Ngày 27/11/2025
Vua Udena: Hành trình lưu lạc và nhân duyên tạc tôn tượng Phật đầu tiên
Ngày 27/11/2025
Mục lục [Hiện]
Vua Udena (Udayana/Ưu Điền) là người đầu tiên khởi duyên tạc tượng Đức Thế Tôn trong lịch sử Phật giáo, mở ra truyền thống chiêm bái và lễ kính hình tượng Ngài cho đến ngày nay. Ông là quân vương của nước Vatsa - một trong 16 vương quốc hùng mạnh của Ấn Độ cổ, với kinh đô là thành phố Kosambi.
Ít ai ngờ rằng, vị vua có công lớn trong việc tạc tượng Phật ấy lại từng là một hoàng tử bị lưu lạc và không tin kính Tam Bảo. Nhờ lòng từ bi và đức hạnh của người vợ ông - một người Phật tử thuận thành, vua Udena đã phát khởi tâm thiện, quy y Tam Bảo và trở thành vị minh quân hộ trì Phật Pháp.
Xuất thân của vua Udena
Udena - vị hoàng tử ra đời giữa núi rừng Hy Mã Lạp Sơn
Thuở ấy, vua xứ Kosambi là Parantapa. Một buổi sáng, nhà vua ngồi phơi nắng sớm cùng hoàng hậu. Khi đó, bà đang mang thai, trên người khoác chiếc long bào đỏ tía và đeo chiếc nhẫn ngọc trị giá một trăm ngàn đồng vàng của nhà vua. Ngay lúc ấy, trên bầu trời bỗng xuất hiện một con quái điểu, lầm tưởng bà là miếng thịt tươi, liền lao xuống và quắp bà lên không trung. Mặc dù sợ hãi, nhưng hoàng hậu vẫn bình tĩnh, đợi chim đáp xuống rồi mới la lớn lên để đuổi đi.
Quái điểu lao xuống và quắp hoàng hậu lên không trung (ảnh minh họa)
Quái điểu thả hoàng hậu trên một cây đa có tán che rộng trong dãy Hy Mã Lạp Sơn. Đến buổi chiều, giữa cơn giông bão nổi lên, bà bỗng nhiên chuyển dạ. Một mình nơi núi rừng hoang vắng, hoàng hậu phải trải qua đêm dài đau đớn, không thể ngủ được. Khi trời vừa sáng, mây tan dần, đứa trẻ trong bụng bà chào đời. Vì sinh giữa cơn bão trên đỉnh núi lúc mặt trời mọc, cho nên bà đặt tên con là Udena.
Hành trình tìm lại ngôi vị của Udena
Trong thời gian sống trong dãy Hy Mã Lạp Sơn, hoàng hậu gặp gỡ và sống chung cùng một vị ẩn sĩ tên là Allakappa. Một ngày nọ, ẩn sĩ báo tin rằng vua Parantapa - chồng của bà đã qua đời. Ông đã bày cho Udena cách trở lại ngai vàng.
Khi trở về thành, Udena làm đúng những điều được vị ẩn sĩ căn dặn. Dân chúng trong thành thấy áo choàng và chiếc ngọc ấn của nhà vua, liền tin ngay và lập tức mở cổng thành. Vậy là Udena chính thức trở thành vua xứ Kosambi.
Udena chính thức trở thành vua xứ Kosambi (ảnh minh họa)
Vua Udena trở thành Phật tử, hộ trì Tam Bảo
Vua Udena có ba người vợ và một ngàn năm trăm thị nữ trong cung. Trong số đó, hoàng hậu Sāmāvatī nổi bật là một người có lòng tin vững chắc đối với Đức Phật. Bà thường khuyên dạy cho cung phi, thị nữ sống hướng thiện, hướng về Tam Bảo và giữ trọn niềm tin với Đức Thế Tôn.
Ngược lại, thứ phi Màgandiyà - người vợ thứ hai của vua Udena lại ôm lòng thù ghét Đức Phật và Tăng sĩ. Bởi thuở xưa, cha mẹ Màgandiyà muốn gả cô cho Đức Phật, nhưng Ngài từ chối và ví nhan sắc mỹ miều của bà như đãy da hôi thối, bên trong chứa đầy phân tiểu. Chính vì thế, bà ôm mối oán hận sâu nặng với Ngài, nhiều lần tìm cách kích động, hòng làm cho vua Udena cũng oán ghét Đức Phật, không tin kính giáo Pháp. Hơn thế, bà còn nhiều lần lập ra những âm mưu độc ác để ác hại hoàng hậu Sāmāvatī và các cung nữ có lòng kính ngưỡng Tam Bảo.
(Theo Những Chuyện Luân Hồi Quanh Vua Udena - trích Phẩm Phóng Dật, tích truyện Pháp Cú).
Sự hãm hại thâm độc của thứ phi Màgandiyà
Với luật lệ nghiêm ngặt trong cung, hoàng hậu Sāmāvatī và 500 cung nữ không thể tự do ra ngoài. Vì thế, họ đã đục những lỗ nhỏ trên tường để được nhìn thấy Đức Phật mỗi khi Ngài đi khất thực, được đảnh lễ và xưng tán từ xa.
Một ngày nọ, Māgandiyā phát hiện các lỗ hổng ấy, liền tâu với vua Udena rằng, các cung nữ muốn phản bội Ngài. Thế nhưng, nhà vua không tin. Khi hiểu được lý do họ muốn đảnh lễ Đức Phật, vua Udena không trách phạt mà chỉ truyền cho người lấp các lỗ hổng và mở cửa sổ tại các phòng.
Không dừng lại, bà lập còn nhiều kế hơn nữa để hãm hại Đức Phật, Tăng đoàn, hoàng hậu Sāmāvatī và các cung nữ. Māgandiyā cũng xúi giục những tên côn đồ đi sau Phật để mắng nhiếc, nhục mạ Ngài với đủ lời lẽ nặng nề.
Māgandiyā xúi giục những tên côn đồ đi sau Phật để mắng nhiếc, nhục mạ Ngài (ảnh minh họa)
Sức mạnh tâm từ của Sāmāvatī đã cảm hóa được vua Udena
Một lần khác, tiếp tục với những âm mưu của mình, Màgandiyà bỏ rắn độc vào cây đàn của nhà vua và bít lại bằng bó hoa. Đó là cây đàn quý đi đâu vua cũng mang theo. Vì không biết nên nhà vua đã mang cây đàn vào cung của hoàng hậu Sāmāvatī. Khi rắn bò ra, Māgandiyā giả vờ la lên, khiến vua tưởng Sāmāvatī hãm hại mình. Nhà vua vừa sợ hãi, vừa tức giận, lệnh cho người mang chiếc cung khổng lồ đến để trừng phạt hoàng hậu. Khi đó, Sāmāvatī bình tĩnh khuyên nhủ năm trăm cung nữ của mình rằng, hãy khởi tâm từ, lòng yêu thương đến đức vua như thương chính mình.
Nhà vua tức giận, lệnh cho người mang chiếc cung khổng lồ đến để trừng phạt hoàng hậu (ảnh minh họa)
Trong cơn giận, nhà vua nhắm cung tên thẳng ngực Sāmāvatī và các cung nữ đứng sau bà. Kỳ diệu thay, nhờ oai lực tâm từ bi thuần khiết của hoàng hậu, mũi tên vừa bay ra liền quay ngược trở lại, hướng thẳng vào tim vua Udena.
Khi đó, nhà vua sửng sốt, bởi mũi tên này có thể xuyên thủng cả tảng đá, không có vật gì có thể cản được. Vậy mà khi gặp hoàng hậu Sāmāvatī, tấm lòng từ bi, hiền thiện của bà đã khiến mũi tên phải quay lại. Vua Udena buông cung, quỳ xuống trước Sāmāvatī và xin được nương tựa nơi bà. Bà cương quyết từ chối. Cuối cùng, nhà vua bày tỏ nguyện vọng được nương tựa Đức Phật - vị đạo sư của bà.
Và rồi, vua Udena tìm đến Đức Như Lai xin quy y và thỉnh Ngài thọ nhận sự cúng dường trong suốt bảy ngày. Và kể từ đó, vua Udena trở thành Phật tử chân chính.
Khởi duyên tạc tượng Đức Phật Thích Ca
Vào một mùa an cư, Đức Phật lên cung trời Đao Lợi để thuyết Pháp cho mẫu thân và chúng chư Thiên. Trong suốt ba tháng ấy, vì lòng tưởng nhớ Đức Phật không nguôi, nhà vua trở nên ưu sầu, ngày đêm mất ăn mất ngủ, xao lãng việc triều chính. Sau khi bạch việc này lên Tăng chúng, Đức Phật cho phép ông tạc hình tượng Ngài để hàng ngày được đảnh lễ và bày tỏ lòng kính ngưỡng.
Tuy nhiên, khi nhà vua ban sắc lệnh triệu tập những người thợ giỏi trong nước để tạc tượng, tất cả họ đều e ngại, không ai dám nhận. Bởi tướng hảo của Đức Như Lai vô cùng trang nghiêm, thanh tịnh, không phải ai cũng có thể tái hiện được trọn vẹn.
Lúc bấy giờ, một vị Thần cõi Trời tên là Tỳ Thủ Yết Ma, đã hóa thân thành người thợ mộc, xuống trợ duyên cho vua Udena tạo hình tượng Đức Phật. Chỉ trong thời gian ngắn, vị Thần đã tạo xong hình tượng của Ngài bằng gỗ chiên đàn, thể hiện ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp. Bức tượng trở thành tôn tượng đầu tiên trong lịch sử Phật giáo, được hình thành từ lòng tôn kính và nỗi nhớ da diết của vua Udena cùng muôn dân đối với Đức Thế Tôn.
Sự kiện được ghi lại trong nhiều kinh điển như kinh Tăng Nhất A-Hàm - Quyển 26 (Phẩm 34: Đẳng Kiến), kinh Phật Thuyết Đại Thừa Tạo Tượng Công Đức,...
Xem thêm: Công đức tạc tượng Phật: Cách tạo tượng giúp sinh vô lượng phước lành
Nhờ lòng từ bi và đức hạnh nơi hoàng hậu Sāmāvatī, vua Udena đã nhìn lại chính mình và cảm phục trước phẩm hạnh cao quý của bà - một đệ tử thuần thành của Đức Thế Tôn. Chính nhân duyên này đã khiến nhà vua quay về nương tựa Tam Bảo, trở thành vị hộ Pháp chân chính.
Qua đó, chúng ta càng thấy rõ, nương tựa Đức Phật sẽ được phước lành, có thể vượt qua những nghịch cảnh một cách nhiệm mầu, như chính cách hoàng hậu đã vượt qua khổ nạn và khéo léo gieo duyên cho vua Udena bước vào con đường thiện lành. Cũng từ thiện tâm được mở ra, nhân duyên tạo tác và lễ bái tôn tượng Đức Phật đã ra đời, đem lại công đức lớn lao cho bao thế hệ về sau.
Nhân vật Phật giáo🞄 31/7/2026
Tiền thân Đức Phật Thích Ca kể về những kiếp Ngài hành Bồ tát đạo trước khi thành tựu quả vị Phật. Mỗi kiếp sống đều cho thấy sự hy sinh lớn lao của Ngài vì chúng sinh muôn loài.
Nhân vật Phật giáo 🞄 31/7/2026
Tiền thân Đức Phật Thích Ca kể về những kiếp Ngài hành Bồ tát đạo trước khi thành tựu quả vị Phật. Mỗi kiếp sống đều cho thấy sự hy sinh lớn lao của Ngài vì chúng sinh muôn loài.
Nhân vật Phật giáo🞄 21/7/2026
Bà Sumana là con gái út của trưởng giả Cấp Cô Độc. Trong đời sống tại gia, bà làm tốt việc hộ trì chư Tăng, đồng thời tinh tấn tu tập và chứng quả Tư-đà-hàm.
Nhân vật Phật giáo 🞄 21/7/2026
Bà Sumana là con gái út của trưởng giả Cấp Cô Độc. Trong đời sống tại gia, bà làm tốt việc hộ trì chư Tăng, đồng thời tinh tấn tu tập và chứng quả Tư-đà-hàm.
Nhân vật Phật giáo🞄 15/7/2026
Bồ tát Loma Kassapa là tiền thân của Đức Phật Thích Ca. Trong kiếp ấy, Ngài đã phạm phải sai lầm sát hại chúng sinh để tế lễ dù đã đắc tứ thiền, ngũ thông.
Nhân vật Phật giáo 🞄 15/7/2026
Bồ tát Loma Kassapa là tiền thân của Đức Phật Thích Ca. Trong kiếp ấy, Ngài đã phạm phải sai lầm sát hại chúng sinh để tế lễ dù đã đắc tứ thiền, ngũ thông.
Nhân vật Phật giáo🞄 04/7/2026
Kumbha Ghosaka là người sở hữu 400 triệu đồng tiền vàng nhưng lại mưu sinh bằng nghề làm thuê. Anh là tấm gương về tinh thần lao động chân chính, sự vượt khó, được đức vua khen ngợi.
Nhân vật Phật giáo 🞄 04/7/2026
Kumbha Ghosaka là người sở hữu 400 triệu đồng tiền vàng nhưng lại mưu sinh bằng nghề làm thuê. Anh là tấm gương về tinh thần lao động chân chính, sự vượt khó, được đức vua khen ngợi.
Nhân vật Phật giáo🞄 24/6/2026
Cư sĩ Nanda là một người chăn bò giàu có, sống cuộc sống sung túc vào thời Đức Phật, tại vương quốc của vua Ba Tư Nặc (nước Kosala).
Nhân vật Phật giáo 🞄 24/6/2026
Cư sĩ Nanda là một người chăn bò giàu có, sống cuộc sống sung túc vào thời Đức Phật, tại vương quốc của vua Ba Tư Nặc (nước Kosala).
Nhân vật Phật giáo🞄 22/6/2026
2 vị Tỳ kheo cùng nhận đề mục quán của Đức Phật, nhưng không phải cả 2 đều đắc đạo. Sự kiện này sẽ giúp mỗi người rút ra bài học về sự tinh tấn để được thăng tiến.
Nhân vật Phật giáo 🞄 22/6/2026
2 vị Tỳ kheo cùng nhận đề mục quán của Đức Phật, nhưng không phải cả 2 đều đắc đạo. Sự kiện này sẽ giúp mỗi người rút ra bài học về sự tinh tấn để được thăng tiến.
Nhân vật Phật giáo🞄 20/6/2026
Thánh cư sĩ Ghatikara là một người thợ gốm có đạo hạnh chói sáng vào thời Đức Phật Ca Diếp. Ông đã đắc quả A-la-hán, nhập Niết bàn ngay trong kiếp đó.
Nhân vật Phật giáo 🞄 20/6/2026
Thánh cư sĩ Ghatikara là một người thợ gốm có đạo hạnh chói sáng vào thời Đức Phật Ca Diếp. Ông đã đắc quả A-la-hán, nhập Niết bàn ngay trong kiếp đó.
Nhân vật Phật giáo🞄 18/6/2026
Kosiya là một vị trưởng khố giàu có nhưng tâm tính bỏn xẻn, keo rít tột độ. Nhưng nhờ Ngài Mục Kiều Liên hoá độ nên ông đã đắc Thánh quả, đạt được tâm giải thoát.
Nhân vật Phật giáo 🞄 18/6/2026
Kosiya là một vị trưởng khố giàu có nhưng tâm tính bỏn xẻn, keo rít tột độ. Nhưng nhờ Ngài Mục Kiều Liên hoá độ nên ông đã đắc Thánh quả, đạt được tâm giải thoát.
Nhân vật Phật giáo🞄 31/5/2026
Tỳ-kheo Tissa từng gánh chịu quả báo toàn thân nổi mụn nhọt, lở loét hôi thối. Nhưng nhờ lòng từ bi của Đức Phật chiêu cảm, Ngài Tissa dần hồi phục, được tâm an tĩnh.
Nhân vật Phật giáo 🞄 31/5/2026
Tỳ-kheo Tissa từng gánh chịu quả báo toàn thân nổi mụn nhọt, lở loét hôi thối. Nhưng nhờ lòng từ bi của Đức Phật chiêu cảm, Ngài Tissa dần hồi phục, được tâm an tĩnh.
Nhân vật Phật giáo🞄 31/5/2026
Tỳ-kheo Cittahattha từng xuất gia 7 lần vì tâm tham dục (muốn ăn đồ ngon). Về sau, Ngài giác ngộ lẽ vô thường của cuộc đời nên đã tinh tấn tu tập và chứng Thánh quả.
Nhân vật Phật giáo 🞄 31/5/2026
Tỳ-kheo Cittahattha từng xuất gia 7 lần vì tâm tham dục (muốn ăn đồ ngon). Về sau, Ngài giác ngộ lẽ vô thường của cuộc đời nên đã tinh tấn tu tập và chứng Thánh quả.
Nhân vật Phật giáo🞄 16/5/2026
Chattapani là một nam cư sĩ sống tại kinh đô nước Kosala do vua Ba Tư Nặc trị vì. Ông là người thông thạo Tam Tạng kinh điển và đã chứng được Nhị quả.
Nhân vật Phật giáo 🞄 16/5/2026
Chattapani là một nam cư sĩ sống tại kinh đô nước Kosala do vua Ba Tư Nặc trị vì. Ông là người thông thạo Tam Tạng kinh điển và đã chứng được Nhị quả.
Nhân vật Phật giáo🞄 16/5/2026
Thánh nữ cư sĩ (mẹ của thôn trưởng Matika) là người đã dùng thần thông hộ độ 61 vị Tỳ-kheo đắc quả A-la-hán. Sự kiện này mang lại 5 bài học giúp người tu tập làm chủ thân tâm, đạt hạnh phúc tuyệt đối.
Nhân vật Phật giáo 🞄 16/5/2026
Thánh nữ cư sĩ (mẹ của thôn trưởng Matika) là người đã dùng thần thông hộ độ 61 vị Tỳ-kheo đắc quả A-la-hán. Sự kiện này mang lại 5 bài học giúp người tu tập làm chủ thân tâm, đạt hạnh phúc tuyệt đối.
Bài viết Phật giáo🞄 16/5/2026
Khoảnh khắc Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ra đời, muôn hoa đua nở, muôn loài hạnh phúc. Bởi Ngài là một con người vô cùng đặc biệt, có đầy đủ tất cả các phẩm chất tốt đẹp, toàn diện trên mọi phương diện.
Bài viết Phật giáo 🞄 16/5/2026
Khoảnh khắc Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ra đời, muôn hoa đua nở, muôn loài hạnh phúc. Bởi Ngài là một con người vô cùng đặc biệt, có đầy đủ tất cả các phẩm chất tốt đẹp, toàn diện trên mọi phương diện.
Nhân vật Phật giáo🞄 15/5/2026
Thiền sư Ryokan là bậc tu hành sống đời thanh bần - vị Thiền sư nổi tiếng người Nhật Bản. Ngài đã cảm hóa một tên trộm nhờ lòng từ bi và vô ngã sâu sắc.
Nhân vật Phật giáo 🞄 15/5/2026
Thiền sư Ryokan là bậc tu hành sống đời thanh bần - vị Thiền sư nổi tiếng người Nhật Bản. Ngài đã cảm hóa một tên trộm nhờ lòng từ bi và vô ngã sâu sắc.
Bài viết Phật giáo🞄 15/4/2026
Nàng Sujata là vị Thánh nữ dâng cúng bát cháo sữa lên Đức Phật trước khi Ngài thành đạo. Sự cúng dường này được Đức Phật xưng tán là một trong hai sự cúng dường tối thượng.
Bài viết Phật giáo 🞄 15/4/2026
Nàng Sujata là vị Thánh nữ dâng cúng bát cháo sữa lên Đức Phật trước khi Ngài thành đạo. Sự cúng dường này được Đức Phật xưng tán là một trong hai sự cúng dường tối thượng.
Nhân vật Phật giáo🞄 02/4/2026
Đức Quán Thế Âm Bồ Tát là vị cổ Phật trong quá khứ, thị hiện thân Bồ Tát để trợ duyên giáo hóa chúng sinh.
Nhân vật Phật giáo 🞄 02/4/2026
Đức Quán Thế Âm Bồ Tát là vị cổ Phật trong quá khứ, thị hiện thân Bồ Tát để trợ duyên giáo hóa chúng sinh.
Nhân vật Phật giáo🞄 18/3/2026
Tăng Hộ cháu là vị Tỳ kheo nổi tiếng với việc vọng tưởng miên man, dẫn đến hành động dùng quạt đánh trúng đầu Thầy mình.
Nhân vật Phật giáo 🞄 18/3/2026
Tăng Hộ cháu là vị Tỳ kheo nổi tiếng với việc vọng tưởng miên man, dẫn đến hành động dùng quạt đánh trúng đầu Thầy mình.
Nhân vật Phật giáo🞄 04/02/2026
Địa Tạng Vương Bồ Tát là vị giáo chủ cõi U Minh, với đại nguyện cứu chúng sinh thoát khỏi lục đạo luân hồi.
Nhân vật Phật giáo 🞄 04/02/2026
Địa Tạng Vương Bồ Tát là vị giáo chủ cõi U Minh, với đại nguyện cứu chúng sinh thoát khỏi lục đạo luân hồi.
Nhân vật Phật giáo🞄 18/12/2025
Vua Chuyển Luân Thánh Vương là vị vua thống lĩnh bốn châu thiên hạ gồm Đông Thắng Thần Châu, Nam Thiện Bộ Châu, Tây Ngưu Hóa Châu và Bắc Câu Lô Châu.
Nhân vật Phật giáo 🞄 18/12/2025
Vua Chuyển Luân Thánh Vương là vị vua thống lĩnh bốn châu thiên hạ gồm Đông Thắng Thần Châu, Nam Thiện Bộ Châu, Tây Ngưu Hóa Châu và Bắc Câu Lô Châu.
