trực tuyến
Pháp thoại: Theo bước chân Tăng đoàn | Đại đức Thích Trúc Bảo Thành, ngày 30/10/Nhâm Dần

Chủ Nhật, 27/11/2022

tức 4/11 Nhâm Dần

Kính ngưỡng ân đức Sư Tổ

15/9/2022

Chia sẻ :

Với tấm lòng biết ơn Đức Tổ Sư, Tăng chúng chùa Ba Vàng sau này đã sáng tác những bài kệ nhằm tán dương và cảm niệm ân đức to lớn của Ngài

15/9/2022

Chia sẻ :

Không chỉ là người có những đóng góp quan trọng trong việc tiếp nối dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử, Đức Tổ Sư Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác còn có công lớn trong việc khôi phục ngôi Bảo Quang Tự (nay còn gọi là chùa Ba Vàng) cách đây gần 300 năm.

Chính vì vậy, với tấm lòng biết ơn Đức Tổ Sư, Tăng chúng chùa Ba Vàng sau này đã sáng tác những bài kệ nhằm tán dương và cảm niệm ân đức to lớn của Ngài. Kính mời quý độc giả cùng đón đọc!

1. Bái Tổ   

Tích xưa vốn đã ký rằng:

Sơn lâm Thành Đẳng khí bình đất thiêng

Vì xưa có Bậc Thánh Hiền 

Tu tâm tích đức nơi miền hoang vu.

Thanh khí tỏa thâm u - thư thái

Đón Ngài về lập chí kham tu

Rừng thiêng, mây khói sương mù

Dấn thân hành đạo ứng bao điềm lành.

Tổ Sư Tuệ Bích tu hành 

Ba Vàng tỏa sáng rạng danh Phật đà

Bao năm nương náu rừng già 

Rèn tâm luyện trí đầu đà chuyên tu.

Lấy hiếu đạo lập thân tu tiến

Hạnh đầu đà kiến giải nơi tâm

Xây nên mái ấm  gia Tông

Tiền đồ giống Thánh đời sau hướng về.

Xả thân tu hạnh Bồ đề

Giữ thân vững bước quyết lìa bến mê

Để độ sinh tìm phương cứu thế 

Lập phương tiện tế độ chúng sinh.

Kê đơn sắc thuốc cứu nhân

Khuyên người sống thiện tu tâm sửa mình

Truyền trai tám giới, giảng kinh

Dạy nhân duyên quả, hiếu tình tri ân.

Công đức Tổ thật không nghĩ xiết

Nay tâm thành hướng tới cội xưa

Duyên Thầy gốc đã giáo thừa

Ngày nay tứ chúng hướng về nương tu.

Đi, để lại, hậu lai di tích

Nước giếng Thần thanh mát thơm trong

Rùa con bia đá khắc tên

Ma Ha Tuệ Bích, húy danh của Ngài.

Dẫu giờ Tổ có tái lai

Hành Bồ tát đạo truyền khai cứu đời.

Nay tưởng nhớ ngày Ngài tạ thế

Lập giỗ này mong tỏ hiếu ân

Chúng con tha  thiết thân cần

Non cao có bóng, có công Tổ, Thầy.

Noi gương Đức Tổ - Đức Thầy

Bồ đề chánh đạo đêm ngày gắng tu

Thực hành di huấn Tổ Sư

Tập tu hiếu đạo ân Sư chí đền.

Nay tiếp Tổ - Thầy thương dẫn bước

Giúp chúng con tiến bước tu tâm

Dạy cho Giáo Pháp cao thâm

Mưu tầm trí tuệ sáng trong cõi lòng.

Dòng sinh tử thật chông gai

Bồ đề Ngài nguyện tái lai cứu đời

Như Lai Giáo huấn cho lời

Thích Ca Phật tổ đoái hoài xót thương.

“Thương đời, tu đạo lánh xa

Ta ba trần thế, dễ sa lưới đày”

Nay con mong thoát đọa đày

Thầy Thương mang dạy đầu đà khổ tu

Rèn tâm luyện trí, hành trì

Khi nào sáng tỏ đời mình an vui.

Chúng con chí thiết cúi mong

Ân trên Đức Tổ hiển thông giáng đàn

Chúng con chí thiết đầu thành

Đảnh lễ Tam Bảo và Ngài Tổ Sư.

Tôn tượng Đức Tổ Sư Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác

Tôn tượng Đức Tổ Sư Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác

2. Ân Tổ

Cởi duyên trần ẩn thân tu đạo

Nhấc gót trần dạo khắp sơn lâm

Bao năm ẩn dật nhiếp tâm

Minh tâm kiến tính nghiệp xưa lu mờ.

Suốt đời mang năm thừa giáo hóa 

Khắp gần xa độ thế an nhân 

Hành thân Bồ tát vị tha

Cầu xin Đức Tổ gần xa giáng đàn

Quang lâm kỵ Tổ tịch quang

Khai sơn bản tự Bảo Quang, Ba Vàng.

Ngôi Tam Bảo khang trang trần thiết

Kiệt tác này tuyệt thế nhân gian 

Là nhờ công Thầy sửa sang

Mang ân đức Tổ  sáng khai dẫn đường

Người về lễ Phật thập phương

Nhớ công Thầy - Tổ xây nên cơ đồ.

Thật gian khổ! Quá gian lao!

Nhân duyên hội tụ xiết bao công trình

Cơ ngơi giờ đã thành hình 

Công Thầy, Đức Tổ khó bàn tính ra.

Nào điện các, Phật Thích Ca

Hành lang La hán, tam quan cổng chào

Và bảo điện uy nghiêm Tam Thế

Tượng mẹ hiền Bồ tát Thế Âm.

Tâm linh vang khắp thế gian

Chùa to Phật lớn thênh thang đất trời

Rừng thông bát ngát xanh ngời

Khói mây giao cảm đất trời bao la

Tăng - Ni tinh tấn đầu đà

Công Thầy giáo hóa thật là vị tha.

Sức Thầy mười mấy năm qua

Nhờ ơn Tam Bảo, Tổ ta độ trì

Ai thời suy nghĩ kỹ đi!

Cây kia lá tốt cũng từ đất ra.

Nước trong veo chảy ra từ nguồn cội

Người mỗi người đều có Tổ có Tông

Sống ở đời xin hiểu thông đạo lý

Quả có hạt, hạt do quả sinh ra.

Hôm nay giỗ Tổ chùa ta

Hăm ba tháng tám tham gia, hướng về

Giúp mình hiểu hạnh Bồ Đề

Tri ân Giác Tổ khai chùa lập am.

“Sách có câu:

Uống nước phải nhớ đến nguồn

Đạo dạy rằng: 

Người tu cần có Tổ có Tông  

Thân tu sĩ xuất gia phải lo điều báo đáp

Hàng tại gia phải nhớ nghĩ đền ân

Để chung lưng xây đắp nền nhân

Cùng chung góp sức quả nhân gieo trồng.”

Thầy giảng dạy ba tâm cứu kính

Hạnh vâng lời, cung kính, tri ân

Đời ta sống có an vui

Là ơn Thầy Tổ phải mong báo đền.

Tuy Giác Tổ quy Tây giải thoát

Chúng hậu lai phải khát ngưỡng mong

Lòng này tha thiết kính trông

Hóa thân Đức Tổ thong dong giáng đàn

Nay đệ tử trì trai tu giới

Phát tâm thành với đạo trả ân

Rèn tâm luyện trí quán thân

Siêng tu khổ hạnh quyết ra sa bà

Tu theo hạnh Đức Thích Ca

Noi gương Giác Tổ hành Ba-la-mật

Tâm Bồ Đề nguyện luôn trụ vững

Tự sửa mình, mong đạt an vui

Kính xin Đức Tổ hiển minh

Từ bi dẫn dắt chúng sinh hướng về

Con nay học hạnh Bồ Đề

Trồng nhân giác ngộ, thoát phiền não ma

Chúng con lễ mọn thiết tha

Hương hoa năm đức tỏa ra khắp vùng

Mong trên Đức Tổ đoái cùng

Phiêu diêu khắp cõi nhân gian cứu đời

Tuệ minh chiếu sáng rạng ngời

Chúng con chí thiết đầu thành ngưỡng mong.

Chùa Ba Vàng ngày nay - nơi được xây dựng trên nền di tích lịch sử do Tổ sư Tuệ Bích Phổ Giác kiến lập cách đây hơn 300 năm

Chùa Ba Vàng ngày nay - nơi được xây dựng trên nền di tích lịch sử do Tổ sư Tuệ Bích Phổ Giác kiến lập cách đây hơn 300 năm

3. Ân Tổ

Đức Tuệ Bích Phổ Giác thiền sư

Bao năm tinh tấn lập nên cơ đồ

Với tâm hạnh vị tha thương chúng

Ngài giúp đời sắc thuốc cứu dân

Giương cao Thánh đức hiếu ân

Ân cần chỉ bảo cho đời thiện lương.

Tâm thành đối trước Tổ đường

Nương nơi Tam Bảo đạo mầu kính ân

Xưa kia Đức Tổ gian truân

Xả thân hành đạo vì bao nhiêu người.

Chí xuất trần giương cao tuệ báu

Thành Đẳng sơn ẩn náu nương tu

Rừng thiêng nước độc, khói mù

Cọp beo thú dữ chẳng sờn, chẳng lo

Mà chỉ lo đạo pháp ngày mai

Không ai hoằng hóa khiến cho phai mờ.

Nên quên mình giương cờ chánh pháp 

Tương lai gần giáo hóa độ sinh

Hằng tu giảng pháp trì kinh 

Dốc lòng giữ đạo quên thân của mình.

Nhớ ơn Phật tổ thuyết  kinh

Thỉnh chư Phật đoái, ai thương giáng đàn

Cùng Bồ tát mười phương chứng giám

Cảm lòng thành chúng đệ thiết trai

Hôm nay lễ bái trả ân

Thiền sư Phổ Giác ân thành chúng con.

Chùa Ba Vàng tổ chức Lễ giỗ Tổ sư Trúc Lâm Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác vào ngày 23/8  Âm lịch hàng năm

Chùa Ba Vàng tổ chức Lễ giỗ Tổ sư Trúc Lâm Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác vào ngày 23/8 Âm lịch hàng năm

4. Phát nguyện

Hôm nay thiết lễ tri ân 

Thành tâm tưởng nhớ kính ân đức dày

Giờ này nhất tưởng, nhất tâm

Hướng về Đức Tổ ân thâm tín thành

Hương bài, linh vị đã thành

Chánh tâm tưởng niệm đức dày Tổ tông

Xưa Ngài liễu đạo chân tâm

Hành tung dạo khắp sơn lâm thủy cùng

Kết duyên đất quý khắp cùng

Ba Vàng, Thành Đẳng ẩn mình chuyên tu

Ngày đêm sớm tối tham thiền

Minh tâm kiến tánh, tình anh cõi lòng

Rồi từ đó giương buồm chánh pháp

Mang pháp lành rọi khắp nhân gian

Tụng kinh, thuyết pháp, độ sanh

Tạo nên mối đạo nhân tâm rạng ngời 

Chúng Ba Vàng nay cùng tu tiến

Nương phúc lành của Thầy - Tổ Sư

Chúng con chí thiết ngưỡng trông

Mong trên Đức Tổ chứng tâm kiền thành

Nguyện một đời hành tu Bát Chánh

Noi gương lành tìm lánh sơn lâm

Sớm hôm điều phục thân tâm

Rừng thông trú ẩn phá phiền não ma

Rèn tâm luyện trí của ta

Suốt đời tu học quyết ra Sa bà

Học lối sống vị tha nhân ái

Nuôi tâm từ gặt hái an vui

Kiên tâm vững chí không lùi

Nương oai đức Phật thệ nguyện hiến thân

Ngôi Tam Bảo ngày đêm  xây đắp  

Thắp đạo mầu vì khắp chúng sanh

Thỉnh Phật thương xót hậu sanh

Hôm nay cung đón tổ Sư quy về

Hạnh Bồ đề dương cao chí cả

Mang kinh Phật truyền khắp nhân gian

Tạo nên mái ấm trần gian

Danh trong, sáng tự, Bảo Quang ngôi chùa

Nhân dân thương kính Đức hiền

Khắp nơi câu hội truyền về nghe kinh

Bởi xưa gốc đã có sẵn

Từ nơi Ngài phát địa khai minh 

Tái lai theo bởi nguyện xưa

Hành Bồ tát đạo giáo thừa chúng sanh

Mạch nguồn Yên Tử chảy quanh

Vâng lời chư Thánh mở mang dòng Thiền

Cốt thiền giác ở trong lòng

Tu tâm sửa tính cho mình thanh lương

Tâm thành hướng tri ân Giác Tổ

Cúi xin Ngài phổ độ quần sinh

Thành tâm cầu thỉnh chứng minh

Ân trên Đức Tổ đoái thương xót cùng.

---

Những dòng kệ phần nào tái hiện lại cuộc đời xuất gia tu hành theo hạnh đầu đà của Tổ Sư, là tấm gương sáng trong sự nghiệp hoằng Pháp độ sinh. Người con Phật có bổn phận phải luôn luôn ghi nhớ ân đức cao cả ấy, tiếp tục tiếp nối dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử mà Ngài đã dùng cả tâm huyết để gây dựng, giúp mạng mạch Phật Pháp mãi được xưng dương. 

Kính mời quý vị hãy đón xem chương trình Lễ Giỗ Tổ Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác lần thứ 265: 

- Thời gian: Chủ nhật, ngày 23/8/Nhâm Dần (tức 18/9/2022) 

  • 7h15: Khóa lễ truyền Bát Quan Trai giới
  • 8h30: Đại Lễ Giỗ Tổ Trúc Lâm Ma Ha Sa Môn Tuệ Bích Phổ Giác lần thứ 265 

- Chương trình sẽ được phát trực tiếp trên các kênh truyền thông:

Bài liên quan
Chia sẻ :
Chia sẻ :
Xem thêm

Ba Vàng rực rỡ muôn sắc hoa

Bài viết🞄 27/11/2022

Những tháng cuối năm, hàng vạn bông hoa xinh đẹp cũng đua nhau khoe sắc thắm, tô điểm cho vùng non thiêng Thành Đẳng...

Bài viết 🞄 27/11/2022

Những tháng cuối năm, hàng vạn bông hoa xinh đẹp cũng đua nhau khoe sắc thắm, tô điểm cho vùng non thiêng Thành Đẳng...

Trang sách của trí tuệ và từ bi mở ra từ nơi Thầy - Sư Phụ kính yêu!

Bài viết🞄 18/11/2022

Nhân kỷ niệm ngày nhà giáo Việt Nam 20/11, các Phật tử chùa Ba Vàng chúng con xin mượn Pháp thế gian, cùng bày tỏ tấm lòng yêu kính lên Sư Phụ

Bài viết 🞄 18/11/2022

Nhân kỷ niệm ngày nhà giáo Việt Nam 20/11, các Phật tử chùa Ba Vàng chúng con xin mượn Pháp thế gian, cùng bày tỏ tấm lòng yêu kính lên Sư Phụ

Ý nghĩa về bài kệ “Cư trần lạc đạo” của Phật Hoàng Trần Nhân Tông

Bài viết🞄 17/11/2022

Tại sao thông qua bài kệ, người đọc có thể hiểu và áp dụng được những phương pháp tu tâm ngay giữa chốn trần gian phiền não?...

Bài viết 🞄 17/11/2022

Tại sao thông qua bài kệ, người đọc có thể hiểu và áp dụng được những phương pháp tu tâm ngay giữa chốn trần gian phiền não?...

Tiểu sử vua Trần Nhân Tông và sự nghiệp tu hành

Bài viết🞄 17/11/2022

Đức vua Trần Nhân Tông là một nhà quân sự lỗi lạc, một vị anh quân cao quý, Ngài đã hai lần lãnh đạo quân dân đánh thắng giặc Nguyên Mông...

Bài viết 🞄 17/11/2022

Đức vua Trần Nhân Tông là một nhà quân sự lỗi lạc, một vị anh quân cao quý, Ngài đã hai lần lãnh đạo quân dân đánh thắng giặc Nguyên Mông...

3 điều quý giá tại khóa tu thiền: Điều số 1 nhiều người mong cầu

Bài viết🞄 02/11/2022

3 điều quý giá trong khóa tu tại chùa Ba Vàng sẽ khiến các Phật tử tiếc nuối và đăng ký tham gia các khóa tiếp theo...

Bài viết 🞄 02/11/2022

3 điều quý giá trong khóa tu tại chùa Ba Vàng sẽ khiến các Phật tử tiếc nuối và đăng ký tham gia các khóa tiếp theo...

Đặt chân đến những nơi Như Lai đã từng đi qua: Dấu ấn cảm xúc quý giá

CLB Cúc Vàng🞄 16/9/2022

Bắt đầu từ ngày 14/8/2022, chuyến hành hương Ấn Độ đầu tiên trong 5 đoàn Phật tử chùa Ba Vàng đã được “khởi động”...

CLB Cúc Vàng 🞄 16/9/2022

Bắt đầu từ ngày 14/8/2022, chuyến hành hương Ấn Độ đầu tiên trong 5 đoàn Phật tử chùa Ba Vàng đã được “khởi động”...

Hướng dẫn đăng ký sơ quy tại chùa Ba Vàng

Bài viết🞄 06/9/2022

Sơ quy nhằm tạo cơ hội cho trẻ nhỏ được gieo duyên lành với Phật Pháp, hướng các em đến những điều đạo đức và hiếu nghĩa...

Bài viết 🞄 06/9/2022

Sơ quy nhằm tạo cơ hội cho trẻ nhỏ được gieo duyên lành với Phật Pháp, hướng các em đến những điều đạo đức và hiếu nghĩa...

Hướng dẫn tham gia cầu siêu vong linh thai nhi trực tiếp và trực tuyến tại chùa Ba Vàng

Bài viết🞄 31/8/2022

Lễ Cầu siêu vong linh thai nhi giúp các gia đình có cơ hội được sám hối lỗi lầm, hóa giải oán kết với những thai nhi đã phá bỏ.

Bài viết 🞄 31/8/2022

Lễ Cầu siêu vong linh thai nhi giúp các gia đình có cơ hội được sám hối lỗi lầm, hóa giải oán kết với những thai nhi đã phá bỏ.

Mỗi năm một lần: Pháp đàn Lương Hoàng Bảo Sám nhân duyên thù thắng đem đến hạnh phúc ngay trong hiện tại

Bài viết🞄 29/8/2022

Pháp đàn Lương Hoàng Bảo Sám tại chùa Ba Vàng sẽ chính thức trở lại để mọi người lại có cơ hội để chuyển hóa nghiệp khổ...

Bài viết 🞄 29/8/2022

Pháp đàn Lương Hoàng Bảo Sám tại chùa Ba Vàng sẽ chính thức trở lại để mọi người lại có cơ hội để chuyển hóa nghiệp khổ...

Những bài hát Tết trung thu hay nhất

Bài viết🞄 29/8/2022

CẬP NHẬT MỚI NHẤT: Một loạt các bài hát Tết trung thu hay nhất sẽ liên tục được cập nhật trong bài viết sau

Bài viết 🞄 29/8/2022

CẬP NHẬT MỚI NHẤT: Một loạt các bài hát Tết trung thu hay nhất sẽ liên tục được cập nhật trong bài viết sau

Chiều Ba Vàng: Đi về chốn bình yên

Bài viết🞄 20/8/2022

Những cơn gió mát lành cứ thế thảnh thơi thổi, tĩnh lặng và dịu êm. Sau những cơn mưa nặng hạt kéo dài, bầu trời như bừng tỉnh, sáng trong với nắng chiều buông nhẹ...

Bài viết 🞄 20/8/2022

Những cơn gió mát lành cứ thế thảnh thơi thổi, tĩnh lặng và dịu êm. Sau những cơn mưa nặng hạt kéo dài, bầu trời như bừng tỉnh, sáng trong với nắng chiều buông nhẹ...

Sớt bát cúng dường theo pháp luật và Pháp Phật

Bài viết🞄 19/8/2022

Những hình ảnh nhà sư nhận tiền đi khất thực là phản cảm. Vậy, hành động “khất thực”, “sớt bát cúng dường” là gì theo quan điểm của Phật giáo và được quy định thế nào theo pháp luật?

Bài viết 🞄 19/8/2022

Những hình ảnh nhà sư nhận tiền đi khất thực là phản cảm. Vậy, hành động “khất thực”, “sớt bát cúng dường” là gì theo quan điểm của Phật giáo và được quy định thế nào theo pháp luật?

Vu Lan - nét đẹp trong văn hóa người Việt

Bài viết🞄 13/8/2022

Dân tộc Việt Nam từ ngàn xưa đã coi trọng chữ hiếu và đặt chữ hiếu trở thành nền tảng đạo đức của mỗi người...

Bài viết 🞄 13/8/2022

Dân tộc Việt Nam từ ngàn xưa đã coi trọng chữ hiếu và đặt chữ hiếu trở thành nền tảng đạo đức của mỗi người...

Những lời chúc mùa Vu Lan chạm đến trái tim

Bài viết🞄 03/8/2022

Hãy tham khảo bài viết dưới đây để “bỏ túi” những lời chúc ý nghĩa nhân ngày lễ Vu Lan báo hiếu cha mẹ!

Bài viết 🞄 03/8/2022

Hãy tham khảo bài viết dưới đây để “bỏ túi” những lời chúc ý nghĩa nhân ngày lễ Vu Lan báo hiếu cha mẹ!

Giới thiệu về tượng Quan Âm Bồ Tát tại chùa Ba Vàng

Bài viết🞄 23/7/2022

Quan Thế Âm Bồ Tát là hiện thân của sự từ bi, cứu khổ, cứu nạn. Hình tượng của Ngài rất đỗi thân thuộc với người dân Việt,.. Để rõ hơn, mời quý vị cùng đọc bài viết.

Bài viết 🞄 23/7/2022

Quan Thế Âm Bồ Tát là hiện thân của sự từ bi, cứu khổ, cứu nạn. Hình tượng của Ngài rất đỗi thân thuộc với người dân Việt,.. Để rõ hơn, mời quý vị cùng đọc bài viết.

Tổng hợp các ngày lễ Phật giáo trong năm

Bài viết🞄 15/7/2022

Để nhân dân, Phật tử có cái nhìn tổng quan hơn về các ngày lễ Phật giáo, xin mời quý vị hãy cùng đón đọc bài viết dưới đây!

Bài viết 🞄 15/7/2022

Để nhân dân, Phật tử có cái nhìn tổng quan hơn về các ngày lễ Phật giáo, xin mời quý vị hãy cùng đón đọc bài viết dưới đây!

Không một viên thuốc - khỏi hẳn hiện tượng đau cổ và sống mũi không rõ nguyên nhân của con gái 5 tuổi

Bài viết🞄 14/7/2022

Xoay quanh những trải nghiệm tâm linh nhiệm màu khi tham gia trai đàn chẩn tế chùa Ba Vàng, những câu chuyện chuyển hóa nghiệp khổ...

Bài viết 🞄 14/7/2022

Xoay quanh những trải nghiệm tâm linh nhiệm màu khi tham gia trai đàn chẩn tế chùa Ba Vàng, những câu chuyện chuyển hóa nghiệp khổ...

Những bài hát Vu Lan báo hiếu hay và ý nghĩa không nên bỏ lỡ

Bài viết🞄 14/7/2022

Các bài hát Vu lan báo hiếu luôn để lại trong lòng những người con sự thổn thức, in sâu hình ảnh những đôi bàn tay mẹ, những nỗi nhọc nhằn, vất vả của ba vì những đứa con.

Bài viết 🞄 14/7/2022

Các bài hát Vu lan báo hiếu luôn để lại trong lòng những người con sự thổn thức, in sâu hình ảnh những đôi bàn tay mẹ, những nỗi nhọc nhằn, vất vả của ba vì những đứa con.

Rằm tháng 7 là ngày gì và nên cúng gì để lợi ích nhất?

Bài viết🞄 12/7/2022

Cúng Rằm tháng 7 thế nào để được lợi ích, may mắn cả năm luôn là câu hỏi băn khoăn với nhiều người. Mời quý vị cùng đọc bài viết để giải đáp các thắc mắc nhé.

Bài viết 🞄 12/7/2022

Cúng Rằm tháng 7 thế nào để được lợi ích, may mắn cả năm luôn là câu hỏi băn khoăn với nhiều người. Mời quý vị cùng đọc bài viết để giải đáp các thắc mắc nhé.