Ngày 22/3/2025
“Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” là gì? Lý giải Đức Phật không kiêu mạn
Ngày 22/3/2025
Mục lục [Hiện]
Trong kinh Ưu Bà Di Pháp Môn Tịnh Hạnh có nhắc đến việc khi vừa sinh ra, Thái tử Tất Đạt Đa (Đức Phật Thích Ca Mâu Ni sau này) liền bước đi bảy bước, mỗi bước đều có hoa sen nâng gót. Khi đi đến bước thứ bảy, Ngài đứng lại và nói:
“Thiên thượng thiên hạ,
Duy ngã độc tôn,
Vô lượng sanh tử
Ư kim tận hỷ".
Đối với câu “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn”, có nhiều ý kiến trái chiều cho rằng, đây là câu nói thể hiện sự kiêu mạn của Thái tử Tất Đạt Đa. Bởi, ngay từ khoảnh khắc sinh ra, Ngài đã tự cho mình là người tôn quý nhất.
Bài viết dưới đây sẽ lý giải, phá đi sự nghi ngờ về câu nói này của Ngài.
Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn là gì?
“Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” có nghĩa là “Trên trời dưới trời, chỉ có ta là tôn quý nhất”.
Vậy theo cách hiểu trên, phải chăng Thái tử là người kiêu mạn, cho mình là cao quý nhất - trái ngược với bản chất của đạo Phật là vô ngã, vị tha?
Thái tử Tất Đạt Đa một tay chỉ trời, một tay chỉ đất, tuyên bố “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn”
Câu nói “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” không hề kiêu mạn
Câu nói này đúng sự thật. Giống với việc giới thiệu các chức danh như “chủ tịch”, “phó bí thư”,... thì việc Ngài dõng dạc tuyên bố “Ta là tôn quý nhất” là hoàn toàn đúng với “danh” của Ngài. Xét về đức và công hạnh, Đức Phật chính là bậc tối tôn, không ai có thể so sánh được với Ngài, dù là chư Thiên hay Phạm Thiên.
Cho nên, lời tuyên bố này của Ngài hoàn toàn xác đáng, không hề kiêu mạn. Và Đức Thế Tôn tuyên bố để chúng sinh biết đến sự xuất hiện của Ngài - nơi quy hướng của muôn loài, giúp chúng sinh biết tìm về để nương tựa.
Tâm khiêm hạ của bậc Toàn giác
Để nói về tính khiêm hạ thì không ai bằng Đức Phật. Khi Ngài thành đạo sau 49 ngày đêm thiền định dưới cội cây Bồ Đề, Ngài đã dùng thiên nhãn của mình tìm hết các cõi; các tầng Trời, người… để xem trong nhân gian còn có ai tôn quý hơn, xứng đáng làm bậc Thầy để Ngài đến đảnh lễ.
Nhưng, sau khi quán sát, Ngài không thấy ai có đủ đức, đủ trí hơn mình; dù là Trời, người hay trong các cõi ma. Vì thế Ngài đã quay về và đảnh lễ Pháp mà mình chứng ngộ được - tức là đảnh lễ chân lý.
Rõ ràng, nếu như với suy nghĩ của một người tầm thường, đôi khi chỉ có một chút tài năng, người đó sẽ tự vỗ ngực, coi tất cả đều nhỏ bé. Nhưng Thái tử với tâm khiêm hạ, dù đã trở thành Đức Phật toàn giác, Ngài vẫn đi tìm xem có ai hơn mình để đảnh lễ. Điều này thể hiện đức khiêm hạ của Ngài là không ai có thể so sánh được.
Khi chứng quả vị Vô thượng Bồ đề, Ngài đã dùng thiên nhãn xem trong nhân gian còn ai tôn quý hơn để Ngài đảnh lễ (nguồn: Internet)
Như vậy, “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” là câu nói bất hủ, hoàn toàn xác đáng; xét đầy đủ công hạnh, đây chính là lời tuyên ngôn, chứ không phải là kiêu mạn.
Trên đây là những phân tích của Thầy Thích Trúc Thái Minh về lời tuyên ngôn “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn”. Đây là sự kiện vi diệu, khẳng định sự giác ngộ và thể hiện trí tuệ tối tôn, tối thượng của Đức Phật.
Phật Pháp cơ bản🞄 28/3/2026
Ngũ dục là năm ham muốn về tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống và ngủ nghỉ. Kinh Phật dạy có ý rằng, niềm vui của ngũ dục rất ngắn ngủi và không bền vững.
Phật Pháp cơ bản 🞄 28/3/2026
Ngũ dục là năm ham muốn về tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống và ngủ nghỉ. Kinh Phật dạy có ý rằng, niềm vui của ngũ dục rất ngắn ngủi và không bền vững.
Phật Pháp cơ bản🞄 27/3/2026
Ba la mật là pháp tu mà những bậc Bồ tát với tâm nguyện độ thoát chúng sinh cần thực hành, bao gồm: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ,...
Phật Pháp cơ bản 🞄 27/3/2026
Ba la mật là pháp tu mà những bậc Bồ tát với tâm nguyện độ thoát chúng sinh cần thực hành, bao gồm: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ,...
Phật Pháp cơ bản🞄 26/3/2026
Tứ Thánh quả là bốn quả vị giác ngộ của hàng Thanh Văn gồm Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, và A-la-hán.
Phật Pháp cơ bản 🞄 26/3/2026
Tứ Thánh quả là bốn quả vị giác ngộ của hàng Thanh Văn gồm Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, và A-la-hán.
Phật Pháp cơ bản🞄 22/3/2026
An cư kiết hạ là việc chư Tăng vân tập về một nơi, cùng ôn tập giáo Pháp, sách tấn nhau thúc liễm thân tâm và trau dồi giới đức trong ba tháng mùa mưa.
Phật Pháp cơ bản 🞄 22/3/2026
An cư kiết hạ là việc chư Tăng vân tập về một nơi, cùng ôn tập giáo Pháp, sách tấn nhau thúc liễm thân tâm và trau dồi giới đức trong ba tháng mùa mưa.
Phật Pháp cơ bản🞄 20/3/2026
Vô thường là không vĩnh hằng, luôn luôn biến đổi và sinh diệt. Hiểu vô thường sẽ giúp sống an nhiên, biết trân quý và đối diện mọi hoàn cảnh.
Phật Pháp cơ bản 🞄 20/3/2026
Vô thường là không vĩnh hằng, luôn luôn biến đổi và sinh diệt. Hiểu vô thường sẽ giúp sống an nhiên, biết trân quý và đối diện mọi hoàn cảnh.
Phật Pháp cơ bản🞄 20/3/2026
Phạm hạnh là hạnh sống thiện lành, thanh tịnh, cao quý. Thực hành, tu tập viên mãn phạm hạnh sẽ giúp khai mở trí tuệ, đạt giải thoát và hạnh phúc tối thượng.
Phật Pháp cơ bản 🞄 20/3/2026
Phạm hạnh là hạnh sống thiện lành, thanh tịnh, cao quý. Thực hành, tu tập viên mãn phạm hạnh sẽ giúp khai mở trí tuệ, đạt giải thoát và hạnh phúc tối thượng.
Phật Pháp cơ bản🞄 20/3/2026
Từ bi hỷ xả tức bốn tâm rộng lớn, vô lượng. Thành tựu bốn tâm này sẽ được mọi người quý mến, hạnh phúc tối thượng,...
Phật Pháp cơ bản 🞄 20/3/2026
Từ bi hỷ xả tức bốn tâm rộng lớn, vô lượng. Thành tựu bốn tâm này sẽ được mọi người quý mến, hạnh phúc tối thượng,...
Phật Pháp cơ bản🞄 17/3/2026
Khổ hạnh lâm là khu rừng Đức Phật từng tu hành khổ hạnh tột cùng, thuộc thị trấn Uruvela, bên dòng sông Niranjana, tiểu bang Bihar ngày nay.
Phật Pháp cơ bản 🞄 17/3/2026
Khổ hạnh lâm là khu rừng Đức Phật từng tu hành khổ hạnh tột cùng, thuộc thị trấn Uruvela, bên dòng sông Niranjana, tiểu bang Bihar ngày nay.
Phật Pháp cơ bản🞄 16/3/2026
Vô minh là không sáng suốt, tâm trí mờ tối, không nhận biết rõ về bản thể, chính mình. Chỉ có trí tuệ mới diệt trừ được vô minh.
Phật Pháp cơ bản 🞄 16/3/2026
Vô minh là không sáng suốt, tâm trí mờ tối, không nhận biết rõ về bản thể, chính mình. Chỉ có trí tuệ mới diệt trừ được vô minh.
Phật Pháp cơ bản🞄 14/3/2026
Tháp Hạnh Ngộ là nơi ghi dấu sự kiện Đức Phật Thích Ca gặp lại năm anh em Kiều Trần Như sau khi Ngài thành đạo và đi bộ từ Bồ Đề Đạo Tràng về Lộc Uyển.
Phật Pháp cơ bản 🞄 14/3/2026
Tháp Hạnh Ngộ là nơi ghi dấu sự kiện Đức Phật Thích Ca gặp lại năm anh em Kiều Trần Như sau khi Ngài thành đạo và đi bộ từ Bồ Đề Đạo Tràng về Lộc Uyển.
Phật Pháp cơ bản🞄 10/3/2026
Bố thí là cho đi, buông bỏ, xả tâm, mở lòng mình để giúp đỡ, làm đẹp lòng mọi người và nhẹ lòng mình.
Phật Pháp cơ bản 🞄 10/3/2026
Bố thí là cho đi, buông bỏ, xả tâm, mở lòng mình để giúp đỡ, làm đẹp lòng mọi người và nhẹ lòng mình.
Phật Pháp cơ bản🞄 08/3/2026
Ngũ uẩn là: sắc, thọ, tưởng, hành, thức cấu thành chúng sinh. Biết quán chiếu về năm uẩn sẽ giúp thấu rõ bản chất vô ngã, từ đó đạt được sự an lạc, giải thoát.
Phật Pháp cơ bản 🞄 08/3/2026
Ngũ uẩn là: sắc, thọ, tưởng, hành, thức cấu thành chúng sinh. Biết quán chiếu về năm uẩn sẽ giúp thấu rõ bản chất vô ngã, từ đó đạt được sự an lạc, giải thoát.
Phật Pháp cơ bản🞄 08/3/2026
Tứ nhiếp pháp là: bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự nhiếp. Thực hành bốn pháp này sẽ được lợi ích: thu phục được số đông, sống an ổn, mọi người yêu quý,...
Phật Pháp cơ bản 🞄 08/3/2026
Tứ nhiếp pháp là: bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự nhiếp. Thực hành bốn pháp này sẽ được lợi ích: thu phục được số đông, sống an ổn, mọi người yêu quý,...
Phật Pháp cơ bản🞄 08/3/2026
Sa môn là bậc muốn thoát ly các trói buộc, khổ đau; với mục đích cứu kính tối hậu là diệt tận phiền não, đạt được Niết bàn.
Phật Pháp cơ bản 🞄 08/3/2026
Sa môn là bậc muốn thoát ly các trói buộc, khổ đau; với mục đích cứu kính tối hậu là diệt tận phiền não, đạt được Niết bàn.
Phật Pháp cơ bản🞄 28/02/2026
Tam đề ngũ quán là 3 lời nguyện và 5 phép quán trong bữa ăn của nhà Phật, giúp thực hành chánh niệm, nuôi dưỡng lòng biết ơn, được phúc báu to lớn.
Phật Pháp cơ bản 🞄 28/02/2026
Tam đề ngũ quán là 3 lời nguyện và 5 phép quán trong bữa ăn của nhà Phật, giúp thực hành chánh niệm, nuôi dưỡng lòng biết ơn, được phúc báu to lớn.
Phật Pháp cơ bản🞄 28/02/2026
Trí tuệ là “cái thấy biết” đúng với chân lý. Trí tuệ không chỉ giúp cắt đứt phiền não, mà còn định hướng tư duy đúng đắn, khiến ta thấy rõ bản chất sự việc
Phật Pháp cơ bản 🞄 28/02/2026
Trí tuệ là “cái thấy biết” đúng với chân lý. Trí tuệ không chỉ giúp cắt đứt phiền não, mà còn định hướng tư duy đúng đắn, khiến ta thấy rõ bản chất sự việc
Phật Pháp cơ bản🞄 15/02/2026
Để hiểu sâu hơn về bản chất, cách đạt được thần thông cũng như quan điểm của đạo Phật về những năng lực tâm linh này, xin mời quý vị cùng đón đọc bài viết dưới đây!
Phật Pháp cơ bản 🞄 15/02/2026
Để hiểu sâu hơn về bản chất, cách đạt được thần thông cũng như quan điểm của đạo Phật về những năng lực tâm linh này, xin mời quý vị cùng đón đọc bài viết dưới đây!
Phật Pháp cơ bản🞄 13/02/2026
Bát chánh đạo là phương pháp căn bản, duy nhất giúp hành giả diệt trừ mọi khổ đau, đạt đến Niết bàn.
Phật Pháp cơ bản 🞄 13/02/2026
Bát chánh đạo là phương pháp căn bản, duy nhất giúp hành giả diệt trừ mọi khổ đau, đạt đến Niết bàn.
Phật Pháp cơ bản🞄 13/02/2026
Phiền não trạng thái thân tâm bất an, khổ đau. Khám phá ngay 9 cách diệt trừ phiền não theo lời Phật dạy để sống an lạc, hạnh phúc.
Phật Pháp cơ bản 🞄 13/02/2026
Phiền não trạng thái thân tâm bất an, khổ đau. Khám phá ngay 9 cách diệt trừ phiền não theo lời Phật dạy để sống an lạc, hạnh phúc.
