Ngày 21/12/2025
Vọng tưởng là gì? 3 phương pháp giúp tăng tập trung, làm chủ suy nghĩ
Ngày 21/12/2025
Mục lục [Hiện]
Vọng tưởng là trạng thái thường gặp trong cuộc sống ngày nay, là những khởi nghĩ vẩn vơ, bất thiện và không mang lại lợi ích. Khi bị vọng tưởng chi phối, chúng ta dễ bị chán nản, phiền não, mất tập trung; từ đó làm giảm hiệu quả công việc, học tập; thậm chí đánh mất định hướng trong cuộc sống.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất, nguyên nhân gây ra vọng tưởng; đồng thời cung cấp những phương pháp thực tiễn để vượt qua, giúp tập trung cao độ và đạt hiệu suất trong công việc.
Vọng tưởng nghĩa là gì?
Vọng tưởng là trạng thái nhớ lại những suy nghĩ bất thiện, không chân chính và không đem lại lợi ích; trong đó, vọng là những điều sai lầm, không chân thật, tưởng có nghĩa là nhớ.
Khi chúng ta đang tập trung làm một việc gì đó, nhưng trong đầu bất chợt xuất hiện hình ảnh, suy nghĩ khác, không chủ động tác ý tạo ra - đó chính là vọng tưởng. Ví dụ: Khi đang đọc sách, trong đầu bỗng tự vụt ra một câu hát.
Vọng tưởng là trạng thái khi đang tập trung làm một việc gì đó, nhưng trong đầu bất chợt xuất hiện hình ảnh, suy nghĩ khác (ảnh minh họa)
Nguyên nhân vọng tưởng xuất hiện
1. Do tồn dư từ tiền kiếp sang kiếp này
Trong tiền kiếp, chúng ta đã từng tạo tác rất nhiều việc, thậm chí là làm những điều ác kịch liệt như sát nhân, hại vật,... Tất cả những hành động đó đều được lưu trữ trong tàng thức. Khi chúng ta chuyển sinh, tàng thức đó tiếp tục mang sang kiếp này, khi đủ duyên thì mới xuất hiện. Và đó chính là một nguồn hình thành vọng tưởng.
2. Do sáu căn tiếp xúc với sáu trần
Ngay trong đời này, khi sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) tiếp xúc với sáu trần (sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp) thì sinh ra những tư duy, suy nghĩ. Chúng ta sẽ ghi nhớ những cảm xúc, cảm thọ về việc đó. Khi đã ghi nhận, nó vọng lại, khiến chúng ta bị vọng tưởng. Đây là nguyên nhân chính.
Ví dụ, buổi sáng làm gì thì buổi tối nghĩ đến và mơ thấy điều đó; hoặc khi lo lắng về một vấn đề gì thì tâm cũng bị suy nghĩ, vọng tưởng đến.
Trong việc học và tiếp nhận thông tin, chúng ta phải biết chọn lọc có chủ đích (ảnh minh họa)
3 cách diệt trừ vọng tưởng hiệu quả
1. Nhận diện vọng tưởng và định hướng suy nghĩ
Khi có các suy nghĩ vẩn vơ, không rõ mục đích tự nhiên khởi lên, chúng ta phải nhận diện để không theo nó.
Cần biết rằng, đầu óc, tâm trí chúng ta không bao giờ ngừng suy nghĩ. Khi không làm gì, chúng ta cũng tự nhiên khởi lên những vọng tưởng. Đức Phật từng dạy rằng, dòng thức không lúc nào ngừng trôi chảy. Tức là dòng thức của chúng ta liên tục diễn ra, chỉ có bậc Thánh mới có thể ngừng được. Vì vậy, điều chúng ta có thể làm là định hướng cho dòng suy nghĩ đó. Đây gọi là “như lý tác ý” - tức là hướng theo những chân lý giải thoát, giúp thoát khỏi những việc ác, để tâm trí không có thời gian nghĩ đến việc bất thiện nữa.
2. Tiếp nhận thông tin một cách chọn lọc và có chủ đích
Ngày nay, trong thời đại ngày càng phát triển, thông tin ngập tràn trên mạng xã hội. Chúng ta phải nạp, tiếp xúc với nhiều thông tin, có thể gây ra loạn tưởng, lo lắng, trầm cảm, tự kỷ,...
Bởi vậy, đối với những người vọng tưởng nặng, chúng ta nên hạn chế nhân duyên vào mạng miên man, liên tục. Ví dụ, nếu vào mạng để tìm kiếm thông tin hữu ích, đọc sách thì tốt. Nhưng nếu để tâm chạy theo những thứ linh tinh thì chỉ khiến ta có thêm nhiều vọng tưởng không lợi ích.
Trong việc học và tiếp nhận thông tin, chúng ta phải biết chọn lọc có chủ đích. Khi sức khỏe tinh thần chưa mạnh thì càng phải biết cẩn trọng, chỉ “nuôi dưỡng” tâm bằng những điều lành mạnh.
3. Tìm hiểu và thực hành thiền
Thiền định chính là phương pháp giúp dứt trừ vọng tưởng. Năm xưa, các bậc Thánh Tăng - đệ tử của Đức Phật cũng đều tu thiền định mà dứt trừ được vọng tưởng, có được Thánh trí (trí tuệ Như Lai). Trí tuệ ấy vô cùng tuyệt vời; muốn biết hay thấy điều gì, các Ngài đều làm được. Thiền sẽ giúp cho tâm trí của chính ta được quân bình, mạnh khỏe và có thêm sức sống.
Tất nhiên, khi tìm hiểu về thiền, nhất thiết cũng phải tìm được bậc thầy có kinh nghiệm hướng dẫn; không phải pháp thiền nào cũng học được. Bởi có những pháp thiền khiến cho người học bị loạn tâm, vô cùng nguy hiểm. Vì vậy, chúng ta nên học đúng Pháp thiền của Phật giáo - là chân thiền để chuyển hóa tâm bệnh cho chúng sinh.
Xem thêm: Thiền là gì? Tìm hiểu 02 phương pháp thiền hiệu quả trong đạo Phật
Thiền định chính là phương pháp giúp dứt trừ vọng tưởng
Trên đây là những lời chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về vọng tưởng và cách chuyển hóa một cách hiệu quả. Khi hiểu rõ bản chất của vọng tưởng và chủ động thực hành các phương pháp giúp tâm an định, chúng ta sẽ dần lấy lại được sự tập trung, giảm phiền não, vun bồi trí tuệ sáng suốt trong đời sống hằng ngày.
Mong rằng, mỗi người hãy kiên trì quan sát tâm mình, nuôi dưỡng những suy nghĩ đúng đắn và chọn lọc tiếp xúc với thông tin lành mạnh; từ đó giúp cuộc sống trở nên an lạc hơn.
Phật Pháp và đời sống🞄 13/02/2026
Khi mùa Xuân gõ cửa, những bản nhạc Tết lại rộn ràng khiến cho ngày xuân trở nên ấm áp, mang màu sắc tươi sáng của ngày đoàn viên đầy ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống 🞄 13/02/2026
Khi mùa Xuân gõ cửa, những bản nhạc Tết lại rộn ràng khiến cho ngày xuân trở nên ấm áp, mang màu sắc tươi sáng của ngày đoàn viên đầy ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống🞄 12/02/2026
Lễ tạ đất là nghi thức thể hiện lòng tri ân đối với các vị chư Thần đã bảo hộ gia đình bình an suốt một năm và mong cầu được hộ trì trong năm mới.
Phật Pháp và đời sống 🞄 12/02/2026
Lễ tạ đất là nghi thức thể hiện lòng tri ân đối với các vị chư Thần đã bảo hộ gia đình bình an suốt một năm và mong cầu được hộ trì trong năm mới.
Phật Pháp và đời sống🞄 02/02/2026
"Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" là nét đẹp văn hóa nhắc nhở về sự tiết kiệm và gắn kết tình cảm gia đình.
Phật Pháp và đời sống 🞄 02/02/2026
"Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" là nét đẹp văn hóa nhắc nhở về sự tiết kiệm và gắn kết tình cảm gia đình.
Phật Pháp và đời sống🞄 01/02/2026
Mỗi khi đi chùa, nhiều người thường băn khoăn về những điều kiêng kỵ vì sợ phạm vào sai lầm. Dưới đây là 6 lưu ý quan trọng cho người đi lễ chùa.
Phật Pháp và đời sống 🞄 01/02/2026
Mỗi khi đi chùa, nhiều người thường băn khoăn về những điều kiêng kỵ vì sợ phạm vào sai lầm. Dưới đây là 6 lưu ý quan trọng cho người đi lễ chùa.
Bài viết Phật giáo🞄 21/01/2026
Ông Công ông Táo thực chất là chư Thiên, chư Thần hộ trì. Đạo Phật dạy cách cúng ông Công ông Táo để được gia hộ, tăng phúc lộc.
Bài viết Phật giáo 🞄 21/01/2026
Ông Công ông Táo thực chất là chư Thiên, chư Thần hộ trì. Đạo Phật dạy cách cúng ông Công ông Táo để được gia hộ, tăng phúc lộc.
Phật Pháp và đời sống🞄 16/01/2026
Tỉa chân nhang là hình thức bao sái (làm sạch) bát hương, giúp duy trì sự thanh tịnh, sạch sẽ cho ban thờ.
Phật Pháp và đời sống 🞄 16/01/2026
Tỉa chân nhang là hình thức bao sái (làm sạch) bát hương, giúp duy trì sự thanh tịnh, sạch sẽ cho ban thờ.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Hình nhân thế mạng là hình người giả được dùng trong nghi lễ cúng tế để giải hạn, nhưng điều này không đúng sự thật. Đức Phật dạy cách để sống thọ, được an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Hình nhân thế mạng là hình người giả được dùng trong nghi lễ cúng tế để giải hạn, nhưng điều này không đúng sự thật. Đức Phật dạy cách để sống thọ, được an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Trả nợ tào quan được dân gian quan niệm là trả nợ tiền kiếp bằng việc: cúng tế, đốt vàng mã,... Nhưng điều này không đúng. Thực hành lời Phật dạy để được hết khổ, an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Trả nợ tào quan được dân gian quan niệm là trả nợ tiền kiếp bằng việc: cúng tế, đốt vàng mã,... Nhưng điều này không đúng. Thực hành lời Phật dạy để được hết khổ, an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Tết tụng kinh Tam Bảo, kinh Điềm Lành,... hoặc những bài kinh phù hợp với nhận thức của mình để được may mắn, phúc lành trong năm.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Tết tụng kinh Tam Bảo, kinh Điềm Lành,... hoặc những bài kinh phù hợp với nhận thức của mình để được may mắn, phúc lành trong năm.
Bài viết Phật giáo🞄 15/01/2026
Hướng dẫn cúng giao thừa chuẩn nhất năm 2026: Nghi thức đơn giản mà vẫn đầy đủ, giúp gia đình được nhiều may mắn, tài lộc.
Bài viết Phật giáo 🞄 15/01/2026
Hướng dẫn cúng giao thừa chuẩn nhất năm 2026: Nghi thức đơn giản mà vẫn đầy đủ, giúp gia đình được nhiều may mắn, tài lộc.
Bài viết Phật giáo🞄 15/01/2026
Tết Thanh minh là dịp lễ tảo mộ, tri ân tổ tiên vào tháng 3 Âm lịch. Cúng lễ chuẩn nghi thức đạo Phật giúp người mất siêu thoát, gia đạo bình an.
Bài viết Phật giáo 🞄 15/01/2026
Tết Thanh minh là dịp lễ tảo mộ, tri ân tổ tiên vào tháng 3 Âm lịch. Cúng lễ chuẩn nghi thức đạo Phật giúp người mất siêu thoát, gia đạo bình an.
Bài viết Phật giáo🞄 12/01/2026
Mừng thọ là dịp để con cháu bày tỏ sự kính trọng, biết ơn với ông bà, cha mẹ. Theo lời Phật dạy, con cháu nên bố thí, không sát sinh,... sẽ giúp các cụ sống lâu.
Bài viết Phật giáo 🞄 12/01/2026
Mừng thọ là dịp để con cháu bày tỏ sự kính trọng, biết ơn với ông bà, cha mẹ. Theo lời Phật dạy, con cháu nên bố thí, không sát sinh,... sẽ giúp các cụ sống lâu.
Phật Pháp và đời sống🞄 08/01/2026
Hiểu về các phong tục ngày Tết sẽ giúp bạn và gia đình đón Tết sum vầy, tràn ngập hạnh phúc và khởi đầu năm mới được thuận lợi.
Phật Pháp và đời sống 🞄 08/01/2026
Hiểu về các phong tục ngày Tết sẽ giúp bạn và gia đình đón Tết sum vầy, tràn ngập hạnh phúc và khởi đầu năm mới được thuận lợi.
Phật Pháp và đời sống🞄 06/01/2026
Hái lộc đầu xuân là việc ngắt cành non, chồi biếc từ chùa với mong ước rước may mắn về nhà.
Phật Pháp và đời sống 🞄 06/01/2026
Hái lộc đầu xuân là việc ngắt cành non, chồi biếc từ chùa với mong ước rước may mắn về nhà.
Phật Pháp và đời sống🞄 05/01/2026
Tứ hành xung được quan niệm là 4 nhóm con giáp xung khắc, gây mâu thuẫn,... Nhưng đạo Phật dạy điều này không đúng, mà làm thiện, tạo phước sẽ được hòa hợp, an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 05/01/2026
Tứ hành xung được quan niệm là 4 nhóm con giáp xung khắc, gây mâu thuẫn,... Nhưng đạo Phật dạy điều này không đúng, mà làm thiện, tạo phước sẽ được hòa hợp, an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 05/01/2026
Một người phụ nữ có phẩm hạnh sẽ được tôn trọng, yêu quý và gặt hái nhiều điều tốt đẹp trong đời này lẫn đời sau.
Phật Pháp và đời sống 🞄 05/01/2026
Một người phụ nữ có phẩm hạnh sẽ được tôn trọng, yêu quý và gặt hái nhiều điều tốt đẹp trong đời này lẫn đời sau.
Phật Pháp và đời sống🞄 04/01/2026
Hướng dẫn cách làm bánh chưng chay xanh dẻo, thơm ngon chuẩn vị truyền thống. Công thức đơn giản, chi tiết từng bước cho mâm cỗ Tết thêm ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống 🞄 04/01/2026
Hướng dẫn cách làm bánh chưng chay xanh dẻo, thơm ngon chuẩn vị truyền thống. Công thức đơn giản, chi tiết từng bước cho mâm cỗ Tết thêm ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống🞄 03/01/2026
Hoa đào, hoa mai là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, trải qua bao thời gian khắc nghiệt nhưng sức sống vẫn tràn đầy, mang sắc xuân tô điểm cho đời.
Phật Pháp và đời sống 🞄 03/01/2026
Hoa đào, hoa mai là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, trải qua bao thời gian khắc nghiệt nhưng sức sống vẫn tràn đầy, mang sắc xuân tô điểm cho đời.
Phật Pháp và đời sống🞄 01/01/2026
Tinh tấn là chăm chỉ, chuyên cần, cố gắng, bền bỉ, kiên trì, quyết tâm không ngừng nghỉ; trong đó, tinh là trong sạch, cốt lõi, tinh chuyên nhất và tấn là vươn lên, nâng cao, nâng tầm
Phật Pháp và đời sống 🞄 01/01/2026
Tinh tấn là chăm chỉ, chuyên cần, cố gắng, bền bỉ, kiên trì, quyết tâm không ngừng nghỉ; trong đó, tinh là trong sạch, cốt lõi, tinh chuyên nhất và tấn là vươn lên, nâng cao, nâng tầm
