Ngày 12/11/2019
Giáo dục: Nền tảng xây dựng nhân cách và sự hạnh phúc cho con người
Ngày 12/11/2019
Mục lục [Hiện]
Trong xu thế hội nhập hiện nay, giáo dục giữ vai trò vô cùng quan trọng, trở thành kim chỉ nam hình thành nhân cách và đạo đức cho thế hệ trẻ, góp phần mang lại hạnh phúc cho cá nhân và thúc đẩy sự phát triển bền vững của toàn xã hội.
Để hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của giáo dục và vai trò của người thầy trong việc giáo dục thế hệ trẻ, xin mời quý vị cùng đón đọc bài viết dưới đây.
Giáo dục là gì?
“Giáo” là dạy dỗ, việc dạy dỗ nên phải nghiêm khắc; “dục” là dưỡng nuôi. “Giáo dục” nghĩa là dạy dỗ và dưỡng nuôi; hiểu một cách đầy đủ hơn thì giáo dục tức là loại bỏ những tính xấu và vun bồi những tính thiện trong mỗi con người.
Tầm quan trọng của giáo dục
1. Đối với sự hình thành đạo đức, nhân cách của con người
Con người là trung tâm của xã hội, vũ trụ; là yếu tố quyết định mọi sự thành công và thất bại. Để thành tựu một con người thì giáo dục là điều tối quan trọng, bởi giáo dục làm nên nhân cách, dạy dỗ, đào tạo nên những con người có phẩm chất, có giá trị.
Thực tế, hầu hết các bậc vĩ nhân, bậc hiền tài đều thành công và trưởng thành từ nền giáo dục nề nếp và tốt đẹp. Trên thế giới, những tên tuổi như Albert Einstein, Thomas Edison, Marie Curie,... là các ví dụ điển hình. Tại Việt Nam, có thể kể đến những nhân vật tiêu biểu như: Bác Hồ, Nguyễn Trãi, Chu Văn An,...
Trong bài thơ “Nửa đêm”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết:
“Ngủ thì ai cũng như lương thiện,
Tỉnh dậy phân ra kẻ dữ, hiền,
Hiền, dữ phải đâu là tính sẵn,
Phần nhiều do giáo dục mà nên”.
Bốn câu thơ trên nhấn mạnh rằng: “Phần nhiều do giáo dục mà nên” - tức bản tính hiền, dữ (thiện, ác) phần lớn được định hình và thay đổi do giáo dục, nhưng giáo dục không phải là yếu tố quyết định hoàn toàn. Nó vẫn chịu ảnh hưởng của các yếu tố khác như di truyền, ảnh hưởng của kiếp trước.
Chúng ta nên biết, đối với đạo Phật, yếu tố di truyền là một nhân duyên nhỏ; tất cả chúng ta đều thừa hưởng “gia sản” nghiệp từ trong tiền kiếp đã gây tạo. Giáo lý đạo Phật chỉ ra rằng, con người có sự tương tục; hiện tại là sự tiếp nối của quá khứ và đồng thời là tiền đề cho tương lai. Kiếp hiện tại là kết quả của những suy nghĩ, hành động từ quá khứ. Chúng ta sinh ra đời này, da trắng hay da đen, sinh vào nhà giàu hay nhà nghèo, cao hay thấp, đẹp hay xấu,... đều chịu ảnh hưởng, chi phối của nghiệp tiền kiếp. Đồng thời trong kiếp này, chúng ta tạo tác các suy nghĩ, hành động thiện, ác; đó sẽ là nhân để chịu quả ở kiếp sau.
Như trong bài kinh “Nhân Quả”, Đức Phật dạy: “Tất cả nam nữ ở thế gian, giàu sang hay nghèo hèn, chịu khổ vô cùng hoặc hưởng phước vô lượng đều do nhân duyên từ trước mà cảm quả báo”.
Hay trong bài kinh “Nhân Quả Ba Đời”, Đức Phật dạy:
“Muốn biết nhân đời trước
Xem thọ nhận đời này
Muốn biết quả đời sau
Xem tạo tác đời này”.
Tuy nhiên, từ nhân đến quả phải có duyên, gọi là nhân - duyên - quả. Nếu nhân không tốt nhưng gặp được duyên lành thì có thể tạo ra kết quả tốt đẹp. Ví dụ, ban đầu, một đứa trẻ sinh ra trong gia đình không có giáo dục, nhưng nếu được thay đổi cảnh sống, được nuôi dưỡng, cho ăn học tử tế thì đứa trẻ vẫn có thể trở thành người tốt.
Qua đây, một lần nữa khẳng định: Tính cách, phẩm chất của chúng ta chịu tác động của môi trường giáo dục rất nhiều. Tuy chúng ta thừa hưởng tính bẩm sinh của tiền kiếp, nhưng sự tác động của môi trường kiếp này ảnh hưởng rất nhiều đến việc hình thành nhân cách mỗi người. Cho nên, vai trò của giáo dục vô cùng quan trọng.
2. Đối với xã hội
Giáo dục là gốc phúc của xã hội. Mục đích của xã hội là đưa con người đạt đến tự do, hạnh phúc. Và để đạt được điều đó, mỗi cá nhân cần phải qua giáo dục, phải là người có trí tuệ thì mới biết về hạnh phúc. Người không có trí sẽ không hiểu được giá trị của hạnh phúc. Người xưa có câu “Nhân bất học bất tri lý” - Người không có học thì không biết đạo lý, không cảm nhận được hạnh phúc. Hay “Học ăn, học nói, học gói, học mở”, học tất cả mọi thứ, học cảm nhận về cuộc sống, học sống để trở thành người hạnh phúc,...
Vai trò và trách nhiệm của người thầy
Vai trò của người thầy vô cùng quan trọng, rất đáng quý, đáng được tôn vinh. Trong dân gian có câu: Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy.
Khi đã làm thầy, chúng ta không còn được tự do, phóng túng như người bình thường mà phải hướng đến là bậc mô phạm: “Mô” là biểu tượng, điển hình; “phạm” là phạm hạnh, đạo đức tốt.
Chúng ta nên cẩn trọng và chú ý trong cách ăn mặc, oai nghi,... Bởi bất cứ hành động, lời nói của chúng ta đều ảnh hưởng, tác động đến nhận thức của con trẻ. Bên cạnh việc trang nghiêm hình thức bên ngoài, chúng ta cũng cần phải trau dồi tâm hồn. Nếu chúng ta hay giảng đạo đức nhưng cách hành xử chưa tốt (lời nói và hành động bất nhất); học sinh có thể sẽ xem thường, không vâng lời. Cho nên, trách nhiệm của người thầy là dạy người (khẩu giáo) và phải “dạy” cả chính bản thân mình (thân giáo). Chính điều ấy là sức mạnh truyền tải của người thầy, dạy từ tâm chứ không phải chỉ nói miệng, lý thuyết suông.
Thầy/cô giáo cần chú ý trong cách ăn mặc, oai nghi (ảnh minh họa)
Chúng ta nên giữ vững phẩm chất người làm thầy trong lương tâm để cùng phát triển sự nghiệp trồng người, đào tạo ra những công dân có ích cho xã hội. Hãy luôn rèn luyện, không ngừng học hỏi, hoàn thiện bản thân để trở thành tấm gương sáng để các em noi theo.
Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về vai trò của giáo dục và đạo đức của người làm thầy. Mong rằng, dù ở thời đại nào, ngành giáo dục vẫn được đề cao và chú trọng, để xã hội được hạnh phúc, phát triển bền vững.
Bài viết Phật giáo🞄 18/6/2026
Các gia đình thường chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ để bày tỏ lòng thành dâng lên cúng Phật, các vị Thần linh và gia tiên.
Bài viết Phật giáo 🞄 18/6/2026
Các gia đình thường chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ để bày tỏ lòng thành dâng lên cúng Phật, các vị Thần linh và gia tiên.
Phật Pháp và đời sống🞄 13/6/2026
Hổ thẹn là nguồn tâm cần có đối với mỗi người. Khi biết hổ thẹn với tâm xấu, chúng ta sẽ biết quay lại sửa mình, quyết từ bỏ lỗi lầm để không bao giờ tái phạm.
Phật Pháp và đời sống 🞄 13/6/2026
Hổ thẹn là nguồn tâm cần có đối với mỗi người. Khi biết hổ thẹn với tâm xấu, chúng ta sẽ biết quay lại sửa mình, quyết từ bỏ lỗi lầm để không bao giờ tái phạm.
Phật Pháp và đời sống🞄 09/6/2026
Nhiều người xem ngày lành tháng tốt để buôn bán, cưới xin, xây nhà,... được suôn sẻ. Nhưng theo quan điểm đạo Phật, chọn ngày giờ không đem lại may mắn.
Phật Pháp và đời sống 🞄 09/6/2026
Nhiều người xem ngày lành tháng tốt để buôn bán, cưới xin, xây nhà,... được suôn sẻ. Nhưng theo quan điểm đạo Phật, chọn ngày giờ không đem lại may mắn.
Phật Pháp và đời sống🞄 04/6/2026
Tâm đố kỵ là tâm bất thiện, khiến chúng ta phải mệt mỏi, đau khổ, khó chịu. Để chuyển hoá tâm này, nên thực tập khen ngợi, giúp đỡ những người giỏi hơn mình,...
Phật Pháp và đời sống 🞄 04/6/2026
Tâm đố kỵ là tâm bất thiện, khiến chúng ta phải mệt mỏi, đau khổ, khó chịu. Để chuyển hoá tâm này, nên thực tập khen ngợi, giúp đỡ những người giỏi hơn mình,...
Phật Pháp và đời sống🞄 02/6/2026
Tết Đoan Ngọ (hay Tết Đoan Dương) có nghĩa là ăn Tết vào giờ Ngọ; thường được tổ chức vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hàng năm.
Phật Pháp và đời sống 🞄 02/6/2026
Tết Đoan Ngọ (hay Tết Đoan Dương) có nghĩa là ăn Tết vào giờ Ngọ; thường được tổ chức vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hàng năm.
Phật Pháp và đời sống🞄 31/5/2026
Giữ bí mật là làm cho những câu chuyện bí mật được tuyệt đối giữ kín.
Phật Pháp và đời sống 🞄 31/5/2026
Giữ bí mật là làm cho những câu chuyện bí mật được tuyệt đối giữ kín.
Phật Pháp và đời sống🞄 30/5/2026
Bậc hiền trí là người có trí tuệ và đạo đức sáng. Khi thân cận với người trí, chúng ta không chỉ tránh xa lầm lạc, mà còn nuôi dưỡng lý tưởng sống cao đẹp.
Phật Pháp và đời sống 🞄 30/5/2026
Bậc hiền trí là người có trí tuệ và đạo đức sáng. Khi thân cận với người trí, chúng ta không chỉ tránh xa lầm lạc, mà còn nuôi dưỡng lý tưởng sống cao đẹp.
Phật Pháp và đời sống🞄 26/5/2026
Vào ngày 08/4/Bính Ngọ (tức 24/5/2026), chùa Ba Vàng đã long trọng tổ chức Đại lễ Phật đản PL.2570 – DL.2026.
Phật Pháp và đời sống 🞄 26/5/2026
Vào ngày 08/4/Bính Ngọ (tức 24/5/2026), chùa Ba Vàng đã long trọng tổ chức Đại lễ Phật đản PL.2570 – DL.2026.
Phật Pháp và đời sống🞄 22/5/2026
Nhân mùa Phật đản 2026, hãy cùng lắng nghe hành trình “hồi sinh” kỳ diệu: Khi biết đến đạo Phật, họ đã thực sự được sinh ra lần thứ hai với một tâm hồn mới thiện lương và an lạc hơn.
Phật Pháp và đời sống 🞄 22/5/2026
Nhân mùa Phật đản 2026, hãy cùng lắng nghe hành trình “hồi sinh” kỳ diệu: Khi biết đến đạo Phật, họ đã thực sự được sinh ra lần thứ hai với một tâm hồn mới thiện lương và an lạc hơn.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/5/2026
Những bài hát mừng ngày Phật đản đầy ý nghĩa, tán dương sự đản sinh cao quý của Đức Phật và giúp người nghe tăng trưởng thiện tâm, được an lạc.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/5/2026
Những bài hát mừng ngày Phật đản đầy ý nghĩa, tán dương sự đản sinh cao quý của Đức Phật và giúp người nghe tăng trưởng thiện tâm, được an lạc.
Phật Pháp và đời sống🞄 12/5/2026
Tâm hỷ là trạng thái tâm không buồn khổ và luôn vui vẻ với chúng sinh. Biểu hiện của tâm này là không đố kỵ mà biết tùy thuận với việc tốt lành của người khác.
Phật Pháp và đời sống 🞄 12/5/2026
Tâm hỷ là trạng thái tâm không buồn khổ và luôn vui vẻ với chúng sinh. Biểu hiện của tâm này là không đố kỵ mà biết tùy thuận với việc tốt lành của người khác.
Phật Pháp và đời sống🞄 12/5/2026
Lễ Phật đản là sự kiện thiêng liêng kỷ niệm ngày đản sinh của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, là cơ hội để mỗi người được vô lượng phúc lành và kết duyên với Tam Bảo
Phật Pháp và đời sống 🞄 12/5/2026
Lễ Phật đản là sự kiện thiêng liêng kỷ niệm ngày đản sinh của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, là cơ hội để mỗi người được vô lượng phúc lành và kết duyên với Tam Bảo
Phật Pháp và đời sống🞄 04/5/2026
Học tài thi phận là câu thành ngữ chỉ việc học hành tùy theo tài năng từng người; nhưng thi cử đỗ đạt hay không lại phụ thuộc vào phúc phận của mỗi người.
Phật Pháp và đời sống 🞄 04/5/2026
Học tài thi phận là câu thành ngữ chỉ việc học hành tùy theo tài năng từng người; nhưng thi cử đỗ đạt hay không lại phụ thuộc vào phúc phận của mỗi người.
Phật Pháp và đời sống🞄 25/3/2026
Người bị khinh thường sẽ cảm thấy khổ tâm, mệt mỏi. Vậy nên, hãy tu đức nhẫn, tích cực tu tập, sám hối, trở thành người sống kỷ luật,... để được kính trọng.
Phật Pháp và đời sống 🞄 25/3/2026
Người bị khinh thường sẽ cảm thấy khổ tâm, mệt mỏi. Vậy nên, hãy tu đức nhẫn, tích cực tu tập, sám hối, trở thành người sống kỷ luật,... để được kính trọng.
Phật Pháp và đời sống🞄 25/3/2026
Trí nhớ là khả năng lưu dấu và lấy được ra ngay các kiến thức khi nhắc đến. Mỗi người nên rèn luyện sự chú tâm, từ bỏ lười biếng,... để có trí nhớ dài lâu.
Phật Pháp và đời sống 🞄 25/3/2026
Trí nhớ là khả năng lưu dấu và lấy được ra ngay các kiến thức khi nhắc đến. Mỗi người nên rèn luyện sự chú tâm, từ bỏ lười biếng,... để có trí nhớ dài lâu.
Phật Pháp và đời sống🞄 23/3/2026
Thực hành lời Phật dạy sẽ giúp bạn biết cách để được mọi người yêu quý, tôn trọng, tín nhiệm,... trong gia đình, tập thể và xã hội.
Phật Pháp và đời sống 🞄 23/3/2026
Thực hành lời Phật dạy sẽ giúp bạn biết cách để được mọi người yêu quý, tôn trọng, tín nhiệm,... trong gia đình, tập thể và xã hội.
Phật Pháp và đời sống🞄 20/3/2026
Bệnh béo phì không chỉ do ăn uống mà còn từ thói quen sinh hoạt hàng ngày. Khám phá 5 nguyên nhân và bí quyết giảm cân hiệu quả, an lạc theo lời Phật dạy.
Phật Pháp và đời sống 🞄 20/3/2026
Bệnh béo phì không chỉ do ăn uống mà còn từ thói quen sinh hoạt hàng ngày. Khám phá 5 nguyên nhân và bí quyết giảm cân hiệu quả, an lạc theo lời Phật dạy.
Phật Pháp và đời sống🞄 28/02/2026
Cúng Rằm tháng Giêng đúng cách theo lời Phật dạy sẽ được hộ trì, gặp được thuận lợi, may mắn trong cuộc sống.
Phật Pháp và đời sống 🞄 28/02/2026
Cúng Rằm tháng Giêng đúng cách theo lời Phật dạy sẽ được hộ trì, gặp được thuận lợi, may mắn trong cuộc sống.
Phật Pháp và đời sống🞄 22/02/2026
Lễ tạ mộ là dịp mọi người đến mộ gia tiên để thắp hương, mời các cụ về ăn Tết. Gia chủ nên biết 6 lưu ý và nghi thức tạ mộ tránh phạm tâm linh, đem lại phúc lành.
Phật Pháp và đời sống 🞄 22/02/2026
Lễ tạ mộ là dịp mọi người đến mộ gia tiên để thắp hương, mời các cụ về ăn Tết. Gia chủ nên biết 6 lưu ý và nghi thức tạ mộ tránh phạm tâm linh, đem lại phúc lành.
