Ngày 22/3/2025
“Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” là gì? Lý giải Đức Phật không kiêu mạn
Ngày 22/3/2025
Mục lục [Hiện]
Trong kinh Ưu Bà Di Pháp Môn Tịnh Hạnh có nhắc đến việc khi vừa sinh ra, Thái tử Tất Đạt Đa (Đức Phật Thích Ca Mâu Ni sau này) liền bước đi bảy bước, mỗi bước đều có hoa sen nâng gót. Khi đi đến bước thứ bảy, Ngài đứng lại và nói:
“Thiên thượng thiên hạ,
Duy ngã độc tôn,
Vô lượng sanh tử
Ư kim tận hỷ".
Đối với câu “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn”, có nhiều ý kiến trái chiều cho rằng, đây là câu nói thể hiện sự kiêu mạn của Thái tử Tất Đạt Đa. Bởi, ngay từ khoảnh khắc sinh ra, Ngài đã tự cho mình là người tôn quý nhất.
Bài viết dưới đây sẽ lý giải, phá đi sự nghi ngờ về câu nói này của Ngài.
Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn là gì?
“Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” có nghĩa là “Trên trời dưới trời, chỉ có ta là tôn quý nhất”.
Vậy theo cách hiểu trên, phải chăng Thái tử là người kiêu mạn, cho mình là cao quý nhất - trái ngược với bản chất của đạo Phật là vô ngã, vị tha?
Thái tử Tất Đạt Đa một tay chỉ trời, một tay chỉ đất, tuyên bố “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn”
Câu nói “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” không hề kiêu mạn
Câu nói này đúng sự thật. Giống với việc giới thiệu các chức danh như “chủ tịch”, “phó bí thư”,... thì việc Ngài dõng dạc tuyên bố “Ta là tôn quý nhất” là hoàn toàn đúng với “danh” của Ngài. Xét về đức và công hạnh, Đức Phật chính là bậc tối tôn, không ai có thể so sánh được với Ngài, dù là chư Thiên hay Phạm Thiên.
Cho nên, lời tuyên bố này của Ngài hoàn toàn xác đáng, không hề kiêu mạn. Và Đức Thế Tôn tuyên bố để chúng sinh biết đến sự xuất hiện của Ngài - nơi quy hướng của muôn loài, giúp chúng sinh biết tìm về để nương tựa.
Tâm khiêm hạ của bậc Toàn giác
Để nói về tính khiêm hạ thì không ai bằng Đức Phật. Khi Ngài thành đạo sau 49 ngày đêm thiền định dưới cội cây Bồ Đề, Ngài đã dùng thiên nhãn của mình tìm hết các cõi; các tầng Trời, người… để xem trong nhân gian còn có ai tôn quý hơn, xứng đáng làm bậc Thầy để Ngài đến đảnh lễ.
Nhưng, sau khi quán sát, Ngài không thấy ai có đủ đức, đủ trí hơn mình; dù là Trời, người hay trong các cõi ma. Vì thế Ngài đã quay về và đảnh lễ Pháp mà mình chứng ngộ được - tức là đảnh lễ chân lý.
Rõ ràng, nếu như với suy nghĩ của một người tầm thường, đôi khi chỉ có một chút tài năng, người đó sẽ tự vỗ ngực, coi tất cả đều nhỏ bé. Nhưng Thái tử với tâm khiêm hạ, dù đã trở thành Đức Phật toàn giác, Ngài vẫn đi tìm xem có ai hơn mình để đảnh lễ. Điều này thể hiện đức khiêm hạ của Ngài là không ai có thể so sánh được.
Khi chứng quả vị Vô thượng Bồ đề, Ngài đã dùng thiên nhãn xem trong nhân gian còn ai tôn quý hơn để Ngài đảnh lễ (nguồn: Internet)
Như vậy, “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” là câu nói bất hủ, hoàn toàn xác đáng; xét đầy đủ công hạnh, đây chính là lời tuyên ngôn, chứ không phải là kiêu mạn.
Trên đây là những phân tích của Thầy Thích Trúc Thái Minh về lời tuyên ngôn “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn”. Đây là sự kiện vi diệu, khẳng định sự giác ngộ và thể hiện trí tuệ tối tôn, tối thượng của Đức Phật.
Phật Pháp cơ bản🞄 15/5/2026
Tà kiến là nhận thức, hiểu biết sai lầm, không đúng với sự thật của mọi sự việc trên thế gian. Điều đó khiến chúng ta trở nên mê lầm, khổ đau trong luân hồi.
Phật Pháp cơ bản 🞄 15/5/2026
Tà kiến là nhận thức, hiểu biết sai lầm, không đúng với sự thật của mọi sự việc trên thế gian. Điều đó khiến chúng ta trở nên mê lầm, khổ đau trong luân hồi.
Phật Pháp cơ bản🞄 13/5/2026
Tam pháp ấn là khổ, vô thường, vô ngã. Vô minh khiến ta không hiểu vô thường (chấp mọi vật trường tồn), không hiểu vô ngã (tưởng rằng có cái “tôi”) nên ta đau khổ.
Phật Pháp cơ bản 🞄 13/5/2026
Tam pháp ấn là khổ, vô thường, vô ngã. Vô minh khiến ta không hiểu vô thường (chấp mọi vật trường tồn), không hiểu vô ngã (tưởng rằng có cái “tôi”) nên ta đau khổ.
Phật Pháp cơ bản🞄 10/5/2026
Vườn Lâm Tỳ Ni là nơi Đức Phật đản sinh, nằm tại quận Rupandehi (Nepal) - một trong tứ Thánh tích linh thiêng bậc nhất của Phật giáo.
Phật Pháp cơ bản 🞄 10/5/2026
Vườn Lâm Tỳ Ni là nơi Đức Phật đản sinh, nằm tại quận Rupandehi (Nepal) - một trong tứ Thánh tích linh thiêng bậc nhất của Phật giáo.
Phật Pháp cơ bản🞄 09/5/2026
"Bồ đề" nghĩa là giác ngộ. Tâm Bồ đề là tâm giác ngộ, là sự sáng tỏ, thấy được chân lý của cuộc đời. Đây là tâm căn bản của chúng sinh trên lộ trình đạt đến quả vị Phật.
Phật Pháp cơ bản 🞄 09/5/2026
"Bồ đề" nghĩa là giác ngộ. Tâm Bồ đề là tâm giác ngộ, là sự sáng tỏ, thấy được chân lý của cuộc đời. Đây là tâm căn bản của chúng sinh trên lộ trình đạt đến quả vị Phật.
Phật Pháp cơ bản🞄 06/5/2026
Tam thân Phật gồm: pháp thân, báo thân, ứng hóa thân. Pháp thân của Phật vô hình vô tướng, báo thân của Ngài có hình có tướng, ứng hóa thân là nhục thân của Đức Phật.
Phật Pháp cơ bản 🞄 06/5/2026
Tam thân Phật gồm: pháp thân, báo thân, ứng hóa thân. Pháp thân của Phật vô hình vô tướng, báo thân của Ngài có hình có tướng, ứng hóa thân là nhục thân của Đức Phật.
Phật Pháp cơ bản🞄 03/5/2026
Hoa sen trong Phật giáo mang 8 đặc tính cao quý. Đây là biểu tượng thanh khiết gắn liền với chư Phật, Bồ tát, thể hiện sự giải thoát giữa trần ai.
Phật Pháp cơ bản 🞄 03/5/2026
Hoa sen trong Phật giáo mang 8 đặc tính cao quý. Đây là biểu tượng thanh khiết gắn liền với chư Phật, Bồ tát, thể hiện sự giải thoát giữa trần ai.
Phật Pháp cơ bản🞄 28/4/2026
Kinh Thập Thiện là nền tảng căn bản cho mọi Pháp môn tu tập, giúp ta biết gieo hạt giống thiện lành bằng cách làm thanh tịnh mười nghiệp nơi thân, khẩu, ý.
Phật Pháp cơ bản 🞄 28/4/2026
Kinh Thập Thiện là nền tảng căn bản cho mọi Pháp môn tu tập, giúp ta biết gieo hạt giống thiện lành bằng cách làm thanh tịnh mười nghiệp nơi thân, khẩu, ý.
Phật Pháp cơ bản🞄 16/4/2026
Đồi Orajhar ở tại thành phố Sravasti, bang Uttar Pradesh, Ấn Độ. Đây là nơi Đức Phật biến ra con đường bảy báu để lên cõi trời, thuyết Pháp độ mẫu thân.
Phật Pháp cơ bản 🞄 16/4/2026
Đồi Orajhar ở tại thành phố Sravasti, bang Uttar Pradesh, Ấn Độ. Đây là nơi Đức Phật biến ra con đường bảy báu để lên cõi trời, thuyết Pháp độ mẫu thân.
Phật Pháp cơ bản🞄 13/4/2026
Thân tứ đại được hợp bởi đất, nước, gió, lửa. Để không bị phiền não khi quá cưng chiều hay đọa đầy thân thể, nên quán thân bất tịnh, tư duy về sự khổ của thân,...
Phật Pháp cơ bản 🞄 13/4/2026
Thân tứ đại được hợp bởi đất, nước, gió, lửa. Để không bị phiền não khi quá cưng chiều hay đọa đầy thân thể, nên quán thân bất tịnh, tư duy về sự khổ của thân,...
Phật Pháp cơ bản🞄 12/4/2026
Thất Thánh tài (bảy tài sản của bậc Thánh) là bảy của báu vô giá thuộc về nội tâm, có được nhờ vào công đức tu hành và rèn luyện.
Phật Pháp cơ bản 🞄 12/4/2026
Thất Thánh tài (bảy tài sản của bậc Thánh) là bảy của báu vô giá thuộc về nội tâm, có được nhờ vào công đức tu hành và rèn luyện.
Phật Pháp cơ bản🞄 11/4/2026
Bát kỉnh Pháp là 8 điều cung kính mà Ni giới phải chấp nhận thọ trì mới được xuất gia. Nếu người nữ tinh tấn thực hành 8 Pháp này sẽ đắc Thánh quả A-la-hán.
Phật Pháp cơ bản 🞄 11/4/2026
Bát kỉnh Pháp là 8 điều cung kính mà Ni giới phải chấp nhận thọ trì mới được xuất gia. Nếu người nữ tinh tấn thực hành 8 Pháp này sẽ đắc Thánh quả A-la-hán.
Phật Pháp cơ bản🞄 11/4/2026
Vườn Lộc Uyển là nơi Đức Phật chuyển Pháp luân đầu tiên, đánh dấu sự ra đời của Tam Bảo - một trong bốn Thánh tích linh thiêng bậc nhất và vô lượng phước báu khi chiêm bái.
Phật Pháp cơ bản 🞄 11/4/2026
Vườn Lộc Uyển là nơi Đức Phật chuyển Pháp luân đầu tiên, đánh dấu sự ra đời của Tam Bảo - một trong bốn Thánh tích linh thiêng bậc nhất và vô lượng phước báu khi chiêm bái.
Phật Pháp cơ bản🞄 10/4/2026
Tăng là đoàn thể những người đệ tử Phật từ bỏ cuộc sống gia đình, cạo bỏ tóc và mặc y áo theo Đức Phật xuất gia tu hành.
Phật Pháp cơ bản 🞄 10/4/2026
Tăng là đoàn thể những người đệ tử Phật từ bỏ cuộc sống gia đình, cạo bỏ tóc và mặc y áo theo Đức Phật xuất gia tu hành.
Phật Pháp cơ bản🞄 05/4/2026
Niệm là nắm bắt, ghi nhớ, được chia thành 2 loại: chính niệm là sự nhớ nghĩ dẫn đến ly tham, sân, si; tà niệm là nhớ nghĩ về điều tà vạy, không chân chính.
Phật Pháp cơ bản 🞄 05/4/2026
Niệm là nắm bắt, ghi nhớ, được chia thành 2 loại: chính niệm là sự nhớ nghĩ dẫn đến ly tham, sân, si; tà niệm là nhớ nghĩ về điều tà vạy, không chân chính.
Phật Pháp cơ bản🞄 03/4/2026
Đền Đại Niết Bàn được coi là Thánh địa Phật giáo, vì gắn liền với sự kiện Đức Phật nhập Niết bàn. Đền nằm tại thành Câu Thi Na, bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Phật Pháp cơ bản 🞄 03/4/2026
Đền Đại Niết Bàn được coi là Thánh địa Phật giáo, vì gắn liền với sự kiện Đức Phật nhập Niết bàn. Đền nằm tại thành Câu Thi Na, bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Phật Pháp cơ bản🞄 01/4/2026
Từ bi là đem niềm vui, cứu khổ chúng sinh. Tâm từ bi sẽ mang lại 11 phúc báu cho mỗi người: Ngủ được an lạc, thức dậy được an lạc, không thấy các ác mộng,...
Phật Pháp cơ bản 🞄 01/4/2026
Từ bi là đem niềm vui, cứu khổ chúng sinh. Tâm từ bi sẽ mang lại 11 phúc báu cho mỗi người: Ngủ được an lạc, thức dậy được an lạc, không thấy các ác mộng,...
Phật Pháp cơ bản🞄 28/3/2026
Ngũ dục là năm ham muốn về tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống và ngủ nghỉ. Kinh Phật dạy có ý rằng, niềm vui của ngũ dục rất ngắn ngủi và không bền vững.
Phật Pháp cơ bản 🞄 28/3/2026
Ngũ dục là năm ham muốn về tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống và ngủ nghỉ. Kinh Phật dạy có ý rằng, niềm vui của ngũ dục rất ngắn ngủi và không bền vững.
Phật Pháp cơ bản🞄 27/3/2026
Ba la mật là pháp tu mà những bậc Bồ tát với tâm nguyện độ thoát chúng sinh cần thực hành, bao gồm: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ,...
Phật Pháp cơ bản 🞄 27/3/2026
Ba la mật là pháp tu mà những bậc Bồ tát với tâm nguyện độ thoát chúng sinh cần thực hành, bao gồm: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ,...
Phật Pháp cơ bản🞄 26/3/2026
Tứ Thánh quả là bốn quả vị giác ngộ của hàng Thanh Văn gồm Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, và A-la-hán.
Phật Pháp cơ bản 🞄 26/3/2026
Tứ Thánh quả là bốn quả vị giác ngộ của hàng Thanh Văn gồm Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, và A-la-hán.
