Ngày 16/8/2025
Tảo mộ đúng Pháp: Gia tiên được siêu thoát, con cháu được an lành
Ngày 16/8/2025
Mục lục [Hiện]
Tảo mộ là phong tục truyền thống tốt đẹp của người Việt, thể hiện lòng hiếu kính với tổ tiên thông qua việc dọn dẹp, thắp hương phần mộ.
Bên cạnh đó, tảo mộ đúng theo lời Phật dạy không những giúp hương linh được thêm phần an ổn, mà còn mang lại sự bình an, phước lành cho người sống.
Bài viết dưới đây sẽ giúp quý vị tìm hiểu về việc tảo mộ theo tinh thần Phật giáo và những lưu ý khi thực hiện phong tục này nhé!
Tảo mộ là gì? Ý nghĩa phong tục tảo mộ cuối năm
“Tảo” là dọn dẹp; “tảo mộ” là dọn dẹp, chăm sóc phần mộ của những người đã khuất. Theo phong tục của người Việt, vào những ngày cuối năm - dịp trước Tết Nguyên Đán, con cháu thường lên phần mộ tổ tiên để dọn dẹp, sửa sang, thắp hương và khấn thỉnh ông bà, cha mẹ đã quá vãng trở về ăn Tết với gia đình.
Và trên thực tế, ý nghĩa của việc tảo mộ chính là nhớ ơn, đền đáp ơn nghĩa và làm những việc để bày tỏ lòng biết ơn, tri ân tới tiên tổ.
Tảo mộ cuối năm là một phong tục truyền thống của người Việt (ảnh minh họa)
Hiểu đúng tục tảo mộ - thỉnh mời gia tiên về nhà theo góc nhìn Phật giáo
Việc đi tảo mộ, sửa sang mộ phần cuối năm, thỉnh mời gia tiên về nhà ăn Tết là một phong tục đẹp, vì đó là sự hướng tâm tới gia tiên và giúp giữ gìn đạo hiếu - tri ân, đền ơn đến tiên tổ, ông bà, cha mẹ đã quá vãng của mình.
Tuy nhiên, với người học Phật, chúng ta hiểu rằng: tiên tổ của mình chưa chắc còn ở nơi phần mộ đó. Việc mời hương linh gia tiên về ăn Tết được hay không còn phụ thuộc 2 yếu tố sau:
1. Người thân đang ở cõi nào:
Gia tiên có thể đã tái sinh làm kiếp ngạ quỷ hoặc các kiếp khác. Nếu các cụ sinh vào cõi ngạ quỷ và đủ nhân duyên thì sẽ thọ hưởng được thức ăn hiến cúng của người thân.
Như trong kinh Cúng Thí Người Mất, Đức Phật dạy: “Ở đây, này Bà-la-môn, có người từ bỏ sát sanh… có tà kiến. Người ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi ngạ quỷ. Món ăn của chúng sanh ngạ quỷ như thế nào, tại đấy, vị ấy nuôi sống với món ăn ấy; tại đấy, vị ấy tồn tại với món ăn ấy. Món ăn nào các bạn bè, hoặc thân hữu, hoặc bà con, hoặc người cùng huyết thống từ đấy muốn hướng cúng cho vị ấy, tại đấy, vị ấy sống với món ăn ấy; Tại đấy, vị ấy tồn tại với món ăn ấy. Này Ba-la-môn, đây là tương ưng xứ, trú nơi đây, vị ấy được lợi ích của bố thí ấy.”
2. Theo nhân duyên:
Thực chất chúng ta không cần ra mộ mời hương linh gia tiên, mà theo duyên họ vẫn về được. Nếu họ có duyên với chúng ta thì vẫn theo ta như hình với bóng; còn nếu không có duyên thì dù thỉnh mời, họ cũng không về được. Trong kinh Chuyện Tiểu Chủ Ngân Khố (Trích soạn từ: kinh Tiểu Bộ), có ghi lại rằng:
Ở Ba-la-nại có gia chủ Tiểu chủ ngân khố – người keo kiệt, không tin Tam bảo, không làm phước, khinh thường các thiện sự công đức. Sau khi qua đời, ông tái sinh làm ngạ quỷ, sống đói khát và khổ đau.
Con gái ông là A-nu-la, đang sống tại nhà chồng ở An-da-ka-vin-da. Nàng muốn cúng dường các Bà-la-môn để phước đức hồi hướng cho cha nên đã chuẩn bị cơm và các thực phẩm khác. Nàng đã khấn nguyện rằng: “Con dâng cúng các Bà-la-môn ở An-da-ka, mong muốn cho cha, được hưởng phúc, được no đủ”. Ngạ quỷ nghe tin liền bay đến nơi để mong nhận được phần phúc báu…
Như vậy, với các hương linh có duyên, chúng ta khấn nguyện là họ sẽ đến được nơi cúng lễ.
Việc đi tảo mộ, sửa sang mộ phần vào dịp cuối năm là việc làm tốt, vì đó là sự hướng tâm tới gia tiên (ảnh minh họa)
Tảo mộ ngày nào?
Đối với người Việt, thường có 2 dịp tảo mộ đó là:
1. Trước Tết Nguyên Đán
Phong tục tảo mộ trước Tết thường được thực hiện sau rằm tháng Chạp. Có thể tính ngay sau Rằm tháng 12 Âm lịch hoặc ngày 23 ông Công ông Táo hoặc sớm hơn.
2. Tết Thanh Minh
Ngoài ra, dân tộc Việt còn có một dịp tảo mộ nữa vào tiết Thanh Minh tháng 3 Âm lịch (sau Tết) - như trong truyện Kiều của Nguyễn Du có câu:
“Thanh minh trong tiết tháng ba
Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh.”
Xem thêm: Tiết Thanh minh: Cách cúng lễ giúp người sống và người mất được phúc lành
Phong tục tảo mộ trước Tết thường được thực hiện sau rằm tháng Chạp hoặc vào Tiết Thanh minh (tháng 3 Âm Lịch) (ảnh minh họa)
Lưu ý khi đi tảo mộ
1. Bạch khấn trước khi chặt cây, phát cỏ xung quanh mộ
Trong giới luật, Đức Phật cấm các vị Tỳ-kheo chặt phá cây cỏ một cách vô cớ. Lý do thứ nhất xuất phát từ việc bảo vệ môi trường, vì Đức Phật là người rất quý thiên nhiên, tôn trọng sự sống. Lý do thứ hai xuất phát từ mặt tâm linh: cành cây, ngọn cỏ đều có những hương linh, phần tâm thức nương gá ở đó.
Trong kinh Trường A-hàm, Đức Phật dạy: “Tất cả nhà cửa mà nhân dân ở đều có quỷ thần, không có chỗ nào là không có. Tất cả ngõ hẻm, ngã tư, hàng thịt, chợ búa và bãi tha ma cũng đều có quỷ thần, không chỗ nào là không có...”
Bởi vậy, khi buộc phải chặt cây, Đức Phật dạy các đệ tử phải bạch với các vị Thần cây, hương linh ở đó; đặc biệt đối với những cây lớn, cây cổ thụ thì nên bạch trước cả một tuần.
Cho nên, trường hợp đi tảo mộ vào dịp cuối năm hoặc dịp Tết Thanh Minh mà thấy cây cỏ mọc um tùm thì chúng ta cần phải dọn dẹp; nhưng trước khi chặt cây, nhổ cỏ nên có lời khấn, bạch trước với các hương linh, quỷ thần ở khu mộ đó. Có thể bạch rằng: Con xin tác phước cho các hương linh, quỷ thần ở đây để các vị có thể di chuyển, trú ngụ ở chỗ khác.
Trước khi chặt cây phá cỏ, cần phải khấn bạch các vị quỷ Thần, hương linh ở nơi đó (ảnh minh họa)
2. Cầu siêu cho hương linh
Đức Phật là bậc đại giác ngộ, Ngài thấy biết rõ về sự thật sự vận hành nhân quả luân chuyển trong sáu cõi của tất cả chúng hữu tình. Ngài chỉ dạy rằng, muốn cứu cho người mất ra khỏi cảnh khổ của cõi ngạ quỷ, chỉ có cách duy nhất là nương tựa vào Tam Bảo, tác phước hồi hướng phước cho hương linh, ngạ quỷ thì chúng đó sẽ thoát khổ được an nhàn.
Trong kinh Vu Lan Bồn, khi Ngài Mục Kiền Liên biết mẹ mình - là bà Thanh Đề đang bị đọa lạc trong cõi địa ngục do nghiệp ác đã tạo khi còn sống; Ngài đã khuyến khích dòng họ bán ngôi nhà cũ của bà Thanh Đề để thiết lễ cúng dường trai Tăng, dâng phẩm vật cúng dường đến Đức Phật cùng Tăng đoàn để hồi hướng phước đến cho bà Thanh Đề. Nhờ đó, bà được siêu thoát khỏi cảnh giới đau khổ, sinh lên cõi trời hưởng phước.
Trong kinh Tạng Nam Truyền, Tiểu Bộ kinh - Tập 3, Ngạ Quỷ Sự, Phẩm Con Rắn, Chuyện Ngạ Quỷ Ngoại Bức Tường, Đức Phật dạy rằng: Muốn cho cha mẹ, quyến thuộc quá vãng được tái sanh về cảnh giới an lành, tốt đẹp thì người thân trong gia đình phải biết nương vào ân đức Tam Bảo, làm phước hồi hướng cầu siêu độ cho gia tiên và các chúng trong cõi tâm linh. Hạnh lành này không chỉ giúp người đã mất, mà gia đình cũng được hưởng phước lộc.
Khi chúng ta làm phước, làm thiện và hồi hướng cho người thân đã mất - trong bảy phần công đức - sẽ có một phần công đức người mất được hưởng, còn lại sáu phần công đức thì những người sống được hưởng. Cầu siêu cho người đã mất là việc cần thiết, mang lại phúc báu cho cả kẻ còn và người mất.
Như trong kinh Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện, Đức Phật dạy: “Như có người nam cùng người nữ nào lúc sanh tiền không tu tạo phước lành mà lại gây lấy những tội ác. Sau khi người mạng chung, hàng thân quyến kẻ lớn người nhỏ, vì người chết mà tu tạo phước lợi làm tất cả các việc về Thánh đạo, thời trong bảy phần công đức người chết nhờ đặng một phần, còn sáu phần công đức thuộc về người thân quyến hiện lo tu tạo đó”.
Xem thêm: Hướng dẫn đăng ký tham gia lễ cầu siêu cho người mất tại chùa Ba Vàng
Mong rằng, qua những lời giảng giải trên của Thầy Thích Trúc Thái Minh, chúng ta sẽ tăng trưởng tri kiến, hiểu đúng hơn về ý nghĩa của việc tảo mộ dưới lăng kính nhà Phật. Từ đó, biết khởi tâm từ bi, hành thiện tạo phước, hồi hướng công đức đến các hương linh, thân bằng quyến thuộc nhiều đời nhiều kiếp đã quá vãng – nguyện cho các vị sớm được siêu thoát, lìa khổ được vui, đủ duyên nương tựa Tam Bảo, gieo trồng căn lành để cùng hướng về con đường giải thoát, an lạc.
Để việc thờ cúng đem lại lợi ích cho bản thân, gia đình và cho chúng sinh, chùa Ba Vàng xin gửi đến quý Phật tử và Nhân dân, tổng hợp các bài văn khấn đầy đủ nhất trong năm 2025. Kính mời quý vị cùng đón đọc tại đây!
Phật Pháp và đời sống🞄 13/02/2026
Khi mùa Xuân gõ cửa, những bản nhạc Tết lại rộn ràng khiến cho ngày xuân trở nên ấm áp, mang màu sắc tươi sáng của ngày đoàn viên đầy ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống 🞄 13/02/2026
Khi mùa Xuân gõ cửa, những bản nhạc Tết lại rộn ràng khiến cho ngày xuân trở nên ấm áp, mang màu sắc tươi sáng của ngày đoàn viên đầy ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống🞄 12/02/2026
Lễ tạ đất là nghi thức thể hiện lòng tri ân đối với các vị chư Thần đã bảo hộ gia đình bình an suốt một năm và mong cầu được hộ trì trong năm mới.
Phật Pháp và đời sống 🞄 12/02/2026
Lễ tạ đất là nghi thức thể hiện lòng tri ân đối với các vị chư Thần đã bảo hộ gia đình bình an suốt một năm và mong cầu được hộ trì trong năm mới.
Phật Pháp và đời sống🞄 02/02/2026
"Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" là nét đẹp văn hóa nhắc nhở về sự tiết kiệm và gắn kết tình cảm gia đình.
Phật Pháp và đời sống 🞄 02/02/2026
"Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" là nét đẹp văn hóa nhắc nhở về sự tiết kiệm và gắn kết tình cảm gia đình.
Phật Pháp và đời sống🞄 01/02/2026
Mỗi khi đi chùa, nhiều người thường băn khoăn về những điều kiêng kỵ vì sợ phạm vào sai lầm. Dưới đây là 6 lưu ý quan trọng cho người đi lễ chùa.
Phật Pháp và đời sống 🞄 01/02/2026
Mỗi khi đi chùa, nhiều người thường băn khoăn về những điều kiêng kỵ vì sợ phạm vào sai lầm. Dưới đây là 6 lưu ý quan trọng cho người đi lễ chùa.
Bài viết Phật giáo🞄 21/01/2026
Ông Công ông Táo thực chất là chư Thiên, chư Thần hộ trì. Đạo Phật dạy cách cúng ông Công ông Táo để được gia hộ, tăng phúc lộc.
Bài viết Phật giáo 🞄 21/01/2026
Ông Công ông Táo thực chất là chư Thiên, chư Thần hộ trì. Đạo Phật dạy cách cúng ông Công ông Táo để được gia hộ, tăng phúc lộc.
Phật Pháp và đời sống🞄 16/01/2026
Tỉa chân nhang là hình thức bao sái (làm sạch) bát hương, giúp duy trì sự thanh tịnh, sạch sẽ cho ban thờ.
Phật Pháp và đời sống 🞄 16/01/2026
Tỉa chân nhang là hình thức bao sái (làm sạch) bát hương, giúp duy trì sự thanh tịnh, sạch sẽ cho ban thờ.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Hình nhân thế mạng là hình người giả được dùng trong nghi lễ cúng tế để giải hạn, nhưng điều này không đúng sự thật. Đức Phật dạy cách để sống thọ, được an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Hình nhân thế mạng là hình người giả được dùng trong nghi lễ cúng tế để giải hạn, nhưng điều này không đúng sự thật. Đức Phật dạy cách để sống thọ, được an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Trả nợ tào quan được dân gian quan niệm là trả nợ tiền kiếp bằng việc: cúng tế, đốt vàng mã,... Nhưng điều này không đúng. Thực hành lời Phật dạy để được hết khổ, an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Trả nợ tào quan được dân gian quan niệm là trả nợ tiền kiếp bằng việc: cúng tế, đốt vàng mã,... Nhưng điều này không đúng. Thực hành lời Phật dạy để được hết khổ, an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Tết tụng kinh Tam Bảo, kinh Điềm Lành,... hoặc những bài kinh phù hợp với nhận thức của mình để được may mắn, phúc lành trong năm.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Tết tụng kinh Tam Bảo, kinh Điềm Lành,... hoặc những bài kinh phù hợp với nhận thức của mình để được may mắn, phúc lành trong năm.
Bài viết Phật giáo🞄 15/01/2026
Hướng dẫn cúng giao thừa chuẩn nhất năm 2026: Nghi thức đơn giản mà vẫn đầy đủ, giúp gia đình được nhiều may mắn, tài lộc.
Bài viết Phật giáo 🞄 15/01/2026
Hướng dẫn cúng giao thừa chuẩn nhất năm 2026: Nghi thức đơn giản mà vẫn đầy đủ, giúp gia đình được nhiều may mắn, tài lộc.
Bài viết Phật giáo🞄 15/01/2026
Tết Thanh minh là dịp lễ tảo mộ, tri ân tổ tiên vào tháng 3 Âm lịch. Cúng lễ chuẩn nghi thức đạo Phật giúp người mất siêu thoát, gia đạo bình an.
Bài viết Phật giáo 🞄 15/01/2026
Tết Thanh minh là dịp lễ tảo mộ, tri ân tổ tiên vào tháng 3 Âm lịch. Cúng lễ chuẩn nghi thức đạo Phật giúp người mất siêu thoát, gia đạo bình an.
Bài viết Phật giáo🞄 12/01/2026
Mừng thọ là dịp để con cháu bày tỏ sự kính trọng, biết ơn với ông bà, cha mẹ. Theo lời Phật dạy, con cháu nên bố thí, không sát sinh,... sẽ giúp các cụ sống lâu.
Bài viết Phật giáo 🞄 12/01/2026
Mừng thọ là dịp để con cháu bày tỏ sự kính trọng, biết ơn với ông bà, cha mẹ. Theo lời Phật dạy, con cháu nên bố thí, không sát sinh,... sẽ giúp các cụ sống lâu.
Phật Pháp và đời sống🞄 08/01/2026
Hiểu về các phong tục ngày Tết sẽ giúp bạn và gia đình đón Tết sum vầy, tràn ngập hạnh phúc và khởi đầu năm mới được thuận lợi.
Phật Pháp và đời sống 🞄 08/01/2026
Hiểu về các phong tục ngày Tết sẽ giúp bạn và gia đình đón Tết sum vầy, tràn ngập hạnh phúc và khởi đầu năm mới được thuận lợi.
Phật Pháp và đời sống🞄 06/01/2026
Hái lộc đầu xuân là việc ngắt cành non, chồi biếc từ chùa với mong ước rước may mắn về nhà.
Phật Pháp và đời sống 🞄 06/01/2026
Hái lộc đầu xuân là việc ngắt cành non, chồi biếc từ chùa với mong ước rước may mắn về nhà.
Phật Pháp và đời sống🞄 05/01/2026
Tứ hành xung được quan niệm là 4 nhóm con giáp xung khắc, gây mâu thuẫn,... Nhưng đạo Phật dạy điều này không đúng, mà làm thiện, tạo phước sẽ được hòa hợp, an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 05/01/2026
Tứ hành xung được quan niệm là 4 nhóm con giáp xung khắc, gây mâu thuẫn,... Nhưng đạo Phật dạy điều này không đúng, mà làm thiện, tạo phước sẽ được hòa hợp, an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 05/01/2026
Một người phụ nữ có phẩm hạnh sẽ được tôn trọng, yêu quý và gặt hái nhiều điều tốt đẹp trong đời này lẫn đời sau.
Phật Pháp và đời sống 🞄 05/01/2026
Một người phụ nữ có phẩm hạnh sẽ được tôn trọng, yêu quý và gặt hái nhiều điều tốt đẹp trong đời này lẫn đời sau.
Phật Pháp và đời sống🞄 04/01/2026
Hướng dẫn cách làm bánh chưng chay xanh dẻo, thơm ngon chuẩn vị truyền thống. Công thức đơn giản, chi tiết từng bước cho mâm cỗ Tết thêm ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống 🞄 04/01/2026
Hướng dẫn cách làm bánh chưng chay xanh dẻo, thơm ngon chuẩn vị truyền thống. Công thức đơn giản, chi tiết từng bước cho mâm cỗ Tết thêm ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống🞄 03/01/2026
Hoa đào, hoa mai là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, trải qua bao thời gian khắc nghiệt nhưng sức sống vẫn tràn đầy, mang sắc xuân tô điểm cho đời.
Phật Pháp và đời sống 🞄 03/01/2026
Hoa đào, hoa mai là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, trải qua bao thời gian khắc nghiệt nhưng sức sống vẫn tràn đầy, mang sắc xuân tô điểm cho đời.
Phật Pháp và đời sống🞄 01/01/2026
Tinh tấn là chăm chỉ, chuyên cần, cố gắng, bền bỉ, kiên trì, quyết tâm không ngừng nghỉ; trong đó, tinh là trong sạch, cốt lõi, tinh chuyên nhất và tấn là vươn lên, nâng cao, nâng tầm
Phật Pháp và đời sống 🞄 01/01/2026
Tinh tấn là chăm chỉ, chuyên cần, cố gắng, bền bỉ, kiên trì, quyết tâm không ngừng nghỉ; trong đó, tinh là trong sạch, cốt lõi, tinh chuyên nhất và tấn là vươn lên, nâng cao, nâng tầm
