Ngày 25/10/2019
Học từ con rùa nước: Giữ gìn phẩm hạnh, sự tỉnh thức để tiến đạo
Ngày 25/10/2019
Mục lục [Hiện]
Trong kinh Mi Tiên Vấn Đáp, Câu 183 Về Con Rùa Nước, Đại đức Na Tiên đã chỉ ra 5 bài học sâu sắc từ con rùa nước – một loài vật tưởng như bình dị nhưng lại ẩn chứa những triết lý quý báu về phẩm hạnh, sự tỉnh thức cho người tu đạo.
Học con rùa nước, chúng ta sẽ giữ được phẩm hạnh, toàn vẹn lý tưởng tu, bảo vệ bản thân trước ngoại cảnh để sống an lành và vững bước trên hành trình tu học. Xin mời các bạn cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây!
Trú ngụ nơi tâm từ bi - cõi mát mẻ, an lành cho vị hành giả
Điều thứ nhất, Đại đức Na Tiên nói: “Thế giới của rùa ở trong nước, là nơi mát mẻ. Bậc hành giả cũng thế, nên ở trong cõi từ bi trú, là cõi mát mẻ an lành; và nên rải tâm từ ấy đến cho tất cả chúng sanh, không được thù hại ai, không gây oan trái, oán độc với ai.”
Ở đây, chúng ta học từ con rùa nước, nó trú ngụ ở những chỗ mát mẻ, người tu học Phật cũng trú chỗ mát mẻ, đó chính là tâm từ bi.
Tâm từ bi làm mát mẻ cho tất cả những người ở xung quanh. Chúng ta cần tu tập tâm từ bi biến mãn - một phương, bốn phương, mười phương. Từ bi không chỉ với người ở gần mà cả người ở xa, cả muôn loài.
Từ bi bản chất là tình yêu thương được trí tuệ (trí tuệ Bát Nhã) soi sáng, dẫn dắt. Khi được trí tuệ soi sáng, tình yêu thương không phải là ái chấp, chấp ngã; còn khi yêu thương mà không có trí tuệ, tình yêu thương đó gọi là ái chấp, hữu ngã. Khi tu học Phật Pháp, chúng ta cần làm cho tâm từ bi tăng trưởng, dần dần gương mặt chúng ta phúc hậu hơn.
Tu tâm từ bi đem an lành đến cho thế gian, dù ở đâu cũng đem đến an lạc, mát lành trong tâm hồn của chúng ta, từ đó, chúng ta không oán ai thù ai. Tức là, người tu học Phật dần dần bớt giận, bớt thù. Năng lực từ bi rất lớn, nó sẽ bảo vệ chúng ta. Người tu tập được tâm từ bi thì không ai hại được; cho đến cả quỷ thần, ác thần, phi nhân cũng không hại được.
Trong Đại tạng kinh Việt Nam, Tăng Chi Bộ kinh, Chương tám: Tám Pháp, Phẩm Từ, Đức Phật có dạy về 8 lợi ích của người tu tập và làm sung mãn từ tâm giải thoát..., đó là: ngủ được an lạc, dậy được an lạc, không thấy ác mộng, được người ái mộ, được phi nhân ái mộ, được chư Thiên hộ trì, lửa hay thuốc độc hay kiếm không gia hại, nếu không thông đạt thượng vị, đạt được Phạm Thiên giới.
Biết lợi ích của tâm từ, tất cả chúng ta đều phải tu tập, càng tu tập càng mát mẻ, an lành, nhiều yêu thương.
Vị hành giả khi gặp phiền não cần lặn vào trong cảnh thiền
Điều thứ hai, Đại đức Na Tiên nói: “Rùa ở trong nước, chìm trong nước, thỉnh thoảng ló đầu lên khỏi mặt nước; nếu thấy có gì nguy hiểm thì rùa cảnh giác, lặn xuống ngay. Vị tỳ khưu (tỳ kheo) tu tập cũng hằng như thế, khi thấy phiền não đến thì phải tức khắc lặn vào trong thiền cảnh của mình.”
Con rùa trong nước, thỉnh thoảng ngó lên khỏi mặt nước, thấy nguy hiểm nó cảnh giác, lặn xuống ngay. Vị hành giả cũng cần học điều đó, trên bước đường tu nếu gặp phiền não xâm nhập, tấn công thì phải lặn ngay vào trong cảnh thiền, nhớ tu tứ niệm xứ, thiền định, lặn ngay vào đó là yên tâm nhất.
Để thắng được những dục vọng trong tâm không dễ, chúng ta phải thường xuyên thiền quán. Vì thiền quán là thuốc trị bệnh, nhờ nó mà chúng ta nhẹ những niệm phiền não trong tâm. Nếu không quán, chúng ta không thể giữ vững được tâm mình.
Chư Tăng thiền hành diệt từ phiền não
Khi ở nơi an toàn, hành giả có thể nghỉ ngơi nhưng luôn giữ tỉnh giác
Điều thứ ba, Đại đức Na Tiên nói: “Khi rùa lên khỏi mặt nước, nếu thấy không có người hoặc thú thì rùa nằm phơi mình trên bãi một cách an toàn. Tương tự thế, vị tỳ khưu tu tập chánh niệm chỗ yên tịnh, thanh vắng; khi cảm thấy an toàn không sợ ngoại trần quấy nhiễu, có thể đem tâm ra khỏi các oai nghi, nghỉ ngơi chút ít nhưng mà cũng phải thường trực tỉnh giác.”
Một vị hành giả nếu đã ở chỗ rất an toàn, không có trần cảnh quấy nhiễu, có thể nghỉ ngơi một chút nhưng trong sự tỉnh giác. Vì nếu chú tâm suốt ngày với đề mục quán cũng rất căng thẳng, theo dõi tâm căng thẳng quá cũng không tốt, không tiến đạo được, phải biết điều hòa.
Khi đã ở chỗ an toàn, chư Tăng có thể nghỉ ngơi một chút nhưng trong sự tỉnh giác
Vị hành giả tu hành phải trốn khỏi danh lợi thế gian
Điều thứ tư, Đại đức Na Tiên nói: “Rùa thường đào lỗ trong bùn, trong đất, hoặc trong các kẹt đá để ở; là vì chỗ ấy không có ai quấy nhiễu, xâm hại. Bậc sa môn hành Tứ niệm xứ cũng y như thế, phải trốn khỏi lợi lộc, tiếng khen của thế gian... vào ẩn trong hang sâu, động vắng thì khỏi sợ nguy hiểm. Đúng như đại đức Upasena đã thuyết: "Bậc xuất gia phạm hạnh phải biết xa lìa nơi ồn ào, huyên náo... tìm chỗ ẩn cư miền cô quạnh như hoang thú giữa rừng sâu."
Con rùa thường đào lỗ trong bùn, trong đất hoặc trong kẽ đá để ở vì không có ai quấy nhiễu, phá hoại. Vị tu hành Tứ niệm xứ cũng thế, phải trốn khỏi lợi lộc, tiếng khen của thế gian, tức là rời khỏi danh văn lợi dưỡng.
Nếu mắc vào danh văn lợi dưỡng sẽ rất nguy hiểm. Người tu hành phải tránh xa danh văn lợi dưỡng, phải biết sợ tất cả những điều ấy. Nếu đam mê, lấy danh văn lợi dưỡng là mục đích tu thì đã sai lầm, điều ấy sẽ phá nát cuộc đời tu. Trong tâm chúng ta phải xem danh lợi một cách nhẹ nhàng, dính mắc vào chỉ là gánh nặng; nếu phải gánh thì gánh để vì lợi ích chúng sinh.
Chúng ta phải hiểu, cái thân còn không mang được, không giữ được thì có cái gì của chúng ta. Chúng ta chỉ mượn thân này để học đạo, làm lợi ích cho chúng sinh. Chúng ta sống, vẫn làm việc, cống hiến, phục hết sức mình nhưng không dính mắc, không tham đắm vào danh văn lợi dưỡng.
Chư Tăng xa lìa nơi ồn ào náo nhiệt, ẩn cư trong rừng để tu tập
Khi thấy lục trần nguy hiểm, vị hành giả thu rút lục căn vào trong thiền định hoặc thiền quán
Điều thứ năm, Đại đức Na Tiên nói: “Phàm khi thấy người, thú hoặc cái gì có vẻ nguy hiểm, rùa thường thu gọn đầu và bốn chân vào trong chiếc vỏ bọc của mình, nằm yên lặng như thế để tự bảo vệ sự an toàn. Hành giả tu tập chỉ tịnh và quán minh cũng nên bắt chước như rùa. Lúc nào thấy lục trần (sắc, thanh, hương, vị, xúc pháp) - có vẻ nguy hại, liền thu rút lục căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) vào trong đề mục thiền định hoặc thiền quán để bảo vệ cho sa môn hạnh của mình. Đúng như lời Đức Phật dạy: "Tỳ khưu là bậc tiến tu thoát khổ, nếu có khởi tâm thì đừng nên để cho dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy xâm chiếm; đừng nên để rơi vào cái bẫy tà kiến, khinh bỉ hoặc châm biếm kẻ khác. Không như vậy thì hoàn toàn thu rút lục căn, như con rùa nằm trốn cái đầu và bốn chân trong chiếc mu của nó."
Con rùa khi gặp vật nguy hiểm, nó rút cả chân và đầu lại vào trong mai - bộ phận rất cứng, an toàn. Vị hành giả tu tập chỉ tịnh, quán minh cũng nên bắt chước, lúc nào thấy lục trần có vẻ nguy hiểm, nguy hại liền thu rút lục căn trong đề mục quán thiền định để bảo vệ cho sa môn hạnh.
Chúng ta khởi tâm, khởi ý nghĩ, tính toán công việc này, công việc kia; đừng để dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy xâm chiếm, điều khiển chúng ta. Dục tư duy là tư duy về tham dục; sân tư duy là những suy nghĩ về sân hận, báo thù; hại tư duy là những tư duy làm tổn hại chúng sinh; những tâm đó thường xuyên nấp ở tạng thức của chúng ta. Chúng ta khởi suy nghĩ là nó bám theo ngay, chi phối niệm của chúng ta và từ đó bị rơi vào bẫy tà kiến, rồi rơi vào các niệm điên đảo, đau khổ. Học con rùa, khi bị niệm như thế, chúng ta phải quay về đề mục thiền quán tu tập của bản thân, quay về Tứ niệm xứ đang tu tập, chỗ đó rất an toàn cho vị hành giả tu học Phật.
Chư Tăng thực hành thiền định
Trên đây là chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về năm điều học từ con rùa trong kinh Mi Tiên Vấn Đáp, từ đó, chúng ta nên áp dụng vào cuộc sống bảo vệ bản thân trước phiền não, nguy hiểm; đồng thời giữ được phẩm hạnh, lý tưởng tu hành. Chúc quý vị được an lành, tiến đạo trên bước đường tu tập của mình.
Phật Pháp và đời sống🞄 24/10/2026
Cung kính là đức tính đi liền với tâm khiêm hạ, giúp diệt trừ được rất nhiều bất thiện tâm, được phước lành về tuổi thọ, sắc đẹp, an lạc,...
Phật Pháp và đời sống 🞄 24/10/2026
Cung kính là đức tính đi liền với tâm khiêm hạ, giúp diệt trừ được rất nhiều bất thiện tâm, được phước lành về tuổi thọ, sắc đẹp, an lạc,...
Phật Pháp và đời sống🞄 23/10/2026
Khám phá 2 bài học từ con quạ theo kinh Mi Tiên Vấn Đáp giúp làm chủ tâm thức, rèn luyện sự tập trung và gieo trồng lòng biết ơn để cuộc sống an lạc hơn.
Phật Pháp và đời sống 🞄 23/10/2026
Khám phá 2 bài học từ con quạ theo kinh Mi Tiên Vấn Đáp giúp làm chủ tâm thức, rèn luyện sự tập trung và gieo trồng lòng biết ơn để cuộc sống an lạc hơn.
Phật Pháp và đời sống🞄 22/10/2026
Thánh cầu là tìm kiếm điều không sinh, không già, tìm cầu sự bất tử, Niết bàn; trái lại, phi Thánh cầu là sự tham đắm, tìm cầu những điều bị sinh, già, bệnh, chết.
Phật Pháp và đời sống 🞄 22/10/2026
Thánh cầu là tìm kiếm điều không sinh, không già, tìm cầu sự bất tử, Niết bàn; trái lại, phi Thánh cầu là sự tham đắm, tìm cầu những điều bị sinh, già, bệnh, chết.
Phật Pháp và đời sống🞄 21/10/2026
3 bài học cốt lõi từ loài nai đó là: biết chủ động tìm điều kiện thuận lợi để rèn luyện, kiên quyết không quay lại nơi gây ra phiền não và tự biết phòng hộ tâm mình.
Phật Pháp và đời sống 🞄 21/10/2026
3 bài học cốt lõi từ loài nai đó là: biết chủ động tìm điều kiện thuận lợi để rèn luyện, kiên quyết không quay lại nơi gây ra phiền não và tự biết phòng hộ tâm mình.
Phật Pháp và đời sống🞄 19/10/2026
Qua hình ảnh con đỉa, bài viết mang đến thông điệp về tinh thần kiên trì, giúp ta thêm bền bỉ khi theo đuổi mục tiêu chí thiện và lý tưởng tu tập trong cuộc sống.
Phật Pháp và đời sống 🞄 19/10/2026
Qua hình ảnh con đỉa, bài viết mang đến thông điệp về tinh thần kiên trì, giúp ta thêm bền bỉ khi theo đuổi mục tiêu chí thiện và lý tưởng tu tập trong cuộc sống.
Phật Pháp và đời sống🞄 19/10/2026
Lời thô ác là những lời nói chưa được tinh luyện, gây đau khổ cho mình và mọi người. Xa lìa nói thô ác được 8 phúc báu: được tin tưởng, yêu quý, không ai chê trách,...
Phật Pháp và đời sống 🞄 19/10/2026
Lời thô ác là những lời nói chưa được tinh luyện, gây đau khổ cho mình và mọi người. Xa lìa nói thô ác được 8 phúc báu: được tin tưởng, yêu quý, không ai chê trách,...
Phật Pháp và đời sống🞄 06/10/2026
Ba bài học trí tuệ từ đặc tính tự nhiên của con rắn sẽ giúp chúng ta biết cách bảo vệ và làm chủ bản thân, cũng như bình thản vượt qua biến động cuộc đời.
Phật Pháp và đời sống 🞄 06/10/2026
Ba bài học trí tuệ từ đặc tính tự nhiên của con rắn sẽ giúp chúng ta biết cách bảo vệ và làm chủ bản thân, cũng như bình thản vượt qua biến động cuộc đời.
Phật Pháp và đời sống🞄 28/9/2026
Khám phá 2 bài học từ loài chim cu qua kinh Mi Tiên Vấn Đáp: Quyết tâm dùng trí tuệ tiêu diệt “kẻ thù” vô minh và phòng hộ tâm trước phiền não cuộc sống.
Phật Pháp và đời sống 🞄 28/9/2026
Khám phá 2 bài học từ loài chim cu qua kinh Mi Tiên Vấn Đáp: Quyết tâm dùng trí tuệ tiêu diệt “kẻ thù” vô minh và phòng hộ tâm trước phiền não cuộc sống.
Phật Pháp và đời sống🞄 25/9/2026
Nói dối là nói sai sự thật, khiến bản thân và người xung quanh đau khổ. Xa lìa nói dối được 8 phúc báu thù thắng: được tin phục, kính mến, trí tuệ, an vui,...
Phật Pháp và đời sống 🞄 25/9/2026
Nói dối là nói sai sự thật, khiến bản thân và người xung quanh đau khổ. Xa lìa nói dối được 8 phúc báu thù thắng: được tin phục, kính mến, trí tuệ, an vui,...
Phật Pháp và đời sống🞄 20/9/2026
Nói thêu dệt là đơm đặt khiến sai lệch bản chất vấn đề, gây đổ vỡ, đau khổ. Chúng ta cần xa lìa lời nói thêu dệt, để được mọi người thương mến, có trí tuệ,...
Phật Pháp và đời sống 🞄 20/9/2026
Nói thêu dệt là đơm đặt khiến sai lệch bản chất vấn đề, gây đổ vỡ, đau khổ. Chúng ta cần xa lìa lời nói thêu dệt, để được mọi người thương mến, có trí tuệ,...
Phật Pháp và đời sống🞄 14/9/2026
2 vị Tỳ kheo sống không phóng dật, biết thiểu dục tri túc và đều đắc đạo. Sự kiện này sẽ giúp mỗi người rút ra bài học về sự tinh tấn, từ đó có thể hướng đến Thánh quả.
Phật Pháp và đời sống 🞄 14/9/2026
2 vị Tỳ kheo sống không phóng dật, biết thiểu dục tri túc và đều đắc đạo. Sự kiện này sẽ giúp mỗi người rút ra bài học về sự tinh tấn, từ đó có thể hướng đến Thánh quả.
Phật Pháp và đời sống🞄 14/9/2026
Học từ cái dù: Bí quyết dùng trí tuệ và giới đức làm “mái che” vững chắc cho nội tâm, giúp ngăn chặn phiền não, tà kiến và chuyển hóa “tâm bệnh” hiệu quả.
Phật Pháp và đời sống 🞄 14/9/2026
Học từ cái dù: Bí quyết dùng trí tuệ và giới đức làm “mái che” vững chắc cho nội tâm, giúp ngăn chặn phiền não, tà kiến và chuyển hóa “tâm bệnh” hiệu quả.
Phật Pháp và đời sống🞄 08/9/2026
Tu tập là quá trình nghe học giáo lý nhà Phật để hiểu lời dạy của Đức Phật; từ đó biết cách ứng dụng, thực hành giúp đời sống được tự tại, an nhiên hơn.
Phật Pháp và đời sống 🞄 08/9/2026
Tu tập là quá trình nghe học giáo lý nhà Phật để hiểu lời dạy của Đức Phật; từ đó biết cách ứng dụng, thực hành giúp đời sống được tự tại, an nhiên hơn.
Phật Pháp và đời sống🞄 03/9/2026
Tham dục là những ham muốn của chúng ta về ngũ dục lạc ở trần gian. Bản chất của ham muốn này là sự thiêu đốt, từ đó dẫn chúng ta tới chỗ đau khổ.
Phật Pháp và đời sống 🞄 03/9/2026
Tham dục là những ham muốn của chúng ta về ngũ dục lạc ở trần gian. Bản chất của ham muốn này là sự thiêu đốt, từ đó dẫn chúng ta tới chỗ đau khổ.
Phật Pháp và đời sống🞄 13/7/2026
Mâu thuẫn gia đình xuất phát từ khoảng cách thế hệ, sự bám chấp vào cái “tôi” ích kỷ và những nhân bất thiện đã gieo trong quá khứ.
Phật Pháp và đời sống 🞄 13/7/2026
Mâu thuẫn gia đình xuất phát từ khoảng cách thế hệ, sự bám chấp vào cái “tôi” ích kỷ và những nhân bất thiện đã gieo trong quá khứ.
Phật Pháp và đời sống🞄 24/6/2026
Theo góc nhìn đạo Phật, nỗi sợ ma, hay sợ bóng tối là một cảm thọ sinh ra trong tâm khiến chúng ta phát sinh những tưởng tượng ma quỷ.
Phật Pháp và đời sống 🞄 24/6/2026
Theo góc nhìn đạo Phật, nỗi sợ ma, hay sợ bóng tối là một cảm thọ sinh ra trong tâm khiến chúng ta phát sinh những tưởng tượng ma quỷ.
Phật Pháp và đời sống🞄 22/6/2026
Không trộm cắp chỉ hành vi không lấy đồ của người nếu không được họ đồng ý. Nhờ thực hành tâm này, ta sẽ nhận được sự yêu quý, tán thán của mọi người.
Phật Pháp và đời sống 🞄 22/6/2026
Không trộm cắp chỉ hành vi không lấy đồ của người nếu không được họ đồng ý. Nhờ thực hành tâm này, ta sẽ nhận được sự yêu quý, tán thán của mọi người.
Phật Pháp và đời sống🞄 20/6/2026
Phước báu đem lại cho ta nhiều sự tốt đẹp, may mắn trong cuộc sống. Để tạo phước báu mỗi ngày, ta nên tu học Phật Pháp, nuôi dưỡng tâm cung kính,..
Phật Pháp và đời sống 🞄 20/6/2026
Phước báu đem lại cho ta nhiều sự tốt đẹp, may mắn trong cuộc sống. Để tạo phước báu mỗi ngày, ta nên tu học Phật Pháp, nuôi dưỡng tâm cung kính,..
Bài viết Phật giáo🞄 18/6/2026
Các gia đình thường chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ để bày tỏ lòng thành dâng lên cúng Phật, các vị Thần linh và gia tiên.
Bài viết Phật giáo 🞄 18/6/2026
Các gia đình thường chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ để bày tỏ lòng thành dâng lên cúng Phật, các vị Thần linh và gia tiên.
