cầu được hộ trì trong năm mới.
Phật Pháp và đời sống🞄 02/02/2026
"Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" là nét đẹp văn hóa nhắc nhở về sự tiết kiệm và gắn kết tình cảm gia đình.
Phật Pháp và đời sống 🞄 02/02/2026
"Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" là nét đẹp văn hóa nhắc nhở về sự tiết kiệm và gắn kết tình cảm gia đình.
Phật Pháp và đời sống🞄 01/02/2026
Mỗi khi đi chùa, nhiều người thường băn khoăn về những điều kiêng kỵ vì sợ phạm vào sai lầm. Dưới đây là 6 lưu ý quan trọng cho người đi lễ chùa.
Phật Pháp và đời sống 🞄 01/02/2026
Mỗi khi đi chùa, nhiều người thường băn khoăn về những điều kiêng kỵ vì sợ phạm vào sai lầm. Dưới đây là 6 lưu ý quan trọng cho người đi lễ chùa.
Bài viết Phật giáo🞄 21/01/2026
Ông Công ông Táo thực chất là chư Thiên, chư Thần hộ trì. Đạo Phật dạy cách cúng ông Công ông Táo để được gia hộ, tăng phúc lộc.
Bài viết Phật giáo 🞄 21/01/2026
Ông Công ông Táo thực chất là chư Thiên, chư Thần hộ trì. Đạo Phật dạy cách cúng ông Công ông Táo để được gia hộ, tăng phúc lộc.
Phật Pháp và đời sống🞄 16/01/2026
Tỉa chân nhang là hình thức bao sái (làm sạch) bát hương, giúp duy trì sự thanh tịnh, sạch sẽ cho ban thờ.
Phật Pháp và đời sống 🞄 16/01/2026
Tỉa chân nhang là hình thức bao sái (làm sạch) bát hương, giúp duy trì sự thanh tịnh, sạch sẽ cho ban thờ.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Hình nhân thế mạng là hình người giả được dùng trong nghi lễ cúng tế để giải hạn, nhưng điều này không đúng sự thật. Đức Phật dạy cách để sống thọ, được an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Hình nhân thế mạng là hình người giả được dùng trong nghi lễ cúng tế để giải hạn, nhưng điều này không đúng sự thật. Đức Phật dạy cách để sống thọ, được an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Trả nợ tào quan được dân gian quan niệm là trả nợ tiền kiếp bằng việc: cúng tế, đốt vàng mã,... Nhưng điều này không đúng. Thực hành lời Phật dạy để được hết khổ, an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Trả nợ tào quan được dân gian quan niệm là trả nợ tiền kiếp bằng việc: cúng tế, đốt vàng mã,... Nhưng điều này không đúng. Thực hành lời Phật dạy để được hết khổ, an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Tết tụng kinh Tam Bảo, kinh Điềm Lành,... hoặc những bài kinh phù hợp với nhận thức của mình để được may mắn, phúc lành trong năm.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Tết tụng kinh Tam Bảo, kinh Điềm Lành,... hoặc những bài kinh phù hợp với nhận thức của mình để được may mắn, phúc lành trong năm.
Bài viết Phật giáo🞄 15/01/2026
Hướng dẫn cúng giao thừa chuẩn nhất năm 2026: Nghi thức đơn giản mà vẫn đầy đủ, giúp gia đình được nhiều may mắn, tài lộc.
Bài viết Phật giáo 🞄 15/01/2026
Hướng dẫn cúng giao thừa chuẩn nhất năm 2026: Nghi thức đơn giản mà vẫn đầy đủ, giúp gia đình được nhiều may mắn, tài lộc.
Bài viết Phật giáo🞄 15/01/2026
Tết Thanh minh là dịp lễ tảo mộ, tri ân tổ tiên vào tháng 3 Âm lịch. Cúng lễ chuẩn nghi thức đạo Phật giúp người mất siêu thoát, gia đạo bình an.
Bài viết Phật giáo 🞄 15/01/2026
Tết Thanh minh là dịp lễ tảo mộ, tri ân tổ tiên vào tháng 3 Âm lịch. Cúng lễ chuẩn nghi thức đạo Phật giúp người mất siêu thoát, gia đạo bình an.
Bài viết Phật giáo🞄 12/01/2026
Mừng thọ là dịp để con cháu bày tỏ sự kính trọng, biết ơn với ông bà, cha mẹ. Theo lời Phật dạy, con cháu nên bố thí, không sát sinh,... sẽ giúp các cụ sống lâu.
Bài viết Phật giáo 🞄 12/01/2026
Mừng thọ là dịp để con cháu bày tỏ sự kính trọng, biết ơn với ông bà, cha mẹ. Theo lời Phật dạy, con cháu nên bố thí, không sát sinh,... sẽ giúp các cụ sống lâu.
Phật Pháp và đời sống🞄 08/01/2026
Hiểu về các phong tục ngày Tết sẽ giúp bạn và gia đình đón Tết sum vầy, tràn ngập hạnh phúc và khởi đầu năm mới được thuận lợi.
Phật Pháp và đời sống 🞄 08/01/2026
Hiểu về các phong tục ngày Tết sẽ giúp bạn và gia đình đón Tết sum vầy, tràn ngập hạnh phúc và khởi đầu năm mới được thuận lợi.
Phật Pháp và đời sống🞄 06/01/2026
Hái lộc đầu xuân là việc ngắt cành non, chồi biếc từ chùa với mong ước rước may mắn về nhà.
Phật Pháp và đời sống 🞄 06/01/2026
Hái lộc đầu xuân là việc ngắt cành non, chồi biếc từ chùa với mong ước rước may mắn về nhà.
Phật Pháp và đời sống🞄 05/01/2026
Tứ hành xung được quan niệm là 4 nhóm con giáp xung khắc, gây mâu thuẫn,... Nhưng đạo Phật dạy điều này không đúng, mà làm thiện, tạo phước sẽ được hòa hợp, an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 05/01/2026
Tứ hành xung được quan niệm là 4 nhóm con giáp xung khắc, gây mâu thuẫn,... Nhưng đạo Phật dạy điều này không đúng, mà làm thiện, tạo phước sẽ được hòa hợp, an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 05/01/2026
Một người phụ nữ có phẩm hạnh sẽ được tôn trọng, yêu quý và gặt hái nhiều điều tốt đẹp trong đời này lẫn đời sau.
Phật Pháp và đời sống 🞄 05/01/2026
Một người phụ nữ có phẩm hạnh sẽ được tôn trọng, yêu quý và gặt hái nhiều điều tốt đẹp trong đời này lẫn đời sau.
Phật Pháp và đời sống🞄 04/01/2026
Hướng dẫn cách làm bánh chưng chay xanh dẻo, thơm ngon chuẩn vị truyền thống. Công thức đơn giản, chi tiết từng bước cho mâm cỗ Tết thêm ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống 🞄 04/01/2026
Hướng dẫn cách làm bánh chưng chay xanh dẻo, thơm ngon chuẩn vị truyền thống. Công thức đơn giản, chi tiết từng bước cho mâm cỗ Tết thêm ý nghĩa.
