Chứng ảo tưởng: Nguyên nhân và 7 cách khắc phục để cuộc sống bình an
21/02/2025
Ảo tưởng là thường hay suy nghĩ viển vông, xa rời thực tế; đôi khi khiến chúng ta trở nên lố bịch. Áp dụng 7 cách để thoát khỏi ảo tưởng theo lời Phật dạy...
21/02/2025
Mục lục [Ẩn]
Ảo tưởng khiến chúng ta có những lời nói, hành động xa rời thực tế. Khi ảo tưởng kéo dài, chúng ta dễ rơi vào trạng thái thất vọng, suy sụp, bất mãn khi thực tế không như mong đợi. Điều này có thể dẫn đến tâm lý tự ti, lo âu và thậm chí là đau khổ, mệt mỏi.
Vậy ảo tưởng là gì? Nguyên nhân và cách khắc phục chứng ảo tưởng để tâm an, trí sáng, mọi việc được thành tựu, cuộc sống trở nên hạnh phúc. Xin mời quý vị cùng tham khảo bài viết dưới đây.
Ảo tưởng là gì?
Những người bị ảo tưởng thường hay suy nghĩ viển vông, xa rời thực tế. Nếu không nhận ra đó là ảo tưởng, chúng ta sẽ có những hành động khiến người khác buồn cười và đôi khi còn trở nên lố bịch.
Những người bị ảo tưởng thường hay suy nghĩ viển vông, xa rời thực tế (ảnh minh họa)
Những biểu hiện của ảo tưởng và tác hại
Nhiều khi, chúng ta mắc bệnh ảo tưởng về bản thân như ảo tưởng mình đẹp trai. Khi đó, có thể chúng ta sẽ coi thường, chê bai người khác. Chúng ta đòi hỏi phải yêu được những cô gái đẹp, giàu có, giỏi giang thì mới xứng tầm. Chúng ta thường tôn mình lên, đề cao về dung sắc và tài năng khiến có những suy nghĩ không thực tế.
Vì chúng ta ảo tưởng về khả năng của bản thân, cho nên nghĩ rằng mình sẽ làm tốt và hoàn thành được các việc. Vì vậy, chúng ta thiếu đi sự lắng nghe, thiếu đức tính khiêm nhường và kết quả nhận được không được như mong đợi. Sau đó, dần dần chúng ta bị mọi người coi thường. Đó chính là tác hại của hội chứng ảo tưởng.
Nguyên nhân dẫn đến ảo tưởng
Thứ nhất, ảo tưởng xuất phát từ tâm ngã mạn và coi thường người khác. Ví dụ, chúng ta làm được một việc thì sinh tâm ngã mạn, khinh thường người khác. Cho nên, chúng ta sẽ không tôn trọng thầy dạy mình, không lắng nghe sự đóng góp ý kiến của người khác.
Bên cạnh đó, khi chúng ta ngã mạn thì sẽ sinh ra tâm đố kỵ. Khi cho rằng mình giỏi, không muốn người khác giỏi hơn, chúng ta có thể đi nói xấu hoặc có những hành động ác hại khiến danh tiếng của họ bị tổn giảm, không được danh tiếng như mình.
Ảo tưởng xuất phát từ tâm ngã mạn, coi thường người khác (ảnh minh họa)
Thứ hai, xét theo quan điểm của đạo Phật, mọi sự việc xảy đến với chúng ta đều do nhân quả, nghiệp báo chi phối. Trong kinh Nhân Quả, Đức Phật dạy: “Tất cả nam nữ ở thế gian, giàu sang hay nghèo hèn, chịu khổ vô cùng hoặc hưởng phước vô lượng đều do nhân duyên từ trước mà cảm quả báo”.
Cho nên, chúng ta thấy rằng, những người bị ảo tưởng không nằm ngoài tác động của nhân quả, nghiệp báo. Có thể trong kiếp trước, chúng ta từng hứa hẹn viển vông với người khác; hay trong các mối quan hệ, chúng ta thường phóng đại về bản thân, màu mè, che giấu đi sự thật của mình khiến mọi người nghĩ mình rất tốt đẹp, quý báu, thành đạt, nhưng sự thật không phải vậy. Chúng ta làm vậy để lợi dụng hoặc lừa gạt người khác. Ví như chúng ta chỉ là công nhân nhưng lại phóng đại, thể hiện mình là giám đốc để lấy lòng tin của người khác.
Chúng ta có những lời nói, cách thể hiện ra bên ngoài bất nhất, không chung thực với sự thật hiện tại khiến mọi người mộng tưởng về mình. Đó cũng có thể là nguyên nhân khiến hiện tại chúng ta bị nhân quả chi phối, bị đổ vỡ trong công việc và tự huyễn hoặc, ảo tưởng về chính mình.
Cách thoát khỏi ảo tưởng
Thứ nhất, chúng ta nên thường tán thán những việc làm tốt đẹp của người khác.
Thứ hai, chúng ta nên lắng nghe ý kiến của mọi người.
Thứ ba, chúng ta nên tư duy sát thực để đánh giá bản thân một cách chân thật nhất.
Thứ tư, chúng ta nên thường khiêm tốn. Điều đó sẽ giúp chúng ta chuyển hóa được tư duy, suy nghĩ ảo tưởng, giúp có được thành công. Bởi khi nhìn thẳng vào bản thân, chúng ta sẽ nhận ra những khiếm khuyết; từ đó biết tu tập và học hỏi thêm để được tiến bộ. Bên cạnh đó, nếu biết lắng nghe, học hỏi những điều tốt đẹp, chúng ta sẽ sống bình đẳng, hòa nhập với mọi người. Đồng thời, chúng ta luôn cống hiến bằng đúng khả năng, sức lực của mình - đó cũng thể hiện sự tôn trọng người khác.
Trong nhà Phật có câu “Y Pháp bất y nhân” - tức là không y cứ vào người nói, mà căn cứ vào nội dung lời nói. Nếu người đó nói ra điều thiện, mang lại lợi ích cho bản thân và chúng sinh; chúng ta nên tán thán, thực hành. Hay trong bài kinh Chánh Tín, Đức Phật dạy: “Này các Ka-la-ma, chớ vội tin vì nghe truyền thuyết, chớ vội tin vì theo truyền thống, chớ vội tin vì được kinh điển truyền tụng, chớ vội tin vì lý luận siêu hình, chớ vội tin vì đúng theo một lập trường, chớ vội tin vì phù hợp với định kiến, chớ vội tin vì xuất phát từ nơi có uy quyền và chớ vội tin vì vị Sa môn nói ra những lời ấy là bậc đạo sư của mình”. Chúng ta phải biết lắng nghe, tư duy, thấy đó là việc thiện được người trí tán thán, mang lại lợi ích cho mình và cho người thì nên tin và thực hành. Khi thực hành thấy có kết quả, chúng ta có thể hướng dẫn cho mọi người làm theo.
Cho nên, nếu muốn thoát khỏi ảo tưởng, chúng ta nên rút kinh nghiệm những việc làm chưa tốt, nhìn nhận đúng khả năng của bản thân. Nếu chúng ta còn yếu kém thì nên tán thán, học hỏi những việc làm tốt của người.
Thứ năm, chúng ta bắt đầu sống thật, lên kế hoạch hằng ngày cho bản thân, cố gắng rèn luyện để trở nên chuyên nghiệp, trưởng thành và tốt đẹp hơn. Chúng ta không nên lập kế hoạch quá xa vời, mà lập kế hoạch cho ngày hôm sau và quyết tâm thực hiện, hoàn thành kế hoạch đã đề ra.
Thứ sáu, chúng ta nên chân thật sám hối. Sám hối những lỗi lầm, những lời nói, hành động đã từng khinh chê, ngã mạn, đố kỵ, ác hại người; hứa hẹn viển vông và tự phóng đại về bản thân khiến người khác ảo tưởng về mình. Cùng với đó là lợi dụng niềm tin của người để lừa gạt, dối trá,...
Như trong bài kinh Lương Hoàng Bảo Sám có đoạn: “Ác nghiệp và quả báo theo nhau, ảnh hưởng lẫn nhau, không sai mảy may, cho nên phải hết lòng sợ hãi, cố gắng chịu khổ mà sám hối”.
Xem thêm: Sám hối để tiêu trừ tội lỗi, tâm hồn thanh thản với 5 cách sau
Thứ bảy, chúng ta nên phát nguyện quy y Tam Bảo (Phật - Pháp - Tăng), chân thật tu tập và ứng dụng Phật Pháp vào đời sống; để thần trí trở lại bình thường, nhận được những chuyển hóa tốt đẹp và dần dần sẽ hết ảo tưởng. Bởi Phật Pháp rất đặc biệt, chuyển hóa được các bệnh về tâm cho chúng ta.
Như trong bài kinh Chuyện Pháp Tối Thượng, Đức Phật dạy:
“Ai quy y Ðức Phật,
Chánh Pháp và chư Tăng,
Ai dùng chánh tri kiến
Thấy được Bốn sự thật,
Thấy Khổ và Khổ tập,
Thấy sự khổ vượt qua,
Thấy đường Thánh tám ngành
Ðưa đến khổ não tận.
Thật quy y an ổn,
Thật quy y tối thượng,
Có quy y như vậy
Mới thoát mọi khổ đau”.
Xem thêm: Quy y Tam Bảo là gì? Lỡ phạm giới sau khi quy y thì làm thế nào?
Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh dựa trên quan điểm của đạo Phật về các vấn đề liên quan đến ảo tưởng. Hy vọng, qua bài viết, chúng ta sẽ hiểu hơn về nguyên nhân, cách khắc phục chứng ảo tưởng để tâm an, trí sáng, mọi sự hanh thông, thuận lợi.
Bài viết Phật giáo🞄 21/01/2026
Ông Công ông Táo thực chất là chư Thiên, chư Thần hộ trì. Đạo Phật dạy cách cúng ông Công ông Táo để được gia hộ, tăng phúc lộc.
Bài viết Phật giáo 🞄 21/01/2026
Ông Công ông Táo thực chất là chư Thiên, chư Thần hộ trì. Đạo Phật dạy cách cúng ông Công ông Táo để được gia hộ, tăng phúc lộc.
Phật Pháp và đời sống🞄 16/01/2026
Tỉa chân nhang là hình thức bao sái (làm sạch) bát hương, giúp duy trì sự thanh tịnh, sạch sẽ cho ban thờ.
Phật Pháp và đời sống 🞄 16/01/2026
Tỉa chân nhang là hình thức bao sái (làm sạch) bát hương, giúp duy trì sự thanh tịnh, sạch sẽ cho ban thờ.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Hình nhân thế mạng là hình người giả được dùng trong nghi lễ cúng tế để giải hạn, nhưng điều này không đúng sự thật. Đức Phật dạy cách để sống thọ, được an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Hình nhân thế mạng là hình người giả được dùng trong nghi lễ cúng tế để giải hạn, nhưng điều này không đúng sự thật. Đức Phật dạy cách để sống thọ, được an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Trả nợ tào quan được dân gian quan niệm là trả nợ tiền kiếp bằng việc: cúng tế, đốt vàng mã,... Nhưng điều này không đúng. Thực hành lời Phật dạy để được hết khổ, an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Trả nợ tào quan được dân gian quan niệm là trả nợ tiền kiếp bằng việc: cúng tế, đốt vàng mã,... Nhưng điều này không đúng. Thực hành lời Phật dạy để được hết khổ, an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Tết tụng kinh Tam Bảo, kinh Điềm Lành,... hoặc những bài kinh phù hợp với nhận thức của mình để được may mắn, phúc lành trong năm.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Tết tụng kinh Tam Bảo, kinh Điềm Lành,... hoặc những bài kinh phù hợp với nhận thức của mình để được may mắn, phúc lành trong năm.
Bài viết Phật giáo🞄 15/01/2026
Hướng dẫn cúng giao thừa chuẩn nhất năm 2026: Nghi thức đơn giản mà vẫn đầy đủ, giúp gia đình được nhiều may mắn, tài lộc.
Bài viết Phật giáo 🞄 15/01/2026
Hướng dẫn cúng giao thừa chuẩn nhất năm 2026: Nghi thức đơn giản mà vẫn đầy đủ, giúp gia đình được nhiều may mắn, tài lộc.
Bài viết Phật giáo🞄 15/01/2026
Tết Thanh minh là dịp lễ tảo mộ, tri ân tổ tiên vào tháng 3 Âm lịch. Cúng lễ chuẩn nghi thức đạo Phật giúp người mất siêu thoát, gia đạo bình an.
Bài viết Phật giáo 🞄 15/01/2026
Tết Thanh minh là dịp lễ tảo mộ, tri ân tổ tiên vào tháng 3 Âm lịch. Cúng lễ chuẩn nghi thức đạo Phật giúp người mất siêu thoát, gia đạo bình an.
Bài viết Phật giáo🞄 12/01/2026
Mừng thọ là dịp để con cháu bày tỏ sự kính trọng, biết ơn với ông bà, cha mẹ. Theo lời Phật dạy, con cháu nên bố thí, không sát sinh,... sẽ giúp các cụ sống lâu.
Bài viết Phật giáo 🞄 12/01/2026
Mừng thọ là dịp để con cháu bày tỏ sự kính trọng, biết ơn với ông bà, cha mẹ. Theo lời Phật dạy, con cháu nên bố thí, không sát sinh,... sẽ giúp các cụ sống lâu.
Phật Pháp và đời sống🞄 08/01/2026
Hiểu về các phong tục ngày Tết sẽ giúp bạn và gia đình đón Tết sum vầy, tràn ngập hạnh phúc và khởi đầu năm mới được thuận lợi.
Phật Pháp và đời sống 🞄 08/01/2026
Hiểu về các phong tục ngày Tết sẽ giúp bạn và gia đình đón Tết sum vầy, tràn ngập hạnh phúc và khởi đầu năm mới được thuận lợi.
Phật Pháp và đời sống🞄 06/01/2026
Hái lộc đầu xuân là việc ngắt cành non, chồi biếc từ chùa với mong ước rước may mắn về nhà.
Phật Pháp và đời sống 🞄 06/01/2026
Hái lộc đầu xuân là việc ngắt cành non, chồi biếc từ chùa với mong ước rước may mắn về nhà.
Phật Pháp và đời sống🞄 05/01/2026
Tứ hành xung được quan niệm là 4 nhóm con giáp xung khắc, gây mâu thuẫn,... Nhưng đạo Phật dạy điều này không đúng, mà làm thiện, tạo phước sẽ được hòa hợp, an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 05/01/2026
Tứ hành xung được quan niệm là 4 nhóm con giáp xung khắc, gây mâu thuẫn,... Nhưng đạo Phật dạy điều này không đúng, mà làm thiện, tạo phước sẽ được hòa hợp, an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 05/01/2026
Một người phụ nữ có phẩm hạnh sẽ được tôn trọng, yêu quý và gặt hái nhiều điều tốt đẹp trong đời này lẫn đời sau.
Phật Pháp và đời sống 🞄 05/01/2026
Một người phụ nữ có phẩm hạnh sẽ được tôn trọng, yêu quý và gặt hái nhiều điều tốt đẹp trong đời này lẫn đời sau.
Phật Pháp và đời sống🞄 04/01/2026
Hướng dẫn cách làm bánh chưng chay xanh dẻo, thơm ngon chuẩn vị truyền thống. Công thức đơn giản, chi tiết từng bước cho mâm cỗ Tết thêm ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống 🞄 04/01/2026
Hướng dẫn cách làm bánh chưng chay xanh dẻo, thơm ngon chuẩn vị truyền thống. Công thức đơn giản, chi tiết từng bước cho mâm cỗ Tết thêm ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống🞄 03/01/2026
Hoa đào, hoa mai là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, trải qua bao thời gian khắc nghiệt nhưng sức sống vẫn tràn đầy, mang sắc xuân tô điểm cho đời.
Phật Pháp và đời sống 🞄 03/01/2026
Hoa đào, hoa mai là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, trải qua bao thời gian khắc nghiệt nhưng sức sống vẫn tràn đầy, mang sắc xuân tô điểm cho đời.
Phật Pháp và đời sống🞄 01/01/2026
Tinh tấn là chăm chỉ, chuyên cần, cố gắng, bền bỉ, kiên trì, quyết tâm không ngừng nghỉ; trong đó, tinh là trong sạch, cốt lõi, tinh chuyên nhất và tấn là vươn lên, nâng cao, nâng tầm
Phật Pháp và đời sống 🞄 01/01/2026
Tinh tấn là chăm chỉ, chuyên cần, cố gắng, bền bỉ, kiên trì, quyết tâm không ngừng nghỉ; trong đó, tinh là trong sạch, cốt lõi, tinh chuyên nhất và tấn là vươn lên, nâng cao, nâng tầm
Phật Pháp và đời sống🞄 31/12/2025
Giao thừa là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ để đón chào năm mới. Giao thừa 2026 vào 0h thứ Ba, ngày 17/02/2026 Dương lịch (tức mùng 1 tháng Giêng năm Bính Ngọ).
Phật Pháp và đời sống 🞄 31/12/2025
Giao thừa là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ để đón chào năm mới. Giao thừa 2026 vào 0h thứ Ba, ngày 17/02/2026 Dương lịch (tức mùng 1 tháng Giêng năm Bính Ngọ).
Phật Pháp và đời sống🞄 31/12/2025
Hóa vàng là đốt vàng mã để tiễn các cụ về cõi âm, gửi “tiền vàng” để các cụ được đầy đủ, bớt khổ. Tuy nhiên, việc này không đúng tinh thần đạo Phật.
Phật Pháp và đời sống 🞄 31/12/2025
Hóa vàng là đốt vàng mã để tiễn các cụ về cõi âm, gửi “tiền vàng” để các cụ được đầy đủ, bớt khổ. Tuy nhiên, việc này không đúng tinh thần đạo Phật.
Phật Pháp và đời sống🞄 27/12/2025
Xem chân gà là phong tục của người Việt dịp đầu năm, để dự đoán họa phúc,... của gia chủ trong năm. Theo Phật giáo, may rủi không phụ thuộc vào việc xem bói.
Phật Pháp và đời sống 🞄 27/12/2025
Xem chân gà là phong tục của người Việt dịp đầu năm, để dự đoán họa phúc,... của gia chủ trong năm. Theo Phật giáo, may rủi không phụ thuộc vào việc xem bói.
Phật Pháp và đời sống🞄 26/12/2025
Chúng ta có thể thả cá chép tùy duyên, bất cứ lúc nào; không nhất thiết phải vào ngày 23 Tết.
Phật Pháp và đời sống 🞄 26/12/2025
Chúng ta có thể thả cá chép tùy duyên, bất cứ lúc nào; không nhất thiết phải vào ngày 23 Tết.
