Ngày 26/7/2025
Chuyện nồi cơm của Khổng Tử: Học cách đối nhân xử thế của tiền nhân
Ngày 26/7/2025
Mục lục [Hiện]
Chuyện nồi cơm của Khổng Tử kể về một tình huống tưởng chừng đơn giản nhưng chứa đựng những triết lý sâu sắc. Qua một nồi cơm nhỏ bé, Khổng Tử giúp chúng ta thấm thía bài học về cách đối nhân xử thế và tình thầy trò cao quý. Mời các bạn cùng khám phá chi tiết câu chuyện đầy ý nghĩa trong bài viết dưới đây!
Câu chuyện nồi cơm của Khổng Tử
Một lần, Khổng Tử dẫn học trò đi du thuyết từ nước Lỗ sang nước Tề. Thời ấy, chiến tranh liên miên, các nước chư hầu loạn lạc, dân chúng phiêu bạt điêu linh, lầm than đói khổ,… Thầy trò Khổng Tử cũng lâm vào cảnh rau cháo cầm hơi, nhiều ngày nhịn đói, nhịn khát.
Khi đặt chân đến nước Tề, may mắn thay, một bà lão nghe danh đức Khổng Tử từ lâu đã biếu ông mấy cân gạo mới. Khổng Tử phân công Nhan Hồi nhóm bếp nấu cơm, còn Tử Lộ cùng vài học trò khác vào rừng kiếm rau. Trong khi đó, ông yên tâm ở nhà trên đọc sách.
Khi vô tình nhìn xuống bếp, Khổng Tử thấy Nhan Hồi mở vung nồi cơm, lấy đũa xới cơm, nắm lại từng nắm, nhìn quanh không thấy ai liền đưa cơm lên miệng ăn. Thất vọng thở dài, Khổng Tử than rằng: “Thật có sự việc này xảy ra ư? Người học trò mình tin tưởng nhất mà cũng đốn mạt đến thế này sao? Lén ăn vụng cơm của thầy và huynh đệ. Thật là tệ!”
Câu chuyện nồi cơm của Khổng Tử (Ảnh minh họa)
Một lúc sau, Tử Lộ cùng các môn sinh hái rau mang về. Nhan Hồi luộc rau. Khổng Tử nằm im lặng, nặng lòng suy nghĩ. Khi rau chín, Nhan Hồi và Tử Lộ dọn cơm lên nhà trên, các môn sinh chắp tay mời Khổng Tử dùng bữa.
Khổng Tử gọi tất cả các trò lại, chậm rãi nói: “Chúng ta đi từ Lỗ sang Tề, đường xa vạn dặm, thầy rất mừng vì trong hoàn cảnh loạn lạc đói khổ, các con vẫn yêu thương, đùm bọc nhau và giữ lòng trong sạch. Ngày đầu tiên đến đất Tề lại may mắn được bữa cơm, thầy chạnh lòng nhớ đến quê hương, cha mẹ. Thầy muốn xới ít cơm mang cúng, các con thấy có nên không?”
Trừ Nhan Hồi im lặng, còn các môn sinh đều chắp tay thưa: “Dạ thưa thầy, nên ạ”.
Khổng Tử tiếp tục: “Nhưng không biết nồi cơm này có sạch hay không?”. Các học trò ngơ ngác nhìn nhau, không hiểu ý thầy.
Lúc bấy giờ Nhan Hồi liền chắp tay thưa: “Dạ thưa thầy, nồi cơm này không được sạch. Khi nấu cơm, con mở vung ra xem thử cơm đã chín đều chưa. Chẳng may một cơn gió thổi vào khiến bồ hóng và bụi trên nhà rơi xuống. Con đã nhanh tay đậy vung lại nhưng không kịp. Sau đó, con xới lớp cơm bẩn ra, định bỏ đi nhưng nghĩ: cơm ít, anh em lại đông. Nếu bỏ lớp cơm bẩn, phần cơm còn lại sẽ không đủ. Vì thế, con đã mạn phép thầy và anh em, ăn trước phần cơm bẩn ấy để giữ phần cơm sạch dâng thầy và huynh đệ. Thưa thầy, hôm nay con đã ăn cơm rồi, giờ xin phép không ăn nữa”.
Nghe xong, Khổng Tử giật mình, thốt lên: “Chao ôi! Thế ra trên đời này có những việc chính mắt mình trông thấy rành rành mà vẫn không hiểu được đúng sự thật! Suýt nữa thì Khổng Tử này trở thành kẻ hồ đồ”.
3 bài học đạo đức quý báu qua câu chuyện
Không nên vội vàng phán xét người khác
Câu chuyện nồi cơm của Khổng Tử đã giúp chúng ta nhận ra rằng: Có những việc mắt thấy, tai nghe nhưng chưa chắc đã là sự thật. Cho nên, đừng vội vàng đánh giá người khác chỉ qua hành động bề ngoài; đừng nhìn nhận, đánh giá sự việc bằng con mắt tầm thường, phiến diện của kẻ phàm phu. Thay vào đó, hãy học cách nhìn nhận bằng tâm từ bi, bao dung, bình đẳng và tìm hiểu thấu đáo, suy xét toàn diện.
Những điều mắt thấy tai nghe chưa hẳn đã là sự thật (Ảnh minh họa)
Cách dạy học trò của bậc tiền nhân
Khi nhìn thấy người học trò mình hết mực tin tưởng lén ăn vụng cơm, Khổng Tử không lập tức trách phạt hay kết tội. Dù thất vọng và đau lòng, ông vẫn giữ bình tĩnh, khéo léo dẫn dắt để học trò tự thừa nhận hành động của mình. Đây chính là tâm đức của một người thầy, luôn tìm cách giúp học trò tự nhận ra sai lầm của mình.
Qua câu chuyện, chúng ta nhận thấy vai trò quan trọng của người thầy. Một người thầy giỏi không chỉ phát hiện lỗi lầm của học trò mà còn biết chỉ lỗi một cách tinh tế, xuất phát từ tâm từ bi và sự yêu thương. Việc sửa lỗi không phải quy chụp hay bới móc, mà là để dẫn dắt học trò tự nhận thức và rèn sửa. Chính sự khéo léo và lòng bao dung của người thầy sẽ giúp học trò trưởng thành, tiến bộ, tốt đẹp từng ngày.
Người thầy giỏi biết chỉ lỗi một cách tinh tế với tâm từ bi, yêu thương (Ảnh minh họa)
Sự biết ơn, đền ơn của trò đối với người thầy
Câu chuyện nồi cơm của Khổng Tử không chỉ khắc họa tình thầy trò sâu đậm mà còn làm nổi bật phẩm chất đáng kính của người học trò xuất sắc Nhan Hồi. Với tấm lòng yêu kính thầy, đức nhường nhịn và tinh thần hy sinh, Nhan Hồi đã chọn chịu thiệt thòi về mình. Ông lặng lẽ ăn phần cơm lẫn bụi đất và bồ hóng để thầy và huynh đệ được dùng phần ngon.
Điều đáng trân quý hơn cả là hành động ấy xuất phát từ sự quan tâm chân thành. Nhan Hồi không muốn thầy và các huynh đệ phải buồn lòng hay lo lắng cho mình, nên ông lén ăn những nắm cơm ấy, không cho ai biết. Tình cảm thầy trò cao quý như thế quả thật hiếm có.
Còn chúng ta, ai cũng có những người thầy đáng kính mà mình phải ghi nhớ và mang ơn suốt đời. Để từ đó phát huy truyền thống đạo lý biết ơn, đền ơn bởi nên thân, thành người là do thầy. Cha mẹ cũng là thầy. Vì vậy, chúng ta không bao giờ quên ơn này, nguyện sẽ là những người trò hiếu thảo đúng nghĩa, biết ơn và đền ơn.
Người trò phải luôn ghi nhớ công ơn và đền ơn thầy (Ảnh minh họa)
Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về câu chuyện nồi cơm của Khổng Tử. Qua những đức tính tốt đẹp, đạo nghĩa thầy trò cao quý của bậc tiền nhân, chúng ta có thêm những bài học rất sâu sắc về việc đối nhân xử thế, vun bồi đạo đức, trở thành những con người tốt đẹp, đúng nghĩa.
Phật Pháp và đời sống🞄 12/02/2026
Lễ tạ đất là nghi thức thể hiện lòng tri ân đối với các vị chư Thần đã bảo hộ gia đình bình an suốt một năm và mong cầu được hộ trì trong năm mới.
Phật Pháp và đời sống 🞄 12/02/2026
Lễ tạ đất là nghi thức thể hiện lòng tri ân đối với các vị chư Thần đã bảo hộ gia đình bình an suốt một năm và mong cầu được hộ trì trong năm mới.
Phật Pháp và đời sống🞄 02/02/2026
"Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" là nét đẹp văn hóa nhắc nhở về sự tiết kiệm và gắn kết tình cảm gia đình.
Phật Pháp và đời sống 🞄 02/02/2026
"Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" là nét đẹp văn hóa nhắc nhở về sự tiết kiệm và gắn kết tình cảm gia đình.
Phật Pháp và đời sống🞄 01/02/2026
Mỗi khi đi chùa, nhiều người thường băn khoăn về những điều kiêng kỵ vì sợ phạm vào sai lầm. Dưới đây là 6 lưu ý quan trọng cho người đi lễ chùa.
Phật Pháp và đời sống 🞄 01/02/2026
Mỗi khi đi chùa, nhiều người thường băn khoăn về những điều kiêng kỵ vì sợ phạm vào sai lầm. Dưới đây là 6 lưu ý quan trọng cho người đi lễ chùa.
Bài viết Phật giáo🞄 21/01/2026
Ông Công ông Táo thực chất là chư Thiên, chư Thần hộ trì. Đạo Phật dạy cách cúng ông Công ông Táo để được gia hộ, tăng phúc lộc.
Bài viết Phật giáo 🞄 21/01/2026
Ông Công ông Táo thực chất là chư Thiên, chư Thần hộ trì. Đạo Phật dạy cách cúng ông Công ông Táo để được gia hộ, tăng phúc lộc.
Phật Pháp và đời sống🞄 16/01/2026
Tỉa chân nhang là hình thức bao sái (làm sạch) bát hương, giúp duy trì sự thanh tịnh, sạch sẽ cho ban thờ.
Phật Pháp và đời sống 🞄 16/01/2026
Tỉa chân nhang là hình thức bao sái (làm sạch) bát hương, giúp duy trì sự thanh tịnh, sạch sẽ cho ban thờ.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Hình nhân thế mạng là hình người giả được dùng trong nghi lễ cúng tế để giải hạn, nhưng điều này không đúng sự thật. Đức Phật dạy cách để sống thọ, được an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Hình nhân thế mạng là hình người giả được dùng trong nghi lễ cúng tế để giải hạn, nhưng điều này không đúng sự thật. Đức Phật dạy cách để sống thọ, được an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Trả nợ tào quan được dân gian quan niệm là trả nợ tiền kiếp bằng việc: cúng tế, đốt vàng mã,... Nhưng điều này không đúng. Thực hành lời Phật dạy để được hết khổ, an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Trả nợ tào quan được dân gian quan niệm là trả nợ tiền kiếp bằng việc: cúng tế, đốt vàng mã,... Nhưng điều này không đúng. Thực hành lời Phật dạy để được hết khổ, an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 15/01/2026
Tết tụng kinh Tam Bảo, kinh Điềm Lành,... hoặc những bài kinh phù hợp với nhận thức của mình để được may mắn, phúc lành trong năm.
Phật Pháp và đời sống 🞄 15/01/2026
Tết tụng kinh Tam Bảo, kinh Điềm Lành,... hoặc những bài kinh phù hợp với nhận thức của mình để được may mắn, phúc lành trong năm.
Bài viết Phật giáo🞄 15/01/2026
Hướng dẫn cúng giao thừa chuẩn nhất năm 2026: Nghi thức đơn giản mà vẫn đầy đủ, giúp gia đình được nhiều may mắn, tài lộc.
Bài viết Phật giáo 🞄 15/01/2026
Hướng dẫn cúng giao thừa chuẩn nhất năm 2026: Nghi thức đơn giản mà vẫn đầy đủ, giúp gia đình được nhiều may mắn, tài lộc.
Bài viết Phật giáo🞄 15/01/2026
Tết Thanh minh là dịp lễ tảo mộ, tri ân tổ tiên vào tháng 3 Âm lịch. Cúng lễ chuẩn nghi thức đạo Phật giúp người mất siêu thoát, gia đạo bình an.
Bài viết Phật giáo 🞄 15/01/2026
Tết Thanh minh là dịp lễ tảo mộ, tri ân tổ tiên vào tháng 3 Âm lịch. Cúng lễ chuẩn nghi thức đạo Phật giúp người mất siêu thoát, gia đạo bình an.
Bài viết Phật giáo🞄 12/01/2026
Mừng thọ là dịp để con cháu bày tỏ sự kính trọng, biết ơn với ông bà, cha mẹ. Theo lời Phật dạy, con cháu nên bố thí, không sát sinh,... sẽ giúp các cụ sống lâu.
Bài viết Phật giáo 🞄 12/01/2026
Mừng thọ là dịp để con cháu bày tỏ sự kính trọng, biết ơn với ông bà, cha mẹ. Theo lời Phật dạy, con cháu nên bố thí, không sát sinh,... sẽ giúp các cụ sống lâu.
Phật Pháp và đời sống🞄 08/01/2026
Hiểu về các phong tục ngày Tết sẽ giúp bạn và gia đình đón Tết sum vầy, tràn ngập hạnh phúc và khởi đầu năm mới được thuận lợi.
Phật Pháp và đời sống 🞄 08/01/2026
Hiểu về các phong tục ngày Tết sẽ giúp bạn và gia đình đón Tết sum vầy, tràn ngập hạnh phúc và khởi đầu năm mới được thuận lợi.
Phật Pháp và đời sống🞄 06/01/2026
Hái lộc đầu xuân là việc ngắt cành non, chồi biếc từ chùa với mong ước rước may mắn về nhà.
Phật Pháp và đời sống 🞄 06/01/2026
Hái lộc đầu xuân là việc ngắt cành non, chồi biếc từ chùa với mong ước rước may mắn về nhà.
Phật Pháp và đời sống🞄 05/01/2026
Tứ hành xung được quan niệm là 4 nhóm con giáp xung khắc, gây mâu thuẫn,... Nhưng đạo Phật dạy điều này không đúng, mà làm thiện, tạo phước sẽ được hòa hợp, an vui.
Phật Pháp và đời sống 🞄 05/01/2026
Tứ hành xung được quan niệm là 4 nhóm con giáp xung khắc, gây mâu thuẫn,... Nhưng đạo Phật dạy điều này không đúng, mà làm thiện, tạo phước sẽ được hòa hợp, an vui.
Phật Pháp và đời sống🞄 05/01/2026
Một người phụ nữ có phẩm hạnh sẽ được tôn trọng, yêu quý và gặt hái nhiều điều tốt đẹp trong đời này lẫn đời sau.
Phật Pháp và đời sống 🞄 05/01/2026
Một người phụ nữ có phẩm hạnh sẽ được tôn trọng, yêu quý và gặt hái nhiều điều tốt đẹp trong đời này lẫn đời sau.
Phật Pháp và đời sống🞄 04/01/2026
Hướng dẫn cách làm bánh chưng chay xanh dẻo, thơm ngon chuẩn vị truyền thống. Công thức đơn giản, chi tiết từng bước cho mâm cỗ Tết thêm ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống 🞄 04/01/2026
Hướng dẫn cách làm bánh chưng chay xanh dẻo, thơm ngon chuẩn vị truyền thống. Công thức đơn giản, chi tiết từng bước cho mâm cỗ Tết thêm ý nghĩa.
Phật Pháp và đời sống🞄 03/01/2026
Hoa đào, hoa mai là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, trải qua bao thời gian khắc nghiệt nhưng sức sống vẫn tràn đầy, mang sắc xuân tô điểm cho đời.
Phật Pháp và đời sống 🞄 03/01/2026
Hoa đào, hoa mai là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, trải qua bao thời gian khắc nghiệt nhưng sức sống vẫn tràn đầy, mang sắc xuân tô điểm cho đời.
Phật Pháp và đời sống🞄 01/01/2026
Tinh tấn là chăm chỉ, chuyên cần, cố gắng, bền bỉ, kiên trì, quyết tâm không ngừng nghỉ; trong đó, tinh là trong sạch, cốt lõi, tinh chuyên nhất và tấn là vươn lên, nâng cao, nâng tầm
Phật Pháp và đời sống 🞄 01/01/2026
Tinh tấn là chăm chỉ, chuyên cần, cố gắng, bền bỉ, kiên trì, quyết tâm không ngừng nghỉ; trong đó, tinh là trong sạch, cốt lõi, tinh chuyên nhất và tấn là vươn lên, nâng cao, nâng tầm
Phật Pháp và đời sống🞄 31/12/2025
Giao thừa là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ để đón chào năm mới. Giao thừa 2026 vào 0h thứ Ba, ngày 17/02/2026 Dương lịch (tức mùng 1 tháng Giêng năm Bính Ngọ).
Phật Pháp và đời sống 🞄 31/12/2025
Giao thừa là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ để đón chào năm mới. Giao thừa 2026 vào 0h thứ Ba, ngày 17/02/2026 Dương lịch (tức mùng 1 tháng Giêng năm Bính Ngọ).
